# dict

Words: 踵
Meaning:
chủng ▫ ① Gót chân. ② Đến. Như ◦chủng tạ 踵謝 đến tận nơi cảm tạ. ③ Nối gót, đi theo chân người trước gọi là ◦tiếp chủng nhi chí 接踵而至 nối gót mà đến. ④ Nhân, nối theo.


Words: 蹇
Meaning:
kiển ▫ ① Khiễng, chân đi tập tễnh, vì thế nên những nỗi khốn ách chậm chạp đều gọi là kiển. Như ◦kiển tắc 蹇塞 vận bĩ, cái gì túng ngặt không gỡ ra được gọi là kiển. Như thơ Mạnh Giao 孟郊 có câu: ◦Sách kiển phó tiền trình 策蹇赴前程 quất ngựa hèn tiến lên đường. ② Láo lếu, đối với người kiêu ngạo vô lễ gọi là ◦yển kiển 偃蹇 hay ◦kiêu kiển 驕蹇. ③ Dùng làm tiếng phát ngữ.


Words: 蹈
Meaning:
đạo ▫ ① Giẫm, xéo. Như ◦bạch nhận khả đạo dã 白刃可蹈也 mũi nhọn có thể xéo lên được. ② Nói về sự hành chỉ của người ở ẩn gọi là ◦cao đạo 高蹈 (vết cao). ③ Giậm chân. ④ Thực hành.


Words: 蹉
Meaning:
tha, sa ▫ ① Sai lầm. ② ◦Tha đà 蹉跎 lần lữa. Xem lại chữ ◦đà 跎. ③ ◦Tha điệt 蹉跌 vấp ngã. Ta quen đọc là chữ sa.


Words: 蹙
Meaning:
túc, xúc ▫ ① Cùng cấp, bức bách, bị ngoại vật đè ép gọi là túc. ② Buồn rầu. Như ◦tần túc 嚬蹙 buồn rười rượi, sịu mặt. ③ Kính cẩn, vẻ kính cẩn. ④ Một âm là xúc. Đá. ⑤ Theo đuổi.


Words: 蹢
Meaning:
trịch, đích ▫ ① ◦Trịch trục 蹢躅 đi luẩn quẩn, quanh co, do dự, không bước lên được. ② Một âm là đích. Móng chân giống vật.


Words: 車
Meaning:
xa ▫ ① Cái xe. ② Hàm răng. Như ◦phụ xa tương y 輔車相依 má và hàm răng cùng nương tựa nhau. ③ Phàm cái gì dùng sức xoay vần cho đỡ sức người đều gọi là xa. Như ◦thuỷ xa 水車 xe nước, ◦phưởng xa 紡車 cái guồng xe sợi, v.v. ④ Họ Xa.


Words: 軋
Meaning:
yết, loát ▫ ① Nghiến, phàm cái gì đã qua một vòng trục tròn nó lăn qua đều gọi là yết. Như gỡ bông có cái ◦yết hoa khí 軋花器 tức là cái guồng bật bông vậy. ② Gạt đổ, đè bẹp. Lấy thế lực mà đánh đổ người khác gọi là ◦khuynh yết 傾軋. ③ Một thứ hình pháp ngày xưa, dùng bàn ép kẹp mắt cá chân. ④ Tiếng bánh xe quay chạm vào nhau. ⑤ Ta quen đọc là chữ loát.


Words: 軌
Meaning:
quỹ ▫ ① Cái vết bánh xe chỗ trục hai bánh xe cách nhau. Ðường sắt xe hoả, xe điện chạy gọi là ◦thiết quỹ 鐵軌 hay ◦quỹ đạo 軌道. ② Con đường, các sao hành tinh đi xung quanh mặt trời gọi là ◦quỹ đạo 軌道. ③ Phép tắc. Không tuân theo phép tắc gọi là ◦bất quỹ 不軌. Kẻ mưu làm loạn gọi là ◦mưu vi bất quỹ 謀為不軌. 


Words: 軍
Meaning:
quân ▫ ① Quân lính. Như ◦lục quân 陸軍 quân bộ, ◦hải quân 海軍 quân thuỷ, ngày xưa vua có sáu cánh quân, mỗi cánh quân có 125000 quân. Phép binh bây giờ thì hai sư đoàn gọi là một cánh quân. ② Một tiếng thông thường gọi về việc binh. Như ◦tòng quân 從軍 ra lính, ◦hành quân 行軍 đem quân đi, v.v. ③ Chỗ đóng binh cũng gọi là quân. ④ Tội đày đi xa. ⑤ Một tên gọi về sự chia đất đai cũng như huyện, tổng, xã vậy. 


Words: 軒
Meaning:
hiên ▫ ① Cái xe uốn hình cong mà hai bên có màn che. Lễ ngày xưa từ quan đại phu trở lên mới được đi xe ấy cho nên mới gọi người sang là ◦hiên miện 軒冕. Nguyễn Trãi 阮廌: ◦Thành trung hiên miện tổng trần sa 城中軒冕總塵沙 (Hoạ hữu nhân yên hà ngụ hứng 和友人煙霞寓興) ngựa xe, mũ áo trong thành thảy là cát bụi. ② Xe đằng trước cao gọi là ◦hiên 軒, đằng sau thấp gọi là ◦chí 輊. Cho nên nghị luận có chỗ tâng bốc, đè nén gọi là ◦hiên chí 軒輊. ③ Mái hiên trên bằng phẳng. Vua không ngự ở chính điện mà ra ngự ở nhà ngoài gọi là ◦lâm hiên 臨軒. Cái chái nhà để học cũng gọi là hiên. ④ Mái hiên cao, mái không có cái gì che lấp, cho nên nhà cửa làm được sáng sủa gọi là ◦hiên xưởng 軒敞. ⑤ ◦Hiên hiên 軒軒 vòi vọi. Như ◦hiên hiên hà cử 軒軒霞舉 cao vòi vọi như ráng mọc buổi sáng, ý nói người thanh cao sáng suốt. ⑥ Mỉm cười. Như ◦hiên cừ 軒渠 cười cười nói nói. ⑦ Họ Hiên.


Words: 軔
Meaning:
nhận ▫ ① Lấy gỗ chèn bánh xe cho nó không lăn đi được gọi là nhận. Vì thế nên xe mới bắt đầu đi gọi là ◦phát nhận 發軔 bỏ cái chèn xe, sự gì mới bắt đầu làm cũng gọi là phát nhận. ② Cùng nghĩa với chữ ◦nhận 仞. ③ Ngăn trở. ④ Bền chắc. ⑤ Mềm mại. ⑥ Lười biếng.


Words: 軛
Meaning:
ách ▫ ① Cái vai xe, hai đầu đòn xe khoét thủng như hình bán nguyệt để bắc vào cổ ngựa gọi là ách. Nguyên viết là chữ 軶. Xem chữ ◦chu 輈.


Words: 軫
Meaning:
chẩn ▫ ① Cái gỗ bắc ngang ở sau xe, cái khung xe. ② Xót thương, đau xót, quặn thương. Như ◦chẩn hoài 軫懷 lòng nhớ quanh co. ③ Cái vặn dây ở dưới đàn. ④ Sao Chẩn, một ngôi sao trong nhị thập bát tú. ⑤ Ðông nghìn nghịt.


Words: 軸
Meaning:
trục ▫ ① Cái trục xe. ② Cái trục cuốn. Làm cái trục tròn để cuốn đồ đều gọi là trục. Sách vở ngày xưa viết bằng lụa đều dùng trục cuốn nên gọi sách vở là ◦quyển trục 卷軸, cuốn tranh vẽ gọi là ◦hoạ trục 畫軸, v.v. ③ Phàm vật gì quay vòng được thì cái chốt giữa đều gọi là trục. Như quả đất ở vào giữa nam bắc cực gọi là ◦địa trục 地軸. Khung cửi cũng có cái thoi cái trục, thoi để dệt đường ngang, trục để dệt đường dọc. ④ Ở cái địa vị cốt yếu cũng gọi là trục. Vì thế nên người cầm quyền chính nước gọi là ◦đương trục 當軸. ⑤ Bệnh không đi được.


Words: 軹
Meaning:
chỉ ▫ ① Ðầu trục xe, cái ồng đầu trục xe. ② Ðường rẽ. ③ Dùng làm ngữ từ, đưa đẩy câu nói. Trang Tử 莊子: ◦Nhi hề lai vi chỉ? 而奚來爲軹 (Ðại Tông sư 大宗師) mi lại đây làm gì nữa?


Words: 軻
Meaning:
kha ▫ ① Cái trục xe. ② Xe đi không được yên ổn gọi là ◦khảm kha 轗軻. Vì thế nên người gặp lắm sự trắc trở, không được thoả chí cũng gọi là ◦khảm kha 轗軻 trắc trở. 


Words: 軼
Meaning:
dật, điệt ▫ ① Xe chạy vượt qua. Vì thế nên ở sau mà vượt hơn trước cũng gọi là dật. Như ◦đạo dật bách vương 道軼百王 đạo cao vượt cả trăm vua trước. ② Xung đột. Lấy sức binh mà xung đột vào gọi là ◦xâm dật 侵軼. ③ Thất lạc. Cùng nghĩa với chữ ◦dật 佚 hay 逸. Như ◦dật sự 軼事 nghĩa là sự thất lạc, sách không thấy chép, chỉ nghe thấy di truyền lại. Cũng đọc là chữ điệt.


Words: 軾
Meaning:
thức ▫ ① Cái đòn ngang trước xe, khi đang đi gặp ai đáng kính thì tựa vào đòn mà cúi mình xuống. Nay thông dụng chữ ◦thức 式. Nguyễn Du 阮攸: ◦Hành sắc thông thông tuế vân mộ, Bất câm bằng thức thán quy Dư 行色匆匆歲雲暮，不禁憑軾歎歸與 (Ðông Lộ 東路) Cuộc hành trình vội vã, năm đã muộn, Bất giác nương nơi ván chắc trước xe mà than ◦Về thôi. Nguyễn Du làm bài này khi đi ngang quê hương Khổng Tử 孔子. quy dư cũng là hai chữ của Khổng Tử. 


Words: 較
Meaning:
giác, giếu, giảo ▫ ① Cái tay xe. Hai bên chỗ tựa xe có cái gỗ đặt ngang bắt khum về đằng trước gọi là giác. ② Ganh đua, cùng nghĩa với chữ 角. Như ◦lỗ nhân liệp giác 魯人獵較 người nước Lỗ thi săn bắn. ③ Một âm là giếu. Có chỗ đọc là giảo. So sánh, cùng nghĩa với chữ ◦hiệu 校. ④ Qua loa. Như ◦đại giảo 大較 cũng như ta nói ◦đại lược 大略. ⑤ Rõ rệt.


Words: 輇
Meaning:
thuyên ▫ ① Cái xe bánh đặc. Như bánh xe cút kít cưa cả khoanh gỗ làm bánh không có tai hoa gọi là thuyên. ② Cùng nghĩa với chữ ◦thuyên 銓 nghĩa là cân nhắc. ③ Cũng có nghĩa là nhỏ, như ◦thuyên tài 銓才 tài nhỏ mọn.


Words: 輈
Meaning:
chu ▫ ① Cái đòn xe. Ðòn xe lớn gọi là ◦viên 轅, đòn xe binh xe đi chơi gọi là ◦chu 輈. Xem chữ ◦viên 轅.


Words: 載
Meaning:
tái, tại, tải ▫ ① Chở. Nói về người thì gọi là ◦thừa 乘, nói về xe thì gọi là ◦tái 載. Như ◦tái dĩ hậu xa 載以後車 lấy xe sau chở về. Phàm dùng thuyền hay xe để chở đồ đều gọi là tái cả. Như ◦mãn tái nhi quy 滿載而歸 xếp đầy thuyền chở về. ② Nâng. Sức nâng nổi đồ gọi là tái. Như ◦thiên phú địa tái 天覆地載 trời che đất chở (nâng), người nào có vẻ trọng hậu gọi là ◦tái đức chi khí 載德之器. ③ Ðầy rẫy. Như ◦oán thanh tái đạo 怨聲載道 tiếng oán than đầy đường. ④ Trước. Như Mạnh Tử 孟子 nói ◦Thang thuỷ chinh, tự cát tái 湯始征自葛載 vua Thang bắt đầu chinh phạt từ nước Cát trước. ⑤ Thành, nên. Như ◦nãi canh tái ca 乃賡載歌 bèn nối thành bài hát. ⑥ Ghi chép, chép cả các việc các vật vào cả một cuốn như xe chở đủ các đồ. Như ◦kí tái 記載 ghi chép. ⑦ Thời, dùng làm tiếng trợ ngữ. Như ◦tái tập can qua 載戢干戈 thời thu mộc mác. ⑧ Một âm là tại. Các đồ xe thuyền chở tới. Tục thông dụng chữ ◦tải 儎. ⑨ Lại một âm là tải. Năm, nhà Hạ 夏 gọi là tuế 歲. Nhà Thương 商 gọi là tự 祀. Nhà Chu 周 gọi là niên 年. Nhà Ðường 唐, nhà Ngô 吳 gọi là tải 載.


Words: 輒
Meaning:
triếp ▫ ① Liền. Cứ lấy ý mình tự chuyên quyết đoán gọi là triếp. Như ◦triếp dĩ vi bất khả 輒以爲不可 liền cho là không được. ② Thường thường, luôn. Như ◦triếp phục như thị 輒復如是 thường tại thế luôn. ③ Tức thì, ngay. ④ Thời.


Words: 輓
Meaning:
vãn ▫ ① Kéo, kéo xe đi. ② ◦Vãn ca 輓歌 tiếng hoạ lại của kẻ cầm phất đi theo xe tang, vì thế nên đời sau gọi viếng người chết là vãn.


Words: 輔
Meaning:
phụ ▫ ① Xương má của người ta. ② Hai bên xe, hai bên đòn kèm xe, vì thế nên cùng gần gặn cùng giúp lẫn nhau, nương tựa lẫn nhau gọi là ◦phụ xa tương y 輔車相依. ③ Giúp. Như ◦phụ bật 輔弼 giúp dân. ③ Tên quan. Quan ◦sư 師, quan ◦bảo 保, quan ◦nghi 疑, quan ◦thừa 丞 gọi là ◦tứ phụ 四輔. Nghĩa là các quan giúp rập ở hai bên mình vua vậy. ④ Chỗ đất giáp nhau cũng gọi là phụ. Như tỉnh Trực Lệ trước gọi là ◦kì phụ 畿輔 nghĩa là nó giáp gần kinh kì vậy.


Words: 輕
Meaning:
khinh, khánh ▫ ① Nhẹ. ② Khinh rẻ, kẻ không biết tự trọng gọi là ◦khinh bạc 輕薄 hay ◦khinh diêu 輕佻. ③ Hơi, phàm cái gì chưa đến nỗi quá lắm đều gọi là khinh. Như ◦khinh hàn 輕寒 hơi rét, rét vừa, ◦khinh bệnh 輕病 bệnh nhẹ, v.v. ④ Giản dị. Như ◦khinh xa giảm tụng 輕車簡從 đi ra giản tiện chỉ có cái xe không và ít người hầu. ⑤ Chất khinh, một nguyên chất về thể hơi, cùng dưỡng khí hoá hợp thành nước, cũng gọi là ◦thuỷ tố 水素. Chất nó nhẹ, cho nên thường bốc lên, các khinh khí cầu đều dùng chất ấy để bay lên, ta gọi là khinh khí. ⑥ Khinh bỉ. ⑦ Rẻ rúng. ⑧ Một âm là khánh. Lanh chanh, tả cái dáng không cẩn thận. 


Words: 輝
Meaning:
huy ▫ ① Sáng sủa, rực rỡ. Làm nên vẻ vang gọi là ◦quang huy 光輝. Mạnh Giao 孟郊: ◦Thùy ngôn thốn thảo tâm, Báo đắc tam xuân huy 誰言寸草心，報得三春輝 (Du tử ngâm 遊子吟) ai nói rằng lòng của một tấc cỏ ngắn ngủi, hẹp hòi lại có thể báo đáp được ánh nắng ba mùa xuân chan hoà đầm ấm. Câu Liệu đem tấc cỏ quyết đền ba xuân của Nguyễn Du 阮攸 mượn ý hai câu thơ này.


Words: 輠
Meaning:
quả ▫ ① Cái bầu dầu, cái bầu đựng dầu mỡ để cho vào trục cho đi được trơn. Vì thế nên người ngôn luận không cùng gọi là ◦chích quả 炙輠.


Words: 輦
Meaning:
liễn ▫ ① Tay cái xe người kéo. ② Xe của vua đi gọi là liễn, nên chốn kinh sư gọi là ◦liễn hạ 輦下, đường lối trong cung gọi là ◦liễn đạo 輦道. ③ Kéo. ④ Chở, tải đi.


Words: 輩
Meaning:
bối ▫ ① Bực, lũ, bọn. Như ◦tiền bối 前輩 bực trước, ◦hậu bối 後輩 bọn sau, ◦ngã bối 我輩 lũ chúng ta, ◦nhược bối 若輩 lũ chúng bay, v.v. ② Hàng xe, rặng xe. ③ Ví, so sánh.


Words: 輪
Meaning:
luân ▫ ① Cái bánh xe. ② Vòng, vầng, phàm cái gì hình tròn mà phẳng đều gọi là luân. Như ◦nhật luân 日輪 vầng mặt trời, ◦nguyệt luân 月輪 vầng trăng, v.v. ③ Vòng xoay vần, một thứ đồ giúp sức về trọng học, vận chuyển thật nhanh để co đẩy các phận máy khác. ④ To lớn. Như nhà cửa cao lớn lộng lẫy gọi là ◦luân hoán 輪奐. ⑤ Thay đổi, lần lượt thay đổi nhau mà làm gọi là ◦luân lưu 輪流 hay ◦luân trị 輪值, v.v. ⑥ ◦Quảng luân 廣輪 chiều ngang chiều dọc của quả đất, về phía đông tây là quảng, phía nam bắc là luân.


Words: 輮
Meaning:
nhụ ▫ ① Vành bánh xe. ② Uốn nắn, cùng nghĩa với chữ ◦nhu 揉. Nắn cong ra thẳng gọi là ◦kiểu 矯, uốn thẳng ra cong gọi là ◦nhụ 輮.


Words: 輯
Meaning:
tập ▫ ① Ghép gỗ đóng xe, đều ăn khớp vào nhau gọi là tập. Vì thế cho nên chí hướng mọi người cùng hoà hợp nhau gọi là ◦tập mục 輯睦, khiến cho được chốn ăn chốn ở yên ổn gọi là ◦an tập 安輯. ② Thu góp lại. Nhặt nhạnh các đoạn văn lại, góp thành quyển sách gọi là ◦biên tập 編輯. ③ Vén, thu lại.


Words: 輳
Meaning:
thấu ▫ ① Bầu xe, chỗ các tai hoa xe xúm xít châu đầu cả vào gọi là thấu. Vì thế nên chỗ nào nhân dân tụ họp đông đúc gọi là ◦tứ phương phúc thấu 四方輻輳.


Words: 輸
Meaning:
thâu, thú ▫ ① Chuyển vần, lấy xe vận tải đồ đi. Như ◦thâu tống 輸送 vận tải đưa đi, ◦thâu xuất 輸出 vận tải ra, v.v. ② Nộp, đưa đồ gì cho ai gọi là thâu. Lấy ý thành thực đối với người cũng gọi là thâu. Như ◦thâu trung 輸忠 dốc hết lòng thực. ③ Thua. Như ◦thâu doanh 輸贏 được thua. Một âm là thú. Cái đồ đưa cho người.


Words: 輺
Meaning:
truy ▫ ① Cái xe chở đồ, các đồ dùng trong quân đều gọi là ◦truy trọng 輺重 cả. Phép binh bây giờ có một cánh quân chuyên việc vận tải binh lương gọi là ◦truy trọng binh 輺重兵 lính tải.


Words: 輻
Meaning:
phúc, bức ▫ ① Cái tay hoa xe. Xem lại chữ ◦thấu 輳. ② Cùng nghĩa với chữ ◦phục 輹. Kinh Dịch 易經 có câu: ◦Dư thoát phúc, phu thê phản mục 輿脫輻夫妻反目 nghĩa là xe trụt nhíp vợ chồng trở mặt với nhau, vì thế nên vợ chồng li dị nhau gọi là ◦thoát phúc 脫輻. Ta quen đọc là chữ bức.


Words: 輾
Meaning:
triển, niễn ▫ ① Quay nghiêng, quay nửa vành. Kinh Thi 詩經 có câu: ◦Triển chuyển phản trắc 輾轉反側 trằn trọc trở mình. Vì thế nên sự gì phản phúc bất định cũng gọi là triển chuyển. ② Một âm là niễn. Nghiến nhỏ, dùng vòng sắt quay cho nhỏ các vật gì ra gọi là niễn. Có khi viết là ◦niễn 碾.


Words: 輿
Meaning:
dư ▫ ① Cái xe tải đồ, cái kiệu khiêng bằng đòn gọi là ◦kiên dư 肩輿. ② Ðất rộng mà chở cả muôn vật, nên gọi đất là ◦địa dư 地輿. Trời đất gọi là ◦kham dư 堪輿 kham là nói về đạo trời, dư là nói về đạo đất, vì thế kẻ xem đất (thầy địa lí) cũng gọi là kham dư. ③ Số đông, lời bàn luận của số đông người gọi là ◦dư luận 輿論.


Words: 轂
Meaning:
cốc ▫ ① Cái bầu giữa bánh xe. Cái bầu ấy quay thì xe đi, vì thề nên dìu dắt cho người tiến lên gọi là ◦thôi cốc 推轂. ② Tóm, tụ họp. 


Words: 轄
Meaning:
hạt ▫ ① Cái đinh chốt xe, cái chốt cắm ngoài đầu trục cho bánh xe không trụt ra được. ② Cai quản. Như ◦tổng hạt 總轄 cai quản tất cả mọi việc. ③ Tiếng xe đi. 


Words: 轅
Meaning:
viên ▫ ① Cái càng xe, tay xe. Lối xe ngày xưa các xe to dùng hai càng thẳng gọi là ◦viên 轅, xe nhỏ dùng một đòn cong gọi là ◦chu 輈. ② ◦Viên môn 轅門 ngày xưa vua đi tuần ở ngoài, đến chỗ nào nghỉ thì xếp xe vòng xung quanh làm hàng rào, mà để một chỗ ra vào, hai bên để xe dốc xuống càng xe ngỏng lên để làm dấu hiệu, cho nên gọi là viên môn, về sau cũng gọi ngoài cửa các dinh các sở là viên môn, có khi cũng gọi các dinh các sở quan là viên nữa. Các nhà trạm khi các quan đi qua nghỉ chân gọi là ◦hành viên 行轅. 


Words: 轉
Meaning:
chuyển, chuyến ▫ ① Quay vòng, đi vòng quanh, vật gì hình tròn mà quay đi quay lại được gọi là chuyển. Như ◦địa cầu công chuyển 地球公轉 quả đất quay chung, ◦địa cầu tự chuyển 地球自轉 quả đất tự quay, v.v. ② Chuyển vận. Như ◦chuyển thâu 轉輸 chuyển vận đi, tải đi. ③ Quay chiều khác, đổi dời. Như ◦chuyển loan 轉彎 quay đi, vòng ra, ◦chuyển cơ 轉機 quay lái xe lại. ④ Sự gì không được thẳng tới ngay gọi là chuyển. Như ◦chuyển chí 轉致 nhờ người đến nói tỏ ý hộ, ◦chuyển thác 轉託 lại nhờ người khác nói hộ, hỏi hộ, v.v. ⑤ Uyển chuyển. ⑥ Một âm là chuyến lấy sức mà chuyển đồ. Ðược thăng lên ngôi quan cao hơn gọi là ◦thiên chuyến 遷轉. Phàm vật gì nó tự quay thì gọi là chuyển, mà lấy sức người hay sức máy móc mà quay động thì gọi là chuyến.


Words: 轘
Meaning:
hoàn ▫ ① Lấy xe buộc người nào vào đấy, rối quay mỗi cái đi một ngả để xé tung người ra gọi là hoàn, là một hình phạt phanh thây xé xác đời xưa.


Words: 轟
Meaning:
oanh, hoanh ▫ ① Sầm sầm, xình xịch, tiếng một đoàn xe đi. ② Rầm rĩ. ③ Vang lừng. Như ◦oanh oanh liệt liệt 轟轟烈烈 vang lừng rực rỡ. ④ Ðốt thuốc nổ. Chính âm đọc là hoanh.


Words: 辛
Meaning:
tân ▫ ① Can tân, can thứ tám trong mười can. ② Mùi cay. ③ Cay đắng nhọc nhằn. ④ Thương xót. Như ◦bi tân 悲辛, ◦tân toan 辛酸, v.v.


Words: 辜
Meaning:
cô ▫ ① Tội. Như ◦vô cô 無辜 không tội. ② ◦Cô phụ 辜負 phụ lòng. ③ Mổ phanh muôn sinh. ④ Ngăn, cản. ⑤ Ắt phải. ⑥ Họ Cô.


Words: 迥
Meaning:
huýnh ▫ ① Xa lắc, xa xôi vắng vẻ. ② Thế đất đột nhiên nổi lên gọi là ◦huýnh. Như ◦tháp thế cô huýnh 塔勢孤迥 thế tháp chót vót đứng một mình. ③ Khác hẳn, thời vật gì khác hẳn mọi thời vật gọi là ◦huýnh nhiên bất đồng 迥然不同 khác hẳn không cùng.


Words: 迦
Meaning:
già, ca ▫ ① ◦Thích Già 釋迦 Đức Thích Ca là vị tổ sáng lập ra Phật giáo. Cũng đọc là chữ ◦ca. ② ◦Già Lam 迦監 chùa, nhà của sư ở.③ ◦Già La 迦羅 tách một cái lòng của người thành trăm phần.


Words: 迪
Meaning:
địch ▫ ① Tới đến, giẫm. Như ◦địch cát 迪吉 sự tốt lành tới, phúc tới. ② Dắt dẫn. Như ◦khải địch 啟迪 mở bảo, dắt dẫn lên, dìu dắt. ③ Ðạo phải. ④ Làm, tạo tác. ⑤ Lấy dùng. ⑥ Ðến.


Words: 迫
Meaning:
bách ▫ ① Gần sát. Thời gian hay địa thế kề sát tận nơi rồi không còn một khe nào nữa gọi là ◦bách. Vì thế nên sự cần kíp lắm gọi là ◦quẫn bách 窘迫. ② Bức bách (đè ép). Lấy oai thế đè ép người phải theo gọi là ◦hiếp bách 脅迫. ③ Thúc giục. ④ Chật hẹp. ⑤ Vội vã.


Words: 述
Meaning:
thuật ▫ ① Bày ra, thuật ra. Chép các điều đã nghe từ trước ra gọi là ◦thuật. ② Noi theo. Như Trung Dung 中庸 ◦Phụ tác chi, tử thuật chi 父作之子述之 cha làm ra, con noi theo. Lễ kí 禮記: ◦Trọng Ni tổ thuật Nghiêu Thuấn 仲尼祖述堯舜 Trọng Ni noi theo Nghiêu, Thuấn. ③ Phàm làm cho trọn công việc của người đã gây ra hay biên chép được những lời của người đã nói ra đều gọi là ◦thuật. Luận Ngữ 論語: ◦Thuật nhi bất tác 述而不作 (Thuật nhi 述而) ta truyền thuật (đạo cổ nhân) mà không sáng tác. ④ Bày tỏ. Bày tỏ trước sau mánh thớ của một việc gì gọi là ◦thuật. Như ◦truyền thuật 傳述 dùng văn tự chép rõ để truyền cho người xem, ◦khẩu thuật 口述 kể miệng, v.v.


Words: 迷
Meaning:
mê ▫ ① Lạc. Như ◦mê lộ 迷路 lạc đường. ② Lầm mê. Dùng thuốc hay dùng thuật làm cho người ta mê mẩn gọi là ◦mê. Như ◦mê dược 迷藥 thuốc mê. ③ Lờ mờ. Tinh thần lờ mờ không được thanh sảng gọi là ◦mê. ④ Mê tín. Tâm say mê về một sự gì gọi là ◦mê. Như ◦mê tín 迷信 tin nhảm, ◦trầm mê 沈迷 mê mãi, v.v.


Words: 迹
Meaning:
tích ▫ ① Dấu vết. Như ◦túc tích 足迹 vết chân. ② Theo dấu, phàm sự vật gì đã qua rồi mà còn có dấu vết để lại cho người noi đó mà tìm kiếm đều gọi là ◦tích. Như ◦trần tích 陳迹 dấu cũ, có khi viết là 蹟 hay là 跡. Nguyễn Du 阮攸: ◦Hà xứ thần tiên kinh kỉ thì, Do lưu tiên tích thử giang mi 何處神仙經幾時，猶留仙迹此江湄 Thần tiên ở nơi nào đến đã trải qua bao thời, Còn để lại dấu tiên ở bờ sông này.


Words: 追
Meaning:
truy, đôi ▫ ① Đuổi theo. ② Kịp. Như Luận Ngữ 論語 nói  Lai giả do khả truy 來者猶可追 sau đây còn có thể theo kịp. ③ Đoái lại sự đã qua. Như ◦truy niệm 追念 nhớ lại sự trước, ◦truy điệu 追悼 nhớ lại lối cũ mà xót xa. ④ Tiễn theo. ⑤ Một âm là ◦đôi. Cái núm chuông (chung nữu 鐘紐).


Words: 退
Meaning:
thối, thoái ▫ ① Lui. Như ◦thối binh 退兵 lui binh. ② Nhún nhường. Như ◦thối nhượng 退讓 lui nhường. Vì thế nên từ quan về nhà cũng gọi là ◦thối. ③ Trừ sạch. Như ◦bệnh thối 病退 bệnh khỏi. ④ Tài sức suy kém đều gọi là ◦thối. Như ◦học nghiệp thối bộ 學業退步 việc học kém sút. ⑤ Gạt bỏ. ⑥ Mềm mại. Ta quen đọc là chữ ◦thoái.


Words: 送
Meaning:
tống ▫ ① Đưa đi. Như ◦vận tống 運送 vận tải đi. ② Tiễn đi. Như ◦tống khách 送客 tiễn khách ra. ③ Đưa làm quà. Như ◦phụng tống 奉送 kính đưa tặng. ④ Vận tải đi, áp tải.


Words: 逃
Meaning:
đào ▫ ① Trốn. Như ◦đào nạn 逃難 trốn nạn, lánh nạn. ◦Đào trái 逃債 trốn nợ v.v. ② Bỏ. Như Mạnh Tử 孟子 nói ◦Đào Mặc tất quy ư Dương 逃墨必歸於楊 bỏ họ Mặc tất về họ Dương. ③ Lánh.


Words: 逆
Meaning:
nghịch, nghịnh ▫ ① Trái. Trái lại với chữ ◦thuận 順. Phàm cái gì không thuận đều gọi là ◦nghịch cả. ② Can phạm, kẻ dưới mà phản đối người trên cũng gọi là ◦nghịch. Như ◦ngỗ nghịch 忤逆 ngang trái. ◦bạn nghịch 叛逆 bội bạn. ③ Rối loạn. ④ Đón. Bên kia lại mà bên này nhận lấy gọi là ◦nghịch. Như ◦nghịch lữ 逆旅 khách trọ. ⑤ Toan lường, tính trước lúc việc chưa xảy ra. Như ◦nghịch liệu 逆料 liệu trước. ⑥ Tờ tâu vua. Từ nghĩa 4 trở xuống ta quen đọc là chữ ◦nghịnh.


Words: 逋
Meaning:
bô ▫ ① Trốn mất. Có tội đi trốn gọi là ◦bô. Chỗ các kẻ có tội ẩn núp gọi là ◦bô đào tẩu 逋逃藪. ② Còn nợ của nhà nước mà trốn không trả cũng gọi là ◦bô. Như ◦quyên bô 蠲逋 tha cho, không đòi những thuế nợ còn mắc. Trả được sạch món nợ gọi là ◦nhất thanh túc bô 一清宿逋.


Words: 逍
Meaning:
tiêu ▫ ① ◦Tiêu dao 逍遙 tiêu dao tự tại, sống một cách ung dung rộng rãi không ai bó buộc được. Như ◦Tiêu dao du 逍遙遊 là nhan đề một chương sách của Trang Tử 莊子, chủ trương tiêu dao tự tại.


Words: 透
Meaning:
thấu ▫ ① Suốt qua. Như ◦thấu minh 透明 ánh sáng suốt qua. Vì thế nên người nào tỏ rõ sự lí gọi là ◦thấu triệt 透徹. ② Tiết lộ ra. Như ◦thấu lậu tiêu tức 透漏消息 tiết lộ tin tức. ③ Nhảy. ④ Sợ. ⑤ Quá, rất.


Words: 逐
Meaning:
trục ▫ ① Đuổi, đuổi theo. ② Đuổi đi. Như ◦xích trục 斥逐 ruồng đuổi, ◦trục khách 逐客 đuổi khách đi. Nguyễn Du 阮攸: ◦Tông quốc tam niên bi phóng trục 宗國三年悲放逐 ba năm buồn rầu cảnh bị đày xa tổ quốc. ③ Tranh giành. Như ◦trục lợi 逐利 tranh giành mối lợi, chen chọi. ④ Cùng theo. Như ◦trục đội nhi hành 逐隊而行 theo đội ngũ mà đi. ⑤ Cứ lần lượt kể đến. Như ◦trục nhất 逐一 đếm từ số một đi, ◦trục tiệm 逐漸 lần lần.


Words: 逑
Meaning:
cầu ▫ ① Lứa đôi. Như Kinh Thi 詩經 có câu: ◦Quân tử hảo cầu 君子好逑 đôi tốt của người quân tử, vợ hiền của người quân tử. ② Tích góp, vơ vét.


Words: 途
Meaning:
đồ ▫ ① Đường lối. Như ◦quy đồ 歸途 đường về, ◦sĩ đồ 仕途 con đường làm quan. Nguyên là chữ ◦đồ 涂, thông dụng chữ ◦đồ 塗. Cao Bá Quát 高伯适: ◦Cổ lai danh lợi nhân, Bôn tẩu lộ đồ trung 古來名利人，奔走路塗中 Xưa nay hạng người danh lợi, Vẫn tất tả ngoài đường sá.


Words: 逗
Meaning:
đậu ▫ ① Tạm lưu lại. Đứng dừng lại không tiến lên nữa gọi là ◦đậu lưu 逗遛. ② Đi vòng. ③ Vật cùng hoà hợp nhau. 


Words: 通
Meaning:
thông ▫ ① Thông suốt. Từ đây đến kia không có cái gì mắc míu gọi là ◦thông. Như ◦thông quá 通過 suốt qua. Người học vấn rộng cũng gọi là ◦thông. ② Hiển đạt. Như ◦hanh thông 享通 thanh thản, trôi chảy, làm gì cũng may mắn dễ dàng. ◦Cùng thông 窮通 lúc cùng quẫn, lúc vẻ vang. ③ Truyền khắp. Như ◦thông cáo 通告 bảo cho khắp cả mọi nơi biết. ④ Hai bên cùng hoà hợp với nhau gọi là ◦thông. Như ◦thông lực hợp tác 通力合作 chung sức cùng làm. Cùng kết giao đi lại với nhau gọi là ◦thông gia 通家. Trai gái đi lại vụng trộm với nhau gọi là ◦tư thông 私通. ⑤ Tóm tắt. Như ◦thông kế 通計 tính suốt cả. ⑥ Khắp. Như ◦thông xưng 通稱 tiếng khắp cả mọi nơi đều gọi thế. ◦Thông lễ 通禮 cái lễ khắp cả mọi người đều theo, v.v. ⑦ Văn tự đủ từ đầu chí cuối gọi là ◦thông, cho nên xem hết lượt sách gọi là ◦nhất thông 一通. Đánh trống đủ 332 dùi gọi là ◦nhất thông. ⑧ Một danh từ chia đất ruộng.⑨ Nước tiểu. Như ◦mã thông 馬通 nước đái ngựa.


Words: 逝
Meaning:
thệ ▫ ① Đi không trở lại nữa. Vì thế nên gọi người chết là ◦trường thệ 長逝 hay ◦thệ thế 逝世. ② Dùng làm tiếng phát ngữ.


Words: 逞
Meaning:
sính ▫ ① Sướng, thích ý. ② Buông tuồng. Như ◦sính nhan sắc 逞顏色 nét mặt buông tuồng ra vẻ làm bộ. ◦Sính ác 逞惡 mặc sức làm ác.


Words: 速
Meaning:
tốc ▫ ① Nhanh chóng. ② Mời. Như ◦bất tốc chi khách 不速之客 người khách không mời mà đến. Nay trong danh thiếp thường viết ◦thứ tốc 恕速 xin thứ đừng để mời lần nữa. ③ Tốc độ. Như ◦quang tốc 光速 tốc độ ánh sáng. ④ Vết chân hươu. 


Words: 造
Meaning:
tạo, tháo ▫ ① Gây nên, làm nên. Như ◦tạo phúc nhất phương 造福一方 làm nên phúc cho cả một phương. ◦Tạo nghiệt vô cùng 造孽無窮 gây nên mầm vạ vô cùng, v.v. ② Xây đắp, sáng tạo ra. Như ◦tu tạo 修造 sửa sang, xây đắp lại. Phàm người nào sáng chế ra một cái gì trước cũng gọi là ◦tạo. Như ◦Mông Ðiềm tạo bút 蒙恬造筆 ông Mông Điềm chế tạo ra bút trước. ◦Sái luân tạo chỉ 蔡倫造紙 ông Sái Luân chế tạo ra giấy trước nhất, v.v. ③ Bịa đặt. Như ◦tạo dao sinh sự 造謠生事 bịa đặt ra lời nói phao để sinh sự. ④ Trước, mới. ⑤ Một âm là ◦tháo. Đến. Như ◦đăng môn tháo thất 登門造室 lên cửa tới nhà. Học tới nơi nào cũng gọi là ◦tháo. Như  thâm tháo 深造 tới cõi thâm thuý. ⑥ Người hai phe gọi là ◦tháo. Như bên nguyên cáo và bên bị cáo cùng tới toà án gọi là ◦lưỡng tháo 兩造. Nhà lấy số gọi số đàn ông là ◦kiền tháo 乾造, số đàn bà gọi là ◦khôn tháo 坤造 cũng theo một nghĩa ấy cả. ⑦ Thời đại. Như ◦mạt tháo 末造 đời cuối, mạt thế. ⑧ Thốt nhiên. Như ◦tháo thứ 造次 vội vàng, hấp tấp, thảng thốt. ⑨ Tế cầu phúc. ⑩ Ghép liền.


Words: 逡
Meaning:
thuân ▫ ① Lùi lại, rụt lại. Đi không nhích lên được gọi là ◦thuân tuần 逡巡 (rụt rè, xun xoe). ② Nhanh, cùng nghĩa với ◦tuấn 駿.


Words: 逢
Meaning:
phùng ▫ ① Gặp. Hai bên gặp nhau gọi là ◦phùng. ② Đón rước. Như Mạnh Tử 孟子 nói ◦Phùng quân chi ác kì tội đại 逢君之惡其最大 đón rước ý vua làm cho thêm hư, tội rất lớn. Như ◦phùng dịch chi y 逢掖之衣 cái áo rộng kích. ③ Một âm là ◦bồng. ◦Bồng bồng 逢逢 tiếng trống thùng thùng.


Words: 連
Meaning:
liên ▫ ① Liền. Hai bên liền tiếp nhau gọi là ◦liên. ② Liền nối. Như ◦liên hoàn 連環 cái vòng liền nối nhau. Phép quân bây giờ cứ ba bài gọi là một liên, tức là một đội ngày xưa. ③ Hợp lại. ④ Bốn dặm là một ◦liên. ⑤ Khó khăn. ⑥ Chì chưa nấu chưa lọc. ⑦ ◦Lưu liên 留連 quyến luyến. 


Words: 逬
Meaning:
bính ▫ ① Chạy tán loạn, trốn lung tung. Như ◦cầm li thú bính 禽離獸逬 chim tan bay, thú tán loạn. ② Thế nước vọt mạnh, bọt giạt bốn bên cũng gọi là ◦bính. Như ◦bính lưu 逬 dòng nước vọt tung, ◦bính lệ 逬淚 nước mắt tuôn rơi. ③ Ruồng đuổi. Cùng nghĩa với chữ ◦bính 屛.


Words: 逯
Meaning:
đãi, đệ ▫ ① Kịp. Như Luận ngữ 論語 nói ◦Sỉ cung chi bất đãi 恥躬之不逮 hổ mình không theo kịp. ② Đuổi. Như ◦đãi hệ 逮繫 đuổi bắt giam lại. ③ Một âm là ◦đệ. ◦Ðệ đệ 逮逮 vui vẻ, dịu dàng.


Words: 進
Meaning:
tiến ▫ ① Tiến lên. Trái lại với chữ ◦thoái 退. ② Dắt dẫn lên. ③ Dâng. Như ◦tiến cống 進貢 dâng đồ cống. ◦Tiến biểu 進表 dâng biểu, v.v. Vì thế nên khoản thu vào cũng gọi là ◦tiến hạng 進項. Liều đánh bạc gọi là ◦bác tiến 博進. ④ Bọn, lũ. Như ◦tiên tiến 先進 bọn trước. Cũng như ta nói ◦tiền bối 前輩 vậy. ⑤ Tục gọi chỗ chia giới hạn nhà trong nhà ngoài là ◦tiến.


Words: 逸
Meaning:
dật ▫ ① Lầm lỗi. Như ◦dâm dật 淫逸 dâm dục quá độ. ② Sổng ra. Như ◦mã dật bất năng chỉ 馬逸不能止 ngựa sổng chẳng hay hãm lại. ③ Ẩn dật. Như ◦cử dật dân 舉逸民 cất những người ẩn dật lên. Phàm cái gì không câu nệ tục đời đều gọi là ◦dật. Như ◦dật phẩm 逸品 phẩm cách khác đời. ◦Dật hứng 逸興 hứng thú khác đời. ④ Rỗi nhàn. Như ◦dật cư nhi vô giáo 逸居而無教 (Mạnh Tử 孟子) rỗi nhàn mà không được dạy dỗ. ⑤ Buông thả.


Words: 逼
Meaning:
bức ▫ ① Bức bách. Ở vào chỗ hai bên nó đè ép không cựa được nữa gọi là ◦bức. Như ◦thật bức xử thử 實逼處此 ở đây thật là bức bách. ② Bức hiếp, ăn hiếp. Như ◦cưỡng bức 強逼 cố hiếp. ◦Uy bức 威逼 lấy oai quyền mà đè ép.


Words: 遁
Meaning:
độn, tuần ▫ ① Trốn, ẩn. Trốn không cho người biết gọi là ◦độn. Như các kẻ thuật sĩ tương truyền có phép ◦độn thổ 遁土 trốn vào trong đất. ◦độn thuỷ 遁水 trốn vào trong nước, v.v. ② Trốn đời như: ◦ẩn độn 隱遁 ẩn một nơi sâu kín không cho người biết mình. ③ Lánh. ④ Một âm là ◦tuần. Cùng nghĩa với chữ ◦tuần 巡. Như ◦thuân tuần 逡巡 rụt rè không bước lên được. 


Words: 遂
Meaning:
toại ▫ ① Thoả thích. Như ◦toại chí 遂志 thích chí. ◦Bất toại sở nguyện 不遂所願 không được thoả nguyện. ② Việc gì sắp thành mà chưa thành hẳn gọi là ◦toại 遂 dở dang. Như Luận ngữ 論語 có câu: ◦Toại sự bất gián 遂事不諫 việc dở dang không can nữa. ③ Nhân, bèn. Hai việc nhân nhau mà đến gọi là ◦toại. Như ◦toại bất phục kiến 遂不復見 bèn chẳng lại thấy. ④ Hết. ⑤ Nhân tuần, lần lữa. ⑥ Thoả thuê. ⑦ Cái ngòi nhỏ. ⑧ Tiến lên, suốt. ⑨ Khu đất cách kinh đô trăm dặm.


Words: 遇
Meaning:
ngộ ▫ ① Gặp. Gặp nhau giữa đường gọi là ◦ngộ. Sự gì thốt nhiên gặp phải cũng gọi là ◦ngộ. Như ◦ngộ vũ 遇雨 gặp mưa, ◦ngộ nạn 遇難 gặp nạn, v.v. ② Hợp. Như ◦thù ngộ 殊遇 sự hợp lạ lùng, ý nói gặp kẻ hợp mình mà được hiển đạt vậy. Vì thế cho nên học trò lúc còn nghèo hèn gọi là ◦vị ngộ 未遇. ③ Thết đãi. Như  quốc sĩ ngộ ngã 國士遇我 đãi ta vào hàng quốc sĩ. ④ Ðối địch, đương.


Words: 遊
Meaning:
du ▫ ① Chơi, tới chỗ cảnh đẹp ngắm nghía cho thích gọi là ◦du. Như ◦du sơn 遊山 chơi núi. ◦Du viên 遊園 chơi vườn, v.v. Ði xa cũng gọi là ◦du. Như ◦du học 遊學 đi học xa. ② Chơi bời, đi lại chơi bời với nhau gọi là ◦du. Như ◦giao du thậm quảng 交遊甚廣 chơi bạn rất rộng. ③ Ðặt ra những lời đáng mừng, đáng sợ để nói cho người dễ xiêu lòng nghe mình gọi là ◦du thuyết 遊說. ④ Có khi dùng lầm như chữ ◦du 游. Xem lại chữ ◦du 游. ⑤ Vui. 


Words: 運
Meaning:
vận ▫ ① Xoay vần, vật gì cứ noi một lối quay đi, hết vòng lại tới, không ra không vào, không lúc nào dừng gọi là ◦vận. Như ◦nhật nguyệt vận hành 日月運行 mặt trời mặt trăng xoay vần, ◦vận hoá 運化 sự xoay vần biến hoá trong thân thể, ◦vận động 運動 cất nhắc luôn luôn. ② Phàm vật gì quanh vòng chuyển động đều gọi là ◦vận. Như ◦vận bút 運筆 nguẫy bút, cầm bút viết, ◦vận bích 運甓 vần gạch vuông, ◦vận trù 運籌 vần toan, vận tâm trí ra mà toan tính. ③ Vận số. Như ta nói vận tốt vận xấu vậy. Kẻ xem bói xem số tính vận thanh thản, vận bĩ tắc của người gọi là ◦vận khí 運氣. ④ Phía nam bắc quả đất. ⑤ Họ Vận.


Words: 遍
Meaning:
biến ▫ ① Khắp. Cùng nghĩa với chữ ◦biến 徧. Như ◦độc thư bách biến 讀書百遍 đọc sách trăm lượt. Ðọc suốt từ đầu chí cuối gọi là ◦nhất biến 一遍. Nguyễn Du 阮攸: ◦Khứ biến đông nam lộ 去遍東南路 đi khắp đường đông nam.


Words: 過
Meaning:
quá, qua ▫ ① Vượt. Hơn. Như ◦quá độ 過度 quá cái độ thường. ② Lỗi, làm việc trái lẽ gọi là ◦quá. Như ◦cải quá 改過 đổi lỗi. ◦Văn quá 文過 có lỗi lại còn nói che lấp đi mà cãi rằng phải. ③ Đã qua. Như ◦quá khứ 過去 sự đã qua, đời đã qua. ④ Trách. ⑤ Một âm là ◦qua. Từng qua. Như ◦qua môn bất nhập 過門不入 từng đi qua cửa mà không vào.


Words: 遑
Meaning:
hoàng ▫ ① Kíp, gấp. Như ◦hoàng bách 遑迫 vội vàng. ② Rỗi nhàn, thư nhàn. Như ◦mạc cảm hoặc hoàng 莫敢或遑 (Thi Kinh 詩經) chẳng ai dám rỗi nhàn một chút nào.


Words: 道
Meaning:
đạo, đáo ▫ ① Đường cái thẳng. ② Đạo lí, là một cái lẽ nhất định ai cũng phải noi đấy mà theo. Như ◦nhân đạo chủ nghĩa 人道主義 cái chủ nghĩa về đạo người, ◦vương đạo 王道 đạo lí của vương giả, ◦bá đạo 霸道 đạo lí của bá giả (nhân nghĩa giả), các nhà tôn giáo đem các lẽ hay trong tôn giáo mình nói cho người biết mà theo gọi là ◦truyền đạo 傳道. ③ ◦Ðạo nhãn 道眼 thấy tỏ đạo mầu. ④ ◦Ðạo tràng 道場 nơi tu đạo, nơi tu đắc đạo, nơi làm lễ cầu cúng. ⑤ Đạo giáo. Tôn giáo thờ ông Lão Tử 老子 làm tiên sư gọi là ◦đạo giáo 道教. ⑥ Đạo, một tên riêng để chia khu vực trong nước, nhà Đường 唐 chia thiên hạ làm mười đạo, cũng như bây giờ chia ra từng tỉnh vậy. ⑦ Chỉ dẫn, cùng nghĩa như chữ 導. ⑧ Một âm là ◦đáo. Nói, nói rõ nguyên uỷ sự gì gọi là ◦đáo. Như ◦tòng thực đáo lai 從實道來 cứ thực kể ra. Nghe lời nói mà hiểu thấu hết gọi là ◦tri đáo 知道.


Words: 違
Meaning:
vi ▫ ① Lìa. Như ◦cửu vi 久違 li biệt đã lâu. ② Trái. Như ◦vi mệnh 違命 trái mệnh, ◦vi pháp 違法 trái phép. Người hay du di không quả quyết gọi là ◦y vi 依違. ③ Lánh. ④ Lầm lỗi.


Words: 閉
Meaning:
bế ▫ ① Ðóng cửa. Trái lại với chữ ◦khai 開 mở thông. Như không được khai thông gọi là ◦bế tắc 閉塞, không mở mang ra gọi là ◦bế tàng 閉藏, không đi lại gì với ai gọi là ◦bế quan tự thủ 閉關自守. Nguyễn Trãi 阮廌: ◦Nhàn trung tận nhật bế thư trai 閑中盡日閉書齋 (Mộ xuân tức sự 暮春即事) trong lúc nhàn rỗi suốt ngày đóng cửa phòng văn. ② Cửa ngạch, các cửa nhỏ bên then cửa lớn. ③ Che đậy. ④ Lấp. ⑤ Ngày lập thu, lập đông gọi là ◦bế. ⑥ Họ Bế.


Words: 開
Meaning:
khai ▫ ① Mở. Trái lại với chữ ◦bế 閉. ② Nở ra. Như ◦hoa khai 花開 hoa nở. ③ Đào ra, bới ra. Như ◦khai hà 開河 khai sông, ◦khai khoáng 開礦 khai mỏ, v.v. ④ Mới, trước nhất. Như ◦khai sáng 開創 mở mang gây dựng ra trước, ◦khai đoan 開端 mở mối, v.v. ⑤ Phân tách ra. Như ◦phách khai 劈開 bửa ra, phanh ra, v.v. ⑥ Bày, đặt. Như ◦khai diên 開筵 mở tiệc, bày tiệc ăn. ⑦ Mở rộng ra. Như thơ Đỗ Phủ 杜甫 có câu: ◦Khai biên ức hà đa 開邊抑何多 mở mang biên cõi sao nhiều vậy. ⑧ Khoát đạt. Như ◦khai lãng 開朗 sáng sủa. ⑨ Rộng tha. Như ◦khai thích 開釋 nới tha, ◦khai phóng 開放 buông tha ra cho được tự do, v.v. ⑩ Xếp bày. Kê các tên các khoản cho thứ nào vào hàng ấy gọi là ◦khai. Như ◦khai đơn 開單 đơn khai, cái đơn khai các đồ hàng hay các khoản gì. ⑪ Bắt đầu đi. Như ◦khai chu 開舟 nhổ neo thuyền bắt đầu đi. ⑫ Số chia. Một phần tư gọi là ◦tứ khai 四開, một phần tám gọi là ◦bát khai 八開. Một trang giấy cũng gọi là ◦nhất khai 一開. ⑬ Trừ bỏ đi. Như ◦khai khuyết 開缺 trừ bỏ chỗ thiếu đi. ⑭ Sôi. Nước sôi gọi là ◦khai thuỷ 開水.


Words: 阻
Meaning:
trở ▫ ① Hiểm trở. Chỗ núi hiểm hóc gọi là ◦hiểm 險, chỗ nước nguy hiểm gọi là ◦trở 阻. ② Ngăn trở. Cùng nghĩa với chữ ◦trở 沮. Như ◦vi chi khí trở 爲之氣阻 làm cho cái khí đang hăng tắt ngẵng lại. Lại cản trở không cho làm cũng gọi là ◦trở. ③ Gian nan. ④ Cậy.


Words: 阼
Meaning:
tộ ▫ ① Bên thềm chủ nhân đứng. Ngày xưa chủ khách tiếp nhau, khách ở thềm bên phía tây, chủ ở thềm bên phía đông, vì chủ đáp tạ lại khách, cho nên gọi là ◦tộ. ② Cái ngôi của thiên tử. Như ◦tiễn tộ 踐阼 lên ngôi vua.


Words: 阿
Meaning:
a, á ▫ ① Cái đống lớn, cái gò to. ② Tựa. Ngày xưa dùng đặt tên quan lấy ý rằng cái người ấy có thể nương tựa được. Như ◦a hành 阿衡, ◦a bảo 阿保, v.v. ③ A dua. Như ◦a tư sở hiếu 阿私所好 dua theo cái mình thích riêng. ④ Bờ bên nước. ⑤ Cái cột. ⑥ Dài mà dẹp. ⑦ Một âm là ◦á. Dùng làm lời giáo đầu. Như ta nói a, à.


Words: 遡
Meaning:
tố ▫ ① Ngoi lên. Ngược dòng bơi lên gọi là ◦tố hồi 遡回. Thuận dòng bơi xuống gọi là ◦tố du 遡游. ② Tìm tòi, suy tìm nguyên uỷ của một sự gì gọi là ◦tố. Như ◦hồi tố đương niên 回遡當年 suy tìm lại sự năm đó. ③ Mách bảo, tố cáo.


Words: 遢
Meaning:
tháp ▫ ① Dáng đi. ◦Lạp tháp 邋遢 làm việc không cẩn thận (làm bố láo). Tục gọi sự không được sạch sẽ là ◦lạp tháp.


Words: 遣
Meaning:
khiển, khán ▫ ① Phân phát đi. Như ◦khiển tán 遣散 phân phát đi hết. ② Sai khiến. ③ Một âm là ◦khán: Cái xe chở muông sinh trong đám ma.


Words: 適
Meaning:
thích, đích ▫ ① Đi đến. Như ◦thích Tề 適齊 đến nước Tề. ② Theo. Con gái về nhà chồng gọi là ◦thích nhân 適人. ③ Ưa thích. Như ◦thích ý 適意 vừa ý, ◦thích nguyện 適願 thích như nguyện. Không được dễ chịu gọi là ◦bất thích 不適 (đau yếu khó chịu). ④ Vừa. Như ◦thích khả nhi chỉ 適可而止 vừa phải mà thôi. ⑤ Chính thế. Dùng làm trợ từ. Như ◦thích túc tự hại 適足自害 chính là chỉ đủ tự hại mình mà thôi. ⑥ Chỉ. Như Mạnh Tử 孟子 nói ◦Tắc khẩu phúc khởi thích vị xích thốn chi phu tai 則口腹豈適爲尺寸之膚哉 thì miệng bụng chỉ là vì tấc thước da sao! ⑦ Vừa gặp. Như ◦thích nhiên 適然 vừa may, ◦thích ngộ 適遇 vừa gặp, v.v. ⑧ Một âm là ◦đích. Chuyên chủ. Như ◦vô sở đích tòng 無所適從 không chuyên chủ theo vào đâu. ⑨ Cùng nghĩa với chữ ◦đích 嫡. Ngôi thái tử gọi là ◦đích tử 嫡子. Chỗ ngủ chính gọi là ◦đích thất 適室, v.v. Cũng cùng nghĩa với những chữ sau:  địch 敵, ◦trích 謫, ◦thích 惕. 


Words: 遭
Meaning:
tao ▫ ① Gặp, vô ý mà gặp nhau gọi là ◦tao. Như ◦tao phùng ý ngoại 遭逢意外 gặp gỡ ý không ngờ tới. ② Vòng. Như ◦chu tao 周遭 khắp vòng. ③ Lượt. Như ◦kỉ tao 幾遭 mấy lượt (lần) rồi?


Words: 遮
Meaning:
già ▫ ① Chận. Như ◦già kích 遮擊 đánh chận hậu, đánh úp. ② Che. Như ◦già cái 遮蓋 che trùm, ◦già hộ 遮護 che chở, v.v.


Words: 遲
Meaning:
trì, trí ▫ ① Chậm chạp. ② Đi thong thả, lâu, chậm. ③ Trì trọng. ④ Một âm là ◦trí. Đợi. Như ◦trí quân vị chí 遲君未至 đợi anh chưa đến, ◦trí minh 遲明 đợi một tí nữa thì sáng.


Words: 遴
Meaning:
lấn, lân ▫ ① Khó. ② Cùng nghĩa với chữ ◦lận 吝. ③ Một âm là ◦lân. Lựa chọn. Như ◦lân tuyển 遴選 lựa chọn lấy người tài.


Words: 遵
Meaning:
tuân ▫ ① Lần theo. ② Noi, tuân theo. Cứ nói theo lẽ phải cùng pháp luật mà là gọi là ◦tuân. Như ◦tuân kỉ 遵紀 tuân theo kỉ luật.


Words: 遷
Meaning:
thiên ▫ ① Dời. Dời nhà đi ở chỗ khác gọi là ◦kiều thiên 喬遷. Dời kinh đô đi chỗ khác gọi là ◦thiên đô 遷都. ② Ðổi quan, quan bị giáng chức xuống gọi là ◦tả thiên 左遷. ③ Biến đổi. Như ◦kiến dị tư thiên 見異思遷 thấy lạ nghĩ đổi khác. Đổi lỗi sửa lại nết hay gọi là ◦thiên thiện 遷善.


Words: 選
Meaning:
tuyển, tuyến ▫ ① Chọn. Tới trong số nhiều mà kén chọn lấy một số tốt đẹp gọi là ◦tuyển. Như ◦tinh tuyển 精選 chọn kĩ. Người hay vật gì đã kén chọn rồi cũng gọi là ◦tuyển. ② Lọc chọn các bài văn của cổ nhân đóng thành từng quyển cũng gọ là ◦tuyển. Như Lương Chiêu Minh 良昭明 thái tử Tiêu Thống 蕭統 có dọn một bộ ◦văn tuyển 文選 ba mươi quyển, về sau cứ bắt chước lối ấy mà lựa chọn văn thơ, tục gọi là ◦tuyển thể 選體. ③ ◦Thiểu tuyển 少選 chốc lát (thí nữa). ④ Một âm là ◦tuyến. Chức quan do bộ chọn rồi cử lên gọi là ◦tuyến.


Words: 遺
Meaning:
di, dị ▫ ① Bỏ sót, mất. Vô ý bỏ mất đi gọi là ◦di. Như ◦thập di 拾遺 nhặt nhạnh các cái bỏ sót, ◦bổ di 補遺 bù các cái bỏ sót. ② Rớt lại. Sự gì đã qua mà chưa tiêu tan mất hẳn gọi là ◦di. Như ◦di hận 遺恨 còn ân hận lại. ③ Để lại. Như ◦di chúc 遺囑 dặn lại, ◦di truyền 遺傳 truyền lại, v.v. ④ Đái vãi, ỉa vãi. Như ◦di niệu 遺尿 vãi đái, ◦dí xí 遺屎 vãi cứt, v.v. ⑤ Một âm là ◦dị. Ðưa làm quà.


Words: 遼
Meaning:
liêu ▫ ① Xa thẳm, chỗ đất cách nhau rất xa gọi là ◦liêu. Như ◦liêu viễn 遼遠 xa xôi, ◦liêu khoát 遼闊 bát ngát. ② Nhà Liêu 遼, trước là giống Khiết Đan 契丹, ở xứ Nhiệt Hà. Tổ trước là Gia Luật Bảo Cơ 耶律保機, nhân lúc cuối đời nhà Tống 宋 suy yếu mới nổi loạn, sau lấy được các xứ Đông Tam Tỉnh, Mông Cổ và phía bắc tỉnh Trực Lệ, tỉnh Sơn Tây, gọi là nước Liêu. Cùng với nhà Tống 宋 chọi nhau, sử gọi là Bắc triều 北朝, làm vua được chín đời dài 219 năm, sau bị nhà Kim 金 diệt mất. Trong họ có Gia Luật Đại Thạch 耶律大石, chiếm giữ xứ Tầm Tư Can, xưng vương xưng đế, cai trị suốt cả một miền đông tây xứ Thông Lĩnh, sử gọi là nhà Tây Liêu 西遼, sau bị nhà Nguyên 元 diệt mất. ③ Sông Liêu.


Words: 遽
Meaning:
cự ▫ ① Vội vàng. Như ◦cấp cự 急遽 vội vàng, sự gì thốt nhiên đồn đến gọi là ◦cự nhĩ như thử 遽爾如此. ② Sợ hãi. Như ◦hoàng cự 遑遽 kinh hoàng. ③ Chạy trạm đưa, dùng xe mà đưa tin gọi là ◦truyền 傳, dùng ngựa mà đưa tin gọi là ◦cự 遽. ④ Bèn, dùng làm trợ từ.


Words: 避
Meaning:
tị ▫ ① Lánh, lánh xa không cho gặp gọi là ◦tị. Như ◦hồi tị 迴避 quay lánh ra chỗ khác. ② Kiêng. Như ◦tị huý 避諱 kiêng tên huý.


Words: 邀
Meaning:
yêu ▫ ① Mời, đón. Như ◦yêu thỉnh 邀請 đón mời, ◦yêu khách 邀客 mời khách. ② Đón cầu, cầu may. Như ◦yêu thưởng 邀賞 đón cầu phần thưởng.


Words: 邁
Meaning:
mại ▫ ① Đi xa. ② Quá hơn. Như ◦đăng tam mại ngũ 登三邁五 hơn cả năm đời Ngũ đế trước. ③ Già. Như ◦lão mại 老邁 già cả.


Words: 還
Meaning:
hoàn, toàn ▫ ① Trở lại, về. Đã đi rồi trở lại gọi là ◦hoàn. Như ◦hoàn gia 還家 trở về nhà. ② Trả. Như ◦hoàn trái 還債 trả nợ. ③ Đoái. ④ Một âm là ◦toàn. Quanh, cùng nghĩa chữ ◦toàn 旋. ⑤ Nhanh nhẹn. ⑥ Chóng.


Words: 邅
Meaning:
chiên ▫ ① ◦Truân chiên 迍邅 vướng vít chật vật không bước lên được. ② Sự đời gấp khúc không được thảnh thơi cũng gọi là ◦truân chiên 迍邅.


Words: 邊
Meaning:
biên ▫ ① Ven bờ. Như ◦giang biên 江邊 ven bờ sông. ② Bên cõi, chỗ địa phận nước này giáp nước kia. Như ◦biên phòng 邊防 sự phòng bị ngoài biên. ③ Bên. Như ◦lưỡng biên 兩邊 hai bên. Một mặt gọi là ◦nhất biên 一邊. ④ Ðường viền, đính vào bên mép áo cho đẹp.


Words: 邋
Meaning:
lạp ▫ ① ◦Lạp tháp 邋遢 làm việc không cẩn thận, làm bố láo. Tục gọi sự không được sạch sẽ là ◦lạp tháp.


Words: 邑
Meaning:
ấp ▫ ① Một tên riêng để gọi một khu đất. Ngày xưa tự xưng nước mình là ◦tệ ấp 敝邑, người cùng một huyện gọi là ◦đồng ấp 同邑. Một mình đứng lên chiêu tập một số người cùng ở một chòm để khai khẩn ruộng nương cũng gọi là ◦ấp. ② ◦Ư ấp 於邑 nghẹn hơi. Hơi bốc ngược lên chẹn chặt cổ họng không xuôi xuống được gọi là ◦ư ấp.


Words: 邕
Meaning:
ung ▫ ① Sông chảy xung quanh ấp dùng như ao rửa gọi là ◦ung. ② Châu Ung, thuộc tỉnh Quảng Tây. Ngày xưa dùng như chữ ◦ung 雍, chữ ◦ung 壅.


Words: 邛
Meaning:
cung ▫ ① Tên đất. Đời nhà Trần có một giống rợ ở phía tây nam gọi là ◦Cung đô quốc 邛都國, bây giờ thuộc vào phía tây nam tỉnh Tứ Xuyên ở đó có quả núi gọi là ◦Cung Lai 邛崍, có sinh sản một thứ trúc dùng làm gậy cho người già gọi là ◦cung trượng 邛杖.


Words: 那
Meaning:
na, nả ▫ ① Nhiều. Như kinh Thi có câu: ◦Thụ phúc bất na 受福不那 chịu phúc chẳng nhiều. ② An nhàn. Như ◦hữu na kì cư 有那其居 chỗ ở an nhàn. ③ Nào, gì. ④ ◦A na 阿那 xinh xắn mềm mại. ⑤ Tiếng Phạn, ◦Chi na 支那 nước Tàu, ◦duy na 維那 kẻ giữ phép trong chùa, ◦đàn na 檀那 kẻ bố thí, cũng gọi là ◦đàn việt 檀越, ◦sát na 剎那 một loáng, nói cái thời gian rất ngắn. ⑥ Một âm là ◦nả. Nào. Như ◦nả xứ 那處 chỗ nào, ◦nả kham 那堪 sao chịu được. Cũng có khi đọc là ◦na.


Words: 邦
Meaning:
bang ▫ ① Nước, nước lớn gọi là ◦bang 邦, nước nhỏ gọi là ◦quốc 國. Nước láng giềng gọi là ◦hữu bang 友邦.


Words: 邪
Meaning:
tà, da ▫ ① Lệch, cong. Con người bất chính gọi là ◦gian tà 姦邪, lời nói bất chính gọi là ◦tà thuyết 邪說. Phàm cái gì bất chính đều gọi là ◦tà hết. ② Yêu tà, tà ma, như ◦tà bất thắng chánh 邪不勝正 tà không hơn chánh được. ③ Nhà làm thuốc gọi bệnh khí là ◦tà. Như ◦phong tà 風邪 tà gió làm bệnh, ◦thấp tà 濕邪 khí ẩm thấp làm bệnh. Một âm là ◦da. ◦Lang da 琅邪 tên một ấp của nước Tề. ② Dùng làm trợ từ. Cũng dùng làm chữ nói sự còn ngờ. Tục dùng như chữ ◦da 耶.


Words: 邯
Meaning:
hàm ▫ ① ◦Hàm Ðan 邯鄲 tên một ấp ngày xưa. Trong truyện truyền kì có truyện ◦hàm đan mộng 邯鄲夢 chép chuyện Lư Sinh gặp Lã Ông ở trong đường Hàm Ðan. Tức là giấc ◦hoàng lương mộng 黃梁夢. ② Chương Hàm 章邯 tên người. 


Words: 邸
Meaning:
để ▫ ① Cái nhà cho các nước chư hầu đến chầu ở. Tục gọi các dinh các phủ của các vương hầu là ◦để. Cho nên nói đến một tước mỗ thì gọi là ◦mỗ để 某邸. Phàm nhà cửa to lớn đều gọi là ◦để đệ 邸第. ② Cái bình phong.


Words: 郁
Meaning:
úc ▫ ① ◦Úc úc 郁郁 rờ rỡ, tả cái vẻ văn chương rạng rỡ. ② Cùng nghĩa với chữ ◦uất 鬱. ③ Hơi thơm ngào ngạt gọi là ◦úc liệt 郁烈 hay ◦phân úc 芬郁.


Words: 郅
Meaning:
chất, chí ▫ ① ◦Úc Chất 郁郅 tên một huyện nhà Hán. ② Ðến, rất mực. Như ◦chất trị 郅治 rất bình trị, thịnh trị. Ta quen đọc là chữ ◦chí. ③ Họ Chất.


Words: 郇
Meaning:
tuân ▫ ① Tên một nước ngày xưa. ② Vi Thiệp đời nhà Ðường 唐 được nối chức cha, phong là ◦Tuân Quốc Công 郇國公. Người bây giờ có câu nói rằng người không muốn ăn gân cốt giãn, đi duyên vào bếp ông Tuân công. Ý nói nhà ông ấy phong phú, trong bếp đồ ăn ngào ngạt, không ăn cũng đã no rồi. Vì thế nên từ tạ người mời ăn tiệc nói là ◦bão ốc tuân trù 飽飫郇廚. Trong lối viết thư hay dùng tới.


Words: 郊
Meaning:
giao ▫ ① Chỗ cách xa nước một trăm dặm. Nay thường gọi ngoài thành là ◦cận giao 近郊 cõi gần thành. ② Tế giao. Ngày đông chí tế trời ở cõi phía nam ngoài thành gọi là tế ◦nam giao 南郊 hay ◦giao thiên 郊天.


Words: 郝
Meaning:
hác ▫ ① Tên một làng đời Hán. ② Họ Hác. Ðời nhà Tấn có vợ Vương Hồn là Chung Thị, vợ Vương Trạm là Hác Thị, hai chị em dâu ăn ở với nhau rất là nết na hoà thuận, vì thế nên khen đàn bà có đức hạnh gọi là ◦chung hác 鍾郝.


Words: 郞
Meaning:
lang ▫ ① Chức quan. Về đời nhà Tần, nhà Hán thì các quan về hạng ◦lang đều là sung vào quan túc vệ. Về đời sau mới dùng để gọi các quan ngoài, như ◦thượng thư lang 尚書郎, ◦thị lang 侍郎, v.v. Ở bên ta thì các quan cai trị thổ mán đều gọi đều gọi là ◦quan lang. ② Chàng, một tiếng gọi về phía bên con trai, là cái danh hiệu tốt đẹp. ③ Anh chàng. Vợ gọi chồng gọi là ◦lang. ④ Họ Lang.


Words: 郡
Meaning:
quận ▫ ① Quận. Một tên riêng để gọi khu đất đã chia giới hạn. Như nước ta ngày xưa chia làm 12 quận.


Words: 郢
Meaning:
dĩnh ▫ ① Kinh đô nước Sở 楚 ngày xưa, nay thuộc về địa phận tỉnh Hồ Bắc. Nguyễn Du 阮攸: ◦Yên, Dĩnh thành trung lai hà vi? 鄢郢城中來何爲 (Khuất Nguyên) còn trở về thành Yên, thành Dĩnh làm gì?


Words: 郤
Meaning:
khích ▫ ① Họ Khích. ② Tên đất. ③ Cùng nghĩa với chữ ◦khích 隙, nghĩa là khoảng. Như ◦khích địa 郤地 chỗ đất giáp giới với nhau. Hai bên không hoà hợp với nhau gọi là ◦hữu khích 有郤. ④ Chỗ xương thịt giáp nhau.


Words: 部
Meaning:
bộ ▫ ① Tóm. Như ◦bộ hạ 部下 những người dưới quyền mình cai quản. ② Xếp bày. Như ◦bộ thự 部署 bố trí, xếp đặt. ③ Dinh sở quan. ④ Bộ. Bộ sách nào đầu đuôi hoàn toàn gọi là ◦nhất bộ 一部, có khi sổ quyển nhiều mà cùng là một sách cũng gọi là một bộ. ⑤ Cơ quan hành chính. Ngày xưa đặt ra sáu bộ như bộ Lễ, bộ Binh, v.v.


Words: 醉
Meaning:
tuý ▫ ① Say rượu. Vương Hàn 王翰: ◦Tuý ngoạ sa trường quân mạc tiếu, Cổ lai chinh chiến kỉ nhân hồi 醉臥沙場君莫笑，古來征戰幾人回 Say nằm ở sa trường xin bạn đừng cười, xưa nay chinh chiến mấy người về. ② Say đắm. Như ◦tuý tâm âu hoá 醉心歐化 lòng say mê phong hoá châu Âu. ③ Ngâm rượu.


Words: 醋
Meaning:
thố ▫ ① Giấm. ② Tục gọi các sự ganh ghét là ◦hữu thố ý 有醋意. Sách Tục Văn Hiến Thông Khảo nói con sư tử mỗi ngày ăn hết một bình giấm, nói ví như đàn bà ghen, vì thế đời sau mới gọi đàn bà ghen là sư tử.


Words: 醍
Meaning:
thể, đề ▫ ① Rượu trong mà sắc hồng hồng, rượu đỏ. ② Một âm là ◦đề. ◦đề hồ 醍醐 một thứ mỡ sữa đông đặc nhất (xem chữ ◦lạc 酪) vị nó rất nồng rất đặc, cho nên được nghe các đạo thiết yếu gọi là ◦quán đính đề hồ 灌頂醍醐 (chữ kinh Phật). Cũng dùng để ví dụ với chính pháp của Phật, tinh hoa của đạo Phật.


Words: 醒
Meaning:
tỉnh ▫ ① Tỉnh, tỉnh cơn say. ② Chiêm bao thức dậy cũng gọi là ◦tỉnh. Nguyễn Du 阮攸: ◦Ngọ mộng tỉnh lai vãn 午夢醒來晚 tỉnh mộng trưa, trời đã muộn. ③ Hết thảy sự lí gì đang mê mà ngộ ra đều gọi là ◦tỉnh. Như ◦tỉnh ngộ 醒悟, ◦đề tỉnh  提醒.


Words: 醜
Meaning:
xú ▫ ① Xấu. Tục dùng làm một tiếng để mắng nhiếc người. ② Xấu hổ. Phàm sự gì bị người ta ghét hay để hổ cho người đều gọi là ◦xú, như ◦xuất xú 出醜 để xấu, bày cái xấu ra. ③ Xấu xa, như ◦xú tướng 醜相 hình tướng xấu xa. ④ Giống, như sách Mạnh Tử 孟子 nói ◦Kim thiên hạ xú đức tề 今天下醜德齊 trong thiên hạ bây giờ đức giống như nhau, đức ngang như nhau. ⑤ Tù binh.


Words: 醢
Meaning:
hải ▫ ① Thịt ướp, mắm thịt. ② Phàm người hay vật đã bị xẻ cắt ra đều gọi là ◦hải. ③ Băm thịt tội nhân (một hình phạt thời xưa ở Trung Quốc).


Words: 醪
Meaning:
lao, dao ▫ ① Rượu đục. Như ◦thuần lao 醇醪 rượu nồng. Ta quen đọc ◦dao. Nguyễn Trãi 阮廌: ◦Du nhiên vạn sự vong tình hậu, Diệu lí chân kham phó trọc lao 悠然萬事忘情後，妙理真堪付濁醪 muôn việc đời dằng dặc sau khi quên hết, (thấy) lẽ huyền diệu thật đáng phó cho chén rượu đục.


Words: 醬
Meaning:
tương ▫ ① Dùng các thứ đậu, ngô, gạo, ngâm ủ nấu gạn, cho muối vào để chấm cho mặn gọi là ◦tương. ② Các món đồ ăn đâm nát.


Words: 郴
Meaning:
sâm ▫ ① Tên một huyện ngày xưa. Hạng Võ rời vua Nghĩa Ðế ra đóng đô ở đấy, nay thuộc vào vùng Hà nam. ② Họ Sâm.


Words: 郵
Meaning:
bưu ▫ ① Nhà trạm. Dùng ngựa truyền tin gọi là ◦trí 置, chạy bộ truyền tin gọi là ◦bưu 郵. Các nhà dây thép dùng để thông tin tức chạy thơ từ khắp các nơi bây giờ gọi là ◦bưu chính cục 郵政局. ② Cái nhà làm bên đồng. Cái nhà làm bên đồng cho các quan chức coi về việc canh nông đốc xuất dân gian cày cấy gọi là ◦bưu đình 郵亭. ③ Rất, càng. ④ Ngày xưa có một chức quan gọi là ◦đốc bưu 督郵 chuyên việc xét các tội lỗi của các quan châu huyện dưới quyền mình.


Words: 都
Meaning:
đô ▫ ① Kinh đô, kẻ chợ. Như ◦đô hội 都會 chỗ tụ họp đông đúc lớn. Chỗ vua đóng đô gọi là ◦đô. Như ◦kiến đô 建都 xây dựng kinh đô, ◦thiên đô 遷都 dời kinh đô ra đóng chỗ khác. ② Choáng đẹp. Như ◦y phục lệ đô 衣服麗都 quần áo choáng đẹp. ③ Lời khen gợi tán thán. ④ Tóm. Như ◦đại đô 大都 đại khái tất cả, ◦đô thị 都是 đều thế, v.v.


Words: 鄂
Meaning:
ngạc ▫ ① Tên một ấp của nước Sở 楚 ngày xưa, thuộc huyện Vũ Xương tỉnh Hồ Bắc. ② Ngoài cõi, ven cõi. Như ◦ngấn ngạc 垠鄂 chỗ hai cõi đất cách nhau. ③ Ngạc nhiên, thấy ở bề ngoài. ④ Họ Ngạc.


Words: 鄒
Meaning:
trâu ▫ ① Nước Trâu, đời Xuân Thu 春秋 gọi là 邾, đời Chiến Quốc 戰國 đổi là 鄒. Thuộc tỉnh Sơn Đông bây giờ. Nguyễn Du 阮攸: ◦Hà xứ thánh hiền tùng bách hạ? Biệt thành huyền tụng Lỗ Trâu dư 何處聖賢松柏下，別城絃誦魯鄒餘 Dưới cây tùng cây bá, thánh hiền ở nơi nào? Trong thành nước Lỗ nước Trâu, tiếng đàn tiếng đọc sách vẫn còn lưu.


Words: 鄕
Meaning:
hương, hướng ▫ ① Làng. Ngày xưa gọi một khu 12500 nhà là ◦hương. ② Một tiếng gọi tóm cả một khu vực. Người cùng tỉnh cùng huyện đều gọi là ◦đồng hương 同鄉, ◦li hương 離鄉 lìa quê đi ra ngoài, ◦hoàn hương 還鄉 về quê. ③ Nhà quê. ④ Một âm là ◦hướng. Cùng nghĩa với ◦hướng 向. Như ◦nam hướng 南鄉 hướng nam, ngoảnh về phương nam. ⑤ Xưa, trước. Như sách Luận Ngữ 論語 nói: ◦Hướng dã ngô kiến ư phu tử nhi vấn chi 鄉也吾見於夫子而問之 trước kia tôi được thấy nhà thầy tôi hỏi nên biết.


Words: 鄙
Meaning:
bỉ ▫ ① Ấp ngoài ven biên thùy, cõi. Như ◦tứ bỉ 四鄙 bốn cõi. ② Hẹp hòi, hèn mọn. Như ◦bỉ phu 鄙夫 kẻ thô bỉ, hẹp hòi, dốt nát. Kẻ keo kiệt tiền của gọi là ◦bỉ lận 鄙吝. ③ Khinh bỉ. ④ Dùng làm lời nói khiêm. Như ◦bỉ ý 鄙意 ý hẹp hòi của tôi, ◦bỉ nhân 鄙人 kẻ hèn dốt này.


Words: 鄢
Meaning:
yên, yển ▫ ① Tên đất nước Trịnh ngày xưa. Có khi đọc là ◦yển. Nguyễn Du 阮攸: ◦Yên, Dĩnh thành trung lai hà vi? 鄢郢城中來何爲 (Khuất Nguyên) còn trở về thành Yên, thành Dĩnh làm gì?


Words: 鄭
Meaning:
trịnh ▫ ① Nước Trịnh thuộc tỉnh Hà Nam bây giờ. ② Họ Trịnh. ③ ◦Trịnh trọng 鄭重 trịnh trọng, có ý ân cần.


Words: 鄰
Meaning:
lân ▫ ① Láng giềng. Ngày xưa cứ năm nhà ở một khu gọi là ◦lân, các nhà ở gần nhà mình đều gọi là ◦lân. Như ◦trạch lân 擇鄰 chọn láng giềng, nước ở gần với nước mình gọi là ◦lân quốc 鄰國 (nước láng giềng). ② Gần kề, tới. Như người sắp chết gọi là ◦dữ quỷ vi lân 與鬼爲鄰 gần kề với ma. ③ Kẻ giúp đỡ hai bên tả hữu.


Words: 鄴
Meaning:
nghiệp ▫ ① Tên một huyện ngày xưa. Nguyễn Du 阮攸: ◦Nghiệp Thành thành ngoại dã phong xuy 鄴城城外野風吹 bên ngoài thành Nghiệp gió đồng thổi.


Words: 鄹
Meaning:
châu ▫ ① Tên một ấp nước Lỗ 魯 ngày xưa, tức là làng đức Khổng Tử, thuộc huyện Khúc Phụ tỉnh Sơn Đông bây giờ.


Words: 酆
Meaning:
phong ▫ ① Tên đất, chỗ vua Văn vương 文王 đóng đô ngày xưa, thuộc tỉnh Quảng Tây bây giờ. Ở Tứ Xuyên có huyện Phong Đô, ở đây có đền Phong Đô, là chỗ Am Tràng sinh đời Hán tu đắc đạo, do đó tục mới tin lầm gọi cõi âm ti là ◦phong đô thành 酆都城.


Words: 酊
Meaning:
đính ▫ ① ◦Mính đính 酩酊 say rượu, say mèm. Cao Bá Quát 高伯适: ◦Mính đính quy lai bất dụng phù 酩酊歸來不用扶 chuếnh choáng say về không đợi dắt.


Words: 酋
Meaning:
tù ▫ ① Một chức quan đầu coi về việc rượu. Vì thế nên người đứng đầu một đoàn thể gọi là ◦tù trưởng 酋長. ② Chọn. Như Kinh Thi 詩經 có câu: ◦Tự tiên công tù hĩ 似先公酋矣 chọn làm nên được cái công của tiên quân. ③ Rượu ngấu. ④ Ông tướng. 


Words: 酌
Meaning:
chước ▫ ① Rót rượu, nay thông dụng là uống rượu. Như ◦tiểu chước 小酌 uống xoàng, ◦độc chước 獨酌 uống một mình. ② Liệu làm, đắn đo lấy cái hay mà làm gọi là ◦chước, cũng như rót rượu phải liệu cho đầy vơi vừa vặn. Như ◦thương chước 商酌 bàn liệu.


Words: 配
Meaning:
phối ▫ ① Đôi lứa. Vợ chồng gọi là ◦phối ngẫu 配耦 (cũng viết là 配偶), vợ cả gọi là ◦nguyên phối 元配, vợ kế gọi là ◦kế phối 繼配, gọi vợ người khác thì gọi là ◦đức phối 德配, v.v.. ② Phối hưởng, đem người khác mà cúng phụ với người vẫn thờ cúng gọi là ◦phối hưởng 配享. ③ Xứng đáng, xử trí sự vật khiến cho đâu ra đấy gọi là ◦phối. Như cắt phu làm việc gọi là ◦khoa phối 科配; bị tội đi đày gọi là ◦thích phối 刺配 đều là theo cái ý châm chước nặng nhẹ để phân phối đi cả. Vì thế nên tục nói sự không xứng đáng là ◦bất phối 不配. ④ Bù vá chỗ thiếu rách cũng gọi là ◦phối.


Words: 酒
Meaning:
tửu ▫ ① Rượu, phàm các thứ dùng để uống mà có chất say đều gọi là ◦tửu. Nguyễn Trãi 阮廌: ◦nhất hồ bạch tửu tiêu trần lự 一壺白酒消塵慮 một bầu rượu trắng tiêu tan nỗi lo trần tục.


Words: 酢
Meaning:
tạc ▫ ① Khách rót rượu cho chủ, phàm đã nhận cái gì của người mà lại lấy vật khác trả lại đều gọi là ◦tạc. Hai bên cùng đưa lẫn cho nhau gọi là ◦thù tạc 酬酢.


Words: 酣
Meaning:
hàm ▫ ① Vui chén, uống rượu vui thích. ② Vui mãi, miệt mài. Như ◦hàm thuỵ 酣睡 ngủ say, ◦hàm chiến 酣戰 đánh ham.


Words: 酥
Meaning:
tô ▫ ① Váng sữa. Lấy sữa bò, sữa dê chế làm đồ ăn gọi là ◦lạc, trên món lạc có một lớp sữa đóng đông lại gọi là ◦tô. Trên phần tô có chất như dầu gọi là ◦đê hồ 醍醐. ② Tục gọi món ăn nhào dầu với bột là ◦tô. Đồ ăn thức nào xốp mà chóng nhừ cũng gọi là ◦tô. ③ ◦Ðồ tô 酴酥 tên một thứ rượu, tục gọi là ◦đồ tô 屠酥.


Words: 酩
Meaning:
mính ▫ ① ◦Mính đính 酩酊 say rượu, say mèm. Cao Bá Quát 高伯适: ◦Mính đính quy lai bất dụng phù 酩酊歸來不用扶 chuếnh choáng say về không đợi dắt.


Words: 酪
Meaning:
lạc ▫ ① Cao sữa, cách làm dùng nửa gáo sữa cho vào nồi đun qua cho hơi sem sém, rồi lại cho sữa khác vào, đun sôi dần dần mà quấy luôn thấy đặc rồi thì bắc ra, chờ nguội rồi vớt lấy váng mỏng ở trên gọi là ◦tô 酥 còn lại cho một ít dầu sữa cũ vào, lấy giấy mịn kín, thành ra ◦lạc 酪. Vì thế nên dân miền bắc đều gọi sữa bò sữa ngựa là ◦lạc. ② Các thứ đem đun cho nhừ như tương cũng gọi là ◦lạc. Như ◦hạnh lạc 杏酪 cao hạnh, ◦quất lạc 橘酪 cao quýt, v.v.


Words: 酬
Meaning:
thù ▫ ① Mời rượu. Chủ mời khách uống gọi là ◦thù 酬, khách rót lại chủ gọi là ◦tạc 答. Vì thế nên ở đời phải đi lại với nhau để tỏ tình thân đều gọi là ◦thù tạc 酬答 báo đáp trả.


Words: 酵
Meaning:
diếu ▫ ① Men, meo mốc là chất chảy hâm có chất đường, vì tác dụng hoá học sinh ra vi trùng nổi bọt meo lên thành ra chất chua, gọi là ◦phát diếu 發酵 lên men. Như ủ rượu gây giấm biến ra mùi chua đều là vì thế, cho rượu vào bột cho nó bốc bồng lên cũng gọi là ◦phát diếu.


Words: 酷
Meaning:
khốc ▫ ① Tàn ác. Như ◦khốc lại 酷吏 quan lại tàn ác. ② Quá, lắm. Như  khốc tự 酷似 giống quá, ◦khốc nhiệt 酷熱 nóng quá, v.v. ③ Thơm sặc. ④ Rượu nồng. ⑤ Ăn năn quá, ân hận quá.


Words: 酸
Meaning:
toan ▫ ① Chua. ② Một danh từ về môn hoá học để gọi các chất hàm có vị chua. Như ◦diêm toan 鹽酸 (chất chua lấy ở muối ra), ◦lưu toan 硫酸 (chất chua lấy ở lưu hoàng ra), v.v. ③ Ðau ê. Như ◦yêu toan 腰酸 lưng ê. ④ Ðau xót. Như ◦toan tị 酸鼻 buốt mũi, ◦tâm toan 心酸 mủi lòng, v.v. ⑤ Học trò nghèo gọi là ◦hàn toan 寒酸.


Words: 醮
Meaning:
tiếu ▫ ① Uống rượu, không phải thù tạc với ai gọi là ◦tiếu. Lễ cưới và lễ đội mũ ngày xưa đều dùng lễ ấy, nên đàn bà tái giá gọi là ◦tái tiếu 再醮. ② Tế, sư hay đạo sĩ lập đàn cầu cúng gọi là ◦tiếu.


Words: 醵
Meaning:
cự ▫ ① Góp tiền làm tiệc tiễn. Vì thế nên thu nhận tiền quà của mọi người cũng gọi là ◦cự. Như ◦cự kim vi thọ 醵金爲壽 góp tiền làm lễ thọ.


Words: 釀
Meaning:
nhưỡng ▫ ① Gây, cất. Như ◦nhưỡng tửu 釀酒 gây rượu, cất rượu. ② Gây lên. Như ◦nhưỡng hoạ 釀禍 gây lên vạ. ③ Thái lẫn.


Words: 釁
Meaning:
hấn ▫ ① Lấy máu muôn sinh bôi vào đồ thờ như chuông trống, v.v. ② Lấy phấn sáp thơm xoa vào mình mẩy. ③ Khe, kẽ. Như ◦vô hấn khả thừa 無釁可乘 không có hia (khe, kẽ) gì có thể thừa cơ vào được. ④ Ðộng.


Words: 釅
Meaning:
nghiệm ▫ ① Tương chua. ② Rượu đặc, giấm đặc. ③ Phàm chất lỏng nào đặc đều gọi là ◦nghiệm. Như ◦nghiệm trà 釅茶 chè đặc.


Words: 采
Meaning:
thải, thái ▫ ① Hái, ngắt. ② Lựa chọn. Nay thông dụng chữ ◦thải 採. ③ Văn sức. Năm sắc xen nhau gọi là ◦tạp thải 雜采, dáng dấp người gọi là ◦phong thải 風采. Ngày xưa quan được ăn lộc riêng một ấp gọi là ◦thải ấp 采邑. Ta quen đọc là chữ ◦thái.


Words: 釋
Meaning:
thích, dịch ▫ ① Cổi ra, nới ra. ② Giải thích ra. Giải rõ nghĩa sách gọi là ◦thích hỗ 釋詁 hay ◦thích huấn 釋訓. ③ Buông. Như ◦kiên trì bất thích 堅持不釋 giữ vững không buông, ◦khai thích vô cô 開釋無辜 buông tha cho kẻ không tội, v.v. ④ Tiêu tan. Như ◦tâm trung vi chi thích nhiên 心中爲之釋然 trong lòng đã được tiêu tan (không còn vướng vít ân hận gì nữa). ⑤ ◦Thích Già 釋迦 danh hiệu vị sáng lập ra Phật giáo. Cho nên các sư gọi là ◦Thích tử 釋子, Phật giáo gọi là ◦Thích giáo 釋教, v.v. ⑥ Bỏ. ⑦ Nhuần thấm. ⑧ Ngâm gạo, vo gạo. ⑨ Một âm là ◦dịch. Vui lòng.


Words: 重
Meaning:
trọng, trùng ▫ ① Nặng. Ðem hai vật so sánh với nhau gọi là ◦khinh trọng 輕重 nặng nhẹ. Dùng sức nhiều cũng gọi là ◦trọng, vì thế nên tiếng to cũng gọi là ◦trọng. ② Tính cái sức chống chọi của vật này với vật kia gọi là ◦trọng lượng 重量, khoa học nghiên cứu về cái lẽ của sức, định sức, động sức giúp gọi là ◦trọng học 重學 hay ◦lực học 力學, v.v. ③ Coi trọng, không dám khinh thường. Như ◦trịnh trọng 鄭重, ◦nghiêm trọng 嚴重, v.v. ④ Tôn trọng. Như ◦quân tử tự trọng 君子自重 người quân tử tôn trọng lấy mình. ⑤ Chuộng. Như ◦trọng nông 重農 chuộng nghề làm ruộng. ⑥ Quá. Thư ◦trọng bệnh 重病 bệnh nặng quá, ◦trọng tội 重罪 tội nặng quá, v.v. ⑦ Một âm là ◦trùng. Gấp, kép. Như ◦trùng tứ 重四 gấp tư. ⑧ Lại. Như ◦trùng tố 重做 làm lại. ◦Phúc bất trùng lai 福不重來 phúc chẳng đến hai lần. ⑨ Trồng vật gì cách nhau một từng gọi là ◦nhất trùng 一重.


Words: 野
Meaning:
dã ▫ ① Ðồng. Như ◦khoáng dã 曠野 đồng rộng. Nguyễn Du 阮攸: ◦Nghiệp Thành thành ngoại dã phong xuy 鄴城城外野風吹 bên ngoài thành Nghiệp gió đồng thổi. ② Cõi, người ngày xưa chia vạch bờ cõi, theo đúng các vì sao, nên gọi là ◦phân dã 分野. ③ Dân quê. Như ◦triều dã 朝野 nơi triều đình, chốn dân quê. ④ Quê mùa. ⑤ Không thuần. Như ◦dã tâm bột bột 野心勃勃 lòng phản nghịch lên đùn đùn. Văn tư làm không đúng khuôn phép cũng gọi là ◦dã.


Words: 量
Meaning:
lượng, lương ▫ ① Ðồ đong. Các cái như cái đấu, cái hộc dùng để đong đều gọi là ◦lượng cả. ② Bao dung, tấm lòng rộng rãi bao dung được gọi là ◦lượng. Như ◦độ lượng 度量, ◦cục lượng 局量, v.v. ③ Một âm là ◦lương. Cân nhắc, cân xem nặng hay nhẹ đo xem dài hay ngắn đều gọi là ◦lương. Vì thế nên châm chước sự khinh hay trọng gọi là ◦thương lương 商量 toan lường. ④ Liệu lường. Như ◦lương lực nhi hành 量力而行 liệu sức mà làm. Có khi đọc là ◦lượng. 


Words: 釐
Meaning:
li, hi ▫ ① Sửa sang. Như ◦li chánh văn thể 釐正文體 sửa sang thể văn cho đúng. ② Li, lai. Ðơn vị tỉ lệ lãi, lãi hàng năm 1 li (lai) là 1%. Mười lai là một phân. ③ Cai trị. ④ Cho. ⑤ ◦Li kim 釐金 một thứ thuế nhà buôn. Cứ trăm phần lấy năm phần gọi là ◦li kim, thường dùng tắt một chữ ◦li. ⑥ Một âm là ◦hi. Phúc. Cùng nghĩa với chữ ◦hi 禧.


Words: 金
Meaning:
kim ▫ ① Loài kim. Phàm các vật lấy ở các mỏ mà có thể nấu chảy ra và biến hoá được hình chất đi đều gọi là ◦kim. Như vàng, bạc, đồng, sắt, thiếc, ngày xưa gọi là ◦ngũ kim 五金 (năm loài kim). Ðó là kể các thứ thường dùng đó thôi, chứ loài kim thì nhiều thứ lắm. ② Vàng. Vàng là một loài quý nhất trong loài kim, nên gọi vàng là kim. ③ Tiền. Ngày xưa cho tiền vàng là có giá trị nhất, nên tiền tệ đều gọi là ◦kim. Tục gọi một lạng bạc là ◦nhất kim 一金. ④ Tiếng kim, một thứ tiếng trong bát âm. Như tiếng cái kiểng, cái thanh la gọi là tiếng kim. Ngày xưa thu quân thì khoa chiêng, nên gọi là ◦minh kim thu quân 鳴金收軍. ⑤ Ðồ binh. Như cái giáo cái mác đều gọi là ◦kim. ⑥ Sắc vàng, phàm các loài động vật thực vật mà gọi là ◦kim đều là vì sắc nó vàng cả. ⑦ Bền. Như ◦kim thành 金城 thành bền như vàng. ⑧ Dùng để nói các bậc tôn quý. Như ◦kim khẩu 金口 miệng vàng. Nói về Phật về thần về vua chúa đều dùng chữ ◦kim. Như ◦kim ngôn 金言 lời vàng, lời của các bậc thánh hiền nói. ⑨ Nhà ◦Kim 金 (1115-1234), một giống rợ diệt nhà Bắc Tống 北宋, lấy được vùng Ðông tam tỉnh Mông Cổ và phía bắc nước Tàu, truyền mười đời vua, nối đời 120 năm, sau bị nhà Nguyên 元 lấy mất. ⑩ Sao Kim, một ngôi sao trong tám vì sao hành tinh lớn. 


Words: 釣
Meaning:
điếu ▫ ① Câu cá. Nguyễn Trãi 阮廌: ◦Bản thị canh nhàn điếu tịch nhân 本是耕閒釣寂人 ta vốn là kẻ cày nhàn, câu tịch. ② Phàm cái gì dùng cách quỷ quyệt mà dỗ lấy được đều gọi là ◦điếu. Như ◦cô danh điếu dự 沽名釣譽 mua danh chuộc tiếng khen.


Words: 釬
Meaning:
hạn ▫ ① Thuốc hàn. ② Hàn các kim loại cho liền với nhau cũng gọi là ◦hạn. ③ Mã giáp trên cánh tay. ④ Vội, kíp.


Words: 釵
Meaning:
sai, thoa ▫ ① Cái thoa cài đầu của đàn bà, cái trâm. Ta quen đọc là chữ ◦thoa. Như ◦kim thoa 金釵 trâm vàng.


Words: 鈉
Meaning:
nột ▫ ① Chất nột (Natrium, cũng gọi là Sodium, Na), một nguyên chất trong hoá học, trước dịch là ◦tô đạt 蘇達 hay ◦tào đạt 曹達 sắc trắng bóng như bạc, mềm như sáp, cho nước vào thì phát sinh ra khinh khí, hợp với lục khí thì thành ra muối ăn. 


Words: 鈍
Meaning:
độn ▫ ① Nhụt, đối lại với ◦nhuệ 銳 sắc. ② Phàm cái gì không được lưu lợi, không trôi chảy đều gọi là ◦độn. ③ Chậm chạp, ngu độn, trí khôn không nhanh nhẹn. Như ◦trì độn 遲鈍 đần độn.


Words: 鈐
Meaning:
kiềm ▫ ① Cái khoá. ② ◦Kiềm kí 鈐記 một thứ ấn tín của nhà quan. ③ Ðóng dấu gọi là ◦kiềm ấn 鈐印. ④ Cái cán giáo.


Words: 鈔
Meaning:
sao, sáo ▫ ① Ðánh úp, đang khi đánh nhau chia quân lẻn ra sau trận mà đánh úp quân giặc gọi là ◦bao sao 包鈔. ② Cướp bóc. Như ◦khấu sao 寇鈔 cướp lấy. ③ Tịch kí, quan lại phạm tội ăn của đút phải tịch kí hết cơ nghiệp sung công gọi là ◦sao. ④ Viết tinh tả ra. Như ◦sao tư 鈔胥 kẻ giữ về việc sao lại các văn án. ⑤ Chép ra, sao lục. Như ◦thi sao 詩鈔 thơ sao lại. ⑥ Một âm là ◦sáo. Bạc giấy. Lấy thuế các cửa ô gọi là ◦sáo quan 鈔關.


Words: 鈞
Meaning:
quân ▫ ① Một thứ tính về cân ngày xưa, cứ ba mươi cân gọi là một ◦quân. ② Cái compas thợ nặn nặn các đồ tròn, dùng cái vòng quay cho tròn gọi là ◦quân, là cái đồ chế tạo rất khéo của đời xưa, cho nên gọi trời là ◦đại quân 大鈞 ý nói trời đúc nên muôn vật cũng như thợ nặn dùng cái quân. Hun đúc nên người tài cũng gọi là ◦quân đào 鈞陶. ③ Một tiếng xưng hô tôn quý như ◦quân giám 鈞鑒 xin ngài soi xét. ④ Ðều. Cùng nghĩa với chữ ◦quân 均.


Words: 鈿
Meaning:
điền ▫ ① Cái bông bèo. Một thứ làm bằng vàng, trên cắm lông con trả, dùng làm đồ trang sức đầu của đàn bà. Ðồ sơn khảm trai hay xà cừ gọi là ◦loa điền 螺鈿.


Words: 鉀
Meaning:
giáp ▫ ① Một nguyên chất về hoá học tìm ở các loài kim ra, sắc trắng như bạc, chất mềm như sáp, dễ tan dễ nấu, dùng làm nguyên liệu để đúc kính và làm xà phòng (Potassium, Kalium, Ka).


Words: 鉅
Meaning:
cự ▫ ① To lớn. Cùng nghĩa với chữ ◦cự 巨. ② Sắt cứng. ③ Cái móc. ④ Sao, làm sao, há. Cùng nghĩa với chữ ◦cự 詎.


Words: 鉏
Meaning:
sừ, trở, tư ▫ ① Cái bừa. Xem chữ ◦sừ 鋤 ở dưới. ② Một âm là ◦trở. ◦Trở ngữ 鉏鋙 vướng mắc. Hai bên ý kiến không hợp nhau gọi là ◦trở ngữ. Có khi viết là 齟齬. ③ Lại một âm là ◦tư. Tên nước, tên họ ngày xưa.


Words: 鉑
Meaning:
bạc ▫ ① ◦Kim bạc 金鉑 vàng lá, vàng nện ra từng lá mỏng dùng để thếp đồ. ② Một nguyên chất về hoá học (Platinum, Pt). Một tên là ◦bạch kim 白金 sinh sản rất ít, giá rất đắt, rất bền rất rắn, không có chất gì làm tan được nó, người ta hay dùng bịt đầu cái thu lôi tiễn hay ngòi bút máy cho khỏi mòn.


Words: 鉛
Meaning:
duyên ▫ ① Chì, một loài kim giống như thiếc mà mềm (Plumbum, Pb). Cho giấm vào nấu, có thể chế ra phấn. Các nhà tu đạo ngày xưa dùng để luyện thuốc. ② Phấn đánh mặt làm bằng chì cũng gọi tắt là ◦duyên. ③ ◦Duyên bút 鉛筆 bút chì chế bằng một chất than trời sinh rất thuần tuý.


Words: 鉢
Meaning:
bát ▫ ① Tiếng Phạn là bát-đa-la, là cái bát ăn của sư, nhà chùa dùng bát xin ăn đời đời truyền để cho nhau, cho nên đời đời truyền đạo cho nhau gọi là ◦y bát 衣鉢.


Words: 鍾
Meaning:
chung ▫ ① Cái chén, cái cốc uống rượu. ② Họp, un đúc. Như ◦chung linh dục tú 鍾靈毓秀 chỗ khí linh tú nó tụ vào cả đấy. ③ Một thứ để đong ngày xưa, sáu hộc bốn đấu gọi là một ◦chung. Vì thế cho nên gọi bổng lộc hậu là ◦vạn chung 萬鍾. ④ Họ Chung.


Words: 鍿
Meaning:
truy ▫ ① Một cách cân ngày xưa. Hoặc bảo sáu lạng là một ◦truy, hoặc bảo tám lạng là một ◦truy, chưa có gì làm chắc hẳn. ② ◦Truy thù 鍿銖 nói cái số rất nhẹ rất xoàng không đủ so kè vậy.


Words: 鎊
Meaning:
bàng, bảng ▫ ① Cái nạo, một đồ dùng làm đồ xương sừng. ② Một âm là ◦bảng (pound) tên thứ tiền của nước Anh Cát Lợi.


Words: 鎔
Meaning:
dong, dung ▫ ① Nấu chảy. Lấy lửa nung cho loài kim chảy ra gọi là ◦dong. ② Cái khuôn đúc đồ. Cũng đọc là ◦dung.


Words: 鎖
Meaning:
toả ▫ ① Cái vòng. Lấy vòng móc liền nhau gọi là ◦toả. Vì thế những vòng xúc xích đeo làm đồ trang sức gọi là ◦liên toả 連鎖; lấy vòng móc liền nhau làm áo dày gọi là ◦toả tử giáp 鎖子甲. ② Cái khoá. ③ Phòng kín, che lấp. Như ◦vân phong vụ toả 雲封霧鎖 mây mù phủ kín. ④ Xiềng xích.


Words: 鎗
Meaning:
sanh, thương, sang ▫ ① Cái vạc ba chân. ② Một âm là ◦thương. Cái súng. Như ◦bộ thương 步鎗 súng trường. Ta quen đọc là chữ ◦sang cả. 


Words: 鎞
Meaning:
bề ▫ ① Cái lược. Tục viết là ◦bề 篦. ② Con dao trổ. Trong thơ ông Đỗ Phủ 杜甫 có câu: ◦Kim bề quát nhãn mô 金鎞刮眼膜, nguyên là chữ ở kinh Niết-bàn, ý nói khiến cho kẻ mù lại sáng ra vậy.


Words: 鎭
Meaning:
trấn ▫ ① Đè. Cái đè giấy gọi là cái ◦trấn chỉ 鎮紙. ② Yên. Như ◦trấn phủ 鎮撫 vỗ yên. ③ Hết. Như ◦trấn nhật 鎮日 hết ngày. ④ Trấn. Một chỗ chợ chiền đông đúc gọi là ◦trấn. Một khu đất đủ năm vạn người trở lên gọi là ◦trấn. ⑤ Nhà Thanh gọi quan Tổng binh là ◦trấn. Một cánh quân có đủ quân kị quân bộ, lính thợ, lính tải đồ, cộng một vạn năm trăm sáu mươi hai người gọi là một ◦trấn, hợp hai trấn gọi là một ◦quân, bây giờ gọi là sư (21124 người). ⑥ Núi lớn.


Words: 鉤
Meaning:
câu ▫ ① Cái móc. ② Cái khoá thắt lưng. ③ Ngày xưa gọi cái liềm là ◦ngải câu 刈鉤. ④ Cái lưỡi câu. ⑤ Phàm cái gì hình như cái móc đều gọi là ◦câu. ⑥ Móc mói, móc mói lấy những cái khó khăn gọi là ◦câu. Như Kinh Dịch 易經 nói ◦câu thâm trí viễn 鉤深致遠 tìm xét tới lẽ rất sâu xa. ⑦ Dắt dẫn, dắt dẫn người vào đảng với mình gọi là ◦câu đảng 鉤黨. ⑧ Lưu lại.


Words: 銀
Meaning:
ngân ▫ ① Bạc (Argentum, Ag), một loài kim sắc trắng dùng để đúc tiền và làm đồ trang sức. ② Trắng. Như ◦ngân hạnh 銀杏 hạnh trắng. ③ Họ Ngân.


Words: 銖
Meaning:
thù ▫ ① Một cách cân ngày xưa. Hai mươi bốn thù là một lạng, một lạng ngày xưa tức là nửa lạng bây giờ. ② Cùn, nhụt, người Sở gọi dao nhụt là ◦thù.


Words: 銘
Meaning:
minh ▫ ① Bài minh. Khắc chữ vào đồ, hoặc để tự răn mình, hoặc ghi chép công đức gọi là ◦minh. Ngày xưa khắc vào cái chuông cái đỉnh, đời sau hay khắc vào bia. ② Ghi nhớ không quên. Như ◦minh cảm 銘感 cảm in vào lòng không bao giờ quên.


Words: 銚
Meaning:
diêu, điệu, điều ▫ ① Cái thuổng, cái đồ dùng làm ruộng. ② Một âm là ◦điệu. Cái soong, cái siêu, cái ấm có chuôi. ③ Lại một âm là ◦điều. Cái mác.


Words: 銛
Meaning:
tiêm, thiểm ▫ ① Sắc, nhọn. Ðồ binh nhọn sắc gọi là ◦tiêm. ② Cái xiên cá. ③ Một âm là ◦thiểm. Cái mai, cái thuổng.


Words: 銜
Meaning:
hàm ▫ ① Cái hàm thiết ngựa. ② Ngậm. Như ◦hàm hoàn 銜環 ngậm vành. Vâng mệnh mà đi gọi là ◦hàm mệnh 銜命. Tục viết là 啣. ③ Hàm. Như ◦quan hàm 官銜 hàm quan, chức hàm. ④ Nuốt. Như ◦hàm hận 銜恨 nuốt giận, ý nói còn tấm tức trong lòng chưa được hả. Phàm sự gì thuộc về tình không thể quên được đều gọi là ◦hàm. Như ◦hàm ai 銜哀 ngậm thương.


Words: 銷
Meaning:
tiêu ▫ ① Tiêu tan. Cho các loài kim vào lửa nung cho chảy ra gọi là ◦tiêu. ② Mòn hết. Như ◦tiêu háo 銷耗 hao mòn, ◦tiêu diệt 銷滅, v.v. ③ Bán chạy tay, hàng họ bán được gọi là ◦tiêu. ④ Tiêu trừ đi.


Words: 銻
Meaning:
đễ ▫ ① Một loài kim sắc trắng có ánh sáng, chất mềm chóng tan, pha với chì với thiếc để đúc chữ được (Stibium, Sb). 


Words: 鋁
Meaning:
lữ ▫ ① Cùng nghĩa với chữ ◦lự 鑢. ② Một loài kim chất trắng như bạc, có thể dát ra phiến mỏng hay kéo thành sợi để lâu không rỉ (Aluminium, Al).


Words: 鋅
Meaning:
tử, tân ▫ ① Cứng. ② Một âm là ◦tân. Kẽm (Zincum, Zn), một loài kim không rỉ vào trong được, cho nên hay dát ra từng phiến để lợp nhà.


Words: 鋌
Meaning:
đĩnh, thính ▫ ① Thoi. Cùng nghĩa với chữ ◦đĩnh 錠. Vàng bạc đúc thành thoi gọi là ◦đĩnh. ② Một âm là ◦thính. Vùn vụt, tả cái dáng chạy vội. ③ Hết.


Words: 鋒
Meaning:
phong ▫ ① Mũi nhọn. Như ◦kiếm phong 劍鋒 mũi gươm. ② Nhọn. Như ◦bút phong 筆鋒 ngọn bút, ◦từ phong 詞鋒 ngọn lưỡi. ③ Khí thế dữ dội không thể đương được gọi là ◦phong. Như ◦biến trá phong khởi 變詐鋒起 biến trá gớm giếc. Ý nói biến trá nhiều cách dữ dội như các mũi nhọn đều đâm tua tủa khó phạm vào được. ④ Hàng lính đi trước đội. Như ◦tiền phong 前鋒.


Words: 鋤
Meaning:
sừ ▫ ① Cái bừa. Nguyễn Trãi 阮廌: ◦Tha niên Nhị Khê ước, đoản lạp hạ xuân sừ 他年淽溪約，短笠荷春鋤 năm nào hẹn về Nhị Khê (quê hương của Nguyễn Trãi), đội nón lá, vác cuốc đi làm vụ xuân. ② Bừa đất. ③ Giết, trừ diệt.


Words: 鋪
Meaning:
phô, phố ▫ ① Bày. Như ◦phô thiết 鋪設 bày đặt, bày biện nhiều thứ cho sang. Vì thế nên khoe nhiều, phô bày của cải ra gọi là ◦phô trương 鋪張. ② Lát phẳng, giải phẳng. Như ◦địa phô chuyên thạch 地鋪專石 đất lát gạch đá phẳng. ③ Một âm là ◦phố. Cửa hàng buôn bán. ④ Cái chiếu nằm. ⑤ Nhà trạm.


Words: 鋭
Meaning:
duệ, nhuệ ▫ ① Nhọn, mũi nhọn. ② Nhanh nhẹn. Như ◦kì tiến duệ giả kì thoái tốc 其進銳者其退速 (Mạnh Tử 孟子) tiến lên nhanh nhẹn quá thì lùi cũng chóng. ③ Tinh duệ. Binh luyện tinh mạnh gọi là ◦tinh duệ 精銳 hay ◦dũng duệ 勇銳. Ta quen đọc là chữ ◦nhuệ.


Words: 錄
Meaning:
lục ▫ ① Sao chép. Như biên chép sách vở, chuyên công việc sao chép gọi là ◦đằng lục 謄錄. ② Ghi chép. Như kinh Xuân Thu 春秋 nói ◦lục nội nhi lược ngoại 錄內而略外 chỉ ghi chép việc trong nước mà lược các việc nước ngoài. ③ Một tên để gọi sách vở. Như ◦ngữ lục 語錄 quyển sách chép các lời nói hay, ◦ngôn hành lục 言行錄 quyển sách chép các lời hay nết tốt của người nào, v.v. Sổ vở cũng gọi là ◦lục. Như ◦đề danh lục 題名錄 quyển vở đề các tên người. ④ Lấy, chọn người chọn việc có thể lấy được thì ghi chép lấy gọi là ◦lục. Như ◦phiến trường túc lục 片長足錄 có chút sở trường đủ lấy, ◦lượng tài lục dụng 量才錄用 cân nhắc tài mà lấy dùng, v.v. ⑤ Coi tất cả, phép quan ngày xưa có chức ◦lục thượng thư sự 錄尚書事 là chức quan đứng đầu các quan thượng thư, cũng như chức ◦tổng lí quốc vụ 總理國務 bây giờ. ⑥ Thứ bậc. ⑦ Bó buộc. ⑧ Sắc loài kim.


Words: 錔
Meaning:
thạp ▫ ① Bịt, lấy các loài kim mà bịt vào đầu các đồ gọi là ◦thạp. Như ◦đồng bút sáo 銅筆套 cái thắp bút bằng đồng. Có khi gọi là ◦bút thạp 筆錔.


Words: 錘
Meaning:
chuy, chùy ▫ ① Quả cân 16 lạng. ② ◦Xứng chuy 稱錘 cái cân, cân biết nặng nhẹ. ③ Nặng. ④ Một âm là ◦chuý. Cái búa cái. 


Words: 錞
Meaning:
thuần, đỗi ▫ ① ◦Thuần vu 錞于 một thứ âm nhạc để đánh nhịp với trống. ② Một âm là ◦đối. Xem chữ ◦đối 鐓. 


Words: 錠
Meaning:
đĩnh ▫ ① Cái choé, một thứ đồ làm bằng loài kim, có chân, để dâng các đồ nấu chín. ② Thoi vàng, thoi bạc. Có thoi nặng năm lạng, có thoi nặng mười lạng. Như ◦kim đĩnh 金錠 nén vàng. ③ Dùng lá thiếc làm giả như bạc đốt cho kẻ chết cũng gọi là ◦đĩnh. ④ Tục gọi cái thoi dệt cửi là ◦đĩnh.


Words: 錡
Meaning:
kĩ, ki ▫ ① Cái vạc, cái chõ có chân gọi là ◦kĩ. ② ◦Lan kĩ 蘭錡 cái giá để các đồ binh, cái giá để cung nỏ. Một âm là ◦kì. Cái đục.


Words: 錢
Meaning:
tiễn, tiền ▫ ① Cái thuổng. ② Một âm là ◦tiền. Ðồng tiền, dùng các loài kim đúc ra từng đồng để tiêu gọi là ◦tiền. Như ◦duyên tiền 鉛錢 tiền kẽm, ◦ngân tiền 銀錢 tiền bạc, v.v. ③ Ðồng cân, mười đồng cân là một lạng.


Words: 錦
Meaning:
cẩm ▫ ① Gấm. ② Một tiếng để khen ngợi. Như lòng nghĩ khôn khéo gọi là ◦cẩm tâm 錦心, lời văn mĩ lệ gọi là ◦cẩm tảo 錦藻, v.v. 


Words: 錫
Meaning:
tích ▫ ① Thiếc (Stannum, St), sắc trắng như bạc, chất mềm chóng chảy, vì thế nên người ta hay dùng để tráng mặt đồ đồng, đồ sắt cho đẹp. ② Cho, phàm các cái của triều đình ban cho thưởng cho đều gọi là ◦tích. ③ Vải nhỏ. ④ Gậy tầm xích của nhà chùa dùng.


Words: 錮
Meaning:
cố ▫ ① Hàn, dùng các thứ đồng, thứ sắt hàn bịt các lỗ các khiếu đều gọi là ◦cố. ② ◦Cấm cố 禁錮 giam cấm, các triều thần có tội phải cấm chỉ sự tự do hành động, vĩnh viễn không được dùng nữa gọi là ◦cấm cố, vì bè đảng mà bị tội gọi là ◦đảng cố 黨錮. ③ Bền chắc.


Words: 錯
Meaning:
thác ▫ ① Hòn đá ráp, đá mài. Kinh Thi 詩經 có câu: ◦Tha sơn chi thạch, khả dĩ vi thác 他山之石可以爲錯 đá ở núi khác có thể lấy làm đá mài, ý nói bè bạn hay khuyên ngăn cứu chính lại lỗi lầm cho mình. ② ◦Thác đao 錯刀 cái giũa. ③ ◦Giao thác 交錯 lần lượt cùng đắp đổi. ④ Lẫn lộn. Các đồ hải vị nó có nhiều thứ lẫn lộn như nhau nên gọi là ◦hải thác 海錯. ⑤ Lầm lẫn. La Thiện Uy đời Ngũ đại nói: ◦Hợp lục châu tứ thập tam huyện thiết bất năng chú thử thác 合六洲四十三縣鐵不能鑄此錯 đem cả sắt trong sáu châu bốn mươi ba huyện không hay đúc hết lỗi lầm ấy. Ý nói lầm to lắm. ⑥ Cùng nghĩa với chữ ◦thố 措. Như ◦thố trí 措置 xếp đặt. Có khi viết là 錯置.


Words: 錳
Meaning:
mạnh ▫ ① Một nguyên chất loài kim thuộc về hoá học, dùng làm men đúc pha lê và đồ sứ (Manganese, Mn).


Words: 鎰
Meaning:
dật ▫ ① Một phép cân đời xưa, tức hai mươi lạng bây giờ. ◦Hoàng kim thiên dật 黃金千鎰 một ngàn dật vàng.


Words: 鎳
Meaning:
niết ▫ ① Kền (Niccolum, Ni), một loài kim lấy ở mỏ, sắc trắng như bạc, không hay rỉ, dùng để mạ đồ rất đẹp. Như ◦độ niết 鍍鎳 mạ kền.


Words: 鏇
Meaning:
tuyền ▫ ① Máy tiện, dùng để tiện các đồ tròn. ② Cái đồ để hâm nóng. ③ Con lăn. Phàm các loài kim dùng làm đồ để lăn cho trơn đều gọi là ◦tuyền.


Words: 鏡
Meaning:
kính ▫ ① Cái gương soi, ngày xưa làm bằng đồng, bây giờ làm bằng pha lê. Nguyễn Du 阮攸: ◦Tha hương nhan trạng tần khai kính, Khách lộ trần ai bán độc thư 他鄉顏狀頻開鏡，客路塵埃半讀書 (Ðông lộ 東路) Nơi quê người thường mở gương soi dung nhan, Trên đường gió bụi nơi đất khách, nửa thì giờ dùng để đọc sách. Quách Tấn dịch thơ: ◦Ðường hé quyển vàng khuây gió bụi, Trạm lau gương sáng ngắm mày râu. ② Soi.


Words: 鏢
Meaning:
phiêu ▫ ① Cái phiêu, cây lao. Một thứ đồ binh như cái giáo mà ngắn, dùng để lao người. Như ◦phi tiêu 飛鏢.


Words: 鐎
Meaning:
tiêu ▫ ① ◦Tiêu đẩu 鐎斗 một thứ đồ ngày xưa dùng để đựng canh, hình như cái liễn, dưới có ba chân, trên có chuôi cầm, có vòi có nắp.


Words: 鐘
Meaning:
chung ▫ ① Cái chuông. Trong chùa cứ sớm và tối thì khua chuông, cho nên mới gọi cái đồng hồ đánh chuông là ◦chung.


Words: 鐙
Meaning:
đăng, đặng ▫ ① Một thứ đồ dùng để đựng các đồ nấu dâng lên cúng. ② Cái cây nến, cây đèn. Cũng như chữ ◦đăng 燈. ③ Một âm là ◦đặng. Cái bàn đạp ngựa. Như ◦mã đặng 馬鐙 bàn đạp ở yên ngựa.


Words: 鐫
Meaning:
tuyên ▫ ① Khắc. Khắc bản in gọi là ◦tuyên bản 鐫板. ② Trích xuống, giáng xuống. Giáng chức quan xuống gọi là ◦tuyên cấp 鐫級 (khác hẳn với chữ ◦huề 鑴 một thứ đỉnh, vạc).


Words: 鐲
Meaning:
trạc ▫ ① Cái chiêng. Hình như cái chuông nhỏ. ② Tục gọi là cái vòng tay. Như ◦ngọc trạc 玉鐲 vòng ngọc.


Words: 鐳
Meaning:
lôi ▫ ① ◦Lôi đĩnh 鐳錠 một loài kim, một nguyên chất hoá học (Radium, Ra) có tia sáng mạnh, thấu qua được các thể hơi, thể lỏng, thể đặc, sức mạnh hay giết được các giống vi trùng về bệnh truyền nhiễm, lấy tay sờ vào thấy nóng rát như lửa, sinh sản rất ít, mà dùng thì nhiều cho nên rất quý rất đắt. ② Vại, lọ, bình.


Words: 鐵
Meaning:
thiết ▫ ① Sắt, một loài kim dùng nhiều nhất. ② Cứng cỏi, không chịu khuất ai. Như ◦thiết hán 鐵漢 anh chàng cứng như sắt, ◦thiết diện 鐵面 mặt sắt, v.v. ③ Không thể mài mất đi được. Như ◦thiết án nan phiên 鐵案難翻 án đã thành đủ chứng cớ như sắt rồi không thể nào gỡ ra lật lại được nữa. ④ Đen.


Words: 鐶
Meaning:
hoàn ▫ ① Cái vòng. Phàm cái gì tròn mà trong có lỗ có thể xâu mà cầm mà treo được đều gọi là ◦hoàn. Như ◦kim hoàn 金鐶 vòng vàng.


Words: 鐸
Meaning:
đạc ▫ ① Cái chuông lắc. Ngày xưa khi nào ra tuyên mệnh lệnh thì lắc chuông. Thứ lưỡi bằng gỗ gọi là ◦mộc đạc 木鐸 cái mõ. Ngày xưa dùng cái đạc để tuyên lời dạy, cho nên gọi những người chủ trì về việc giáo hoá là ◦tư đạc 司鐸.


Words: 鑊
Meaning:
hoạch ▫ ① Cái vạc, cái chảo. ② Cái vạc to dùng để hành hình thời xưa. Nguyễn Du 阮攸: ◦Ðại bổng cự hoạch phanh trung thần 大棒巨鑊烹忠臣 (Kì lân mộ 麒麟墓) trung thần đem gậy lớn đánh, nấu trong vạc. ③ Nấu.


Words: 鑑
Meaning:
giám ▫ ① Cái gương soi. Ngày xưa dùng đồng làm gương soi gọi là ◦giám. Ðem các việc hỏng trước chép vào sách để làm gương soi cũng gọi là ◦giám. Như ông Tư Mã Quang 司馬光 làm bộ ◦Tư trị thông giám 資治通鑑 nghĩa là pho sử để soi vào đấy mà giúp thêm các cách trị dân. 


Words: 鑠
Meaning:
thước ▫ ① Nung. ② Đẹp. ③ ◦Quắc thước 鸎鑠 mạnh mẽ, người già mà tinh thần còn mạnh cũng gọi là ◦quắc thước.


Words: 鑣
Meaning:
tiêu ▫ ① Cái hàm thiết ngựa. ② Cái tiêu, một thứ đồ binh dùng để lao người, những kẻ bảo hộ khách qua đường thường dùng tiêu nên gọi là ◦tiêu khách 鑣客. Nay thông dụng như chữ ◦tiêu 標 hay chữ ◦tiêu 鏢.


Words: 鑼
Meaning:
la ▫ ① Cái thanh la. Nguyễn Du 阮攸: ◦Triệt dạ la thanh bất tạm đình 徹夜鑼聲不暫停 suốt đêm tiếng thanh la không tạm ngớt.


Words: 鑽
Meaning:
toản, toàn ▫ ① Cái khoan, cái dùi. ② Một âm là ◦toàn. Đâm, dùi, đục. Luận ngữ 論語: ◦Ngưỡng chi di cao, toàn chi di kiên, chiêm chi tại tiên, hốt yên tại hậu 仰之彌高，鑽之彌堅，瞻之在前，忽焉在後 (Tử Hãn 子罕) Ðạo (của Khổng Tử) càng ngửng lên trông càng thấy cao, càng đục càng thấy cứng, mới thấy ở trước mặt, bỗng hiện ở sau lưng. ③ Xuyên qua, đi lách qua cũng gọi là ◦toàn. ④ ◦Toàn thạch 鑽石 một thứ đá rất quý, rất rắn dùng để chạm khắc ngọc và thuỷ tinh, nên cũng gọi là ◦kim cương toàn 金剛鑽. ⑤ Xét cùng nghĩa lí, thâm nhập.


Words: 鑾
Meaning:
loan ▫ ① ◦Loan linh 鑾駖 trước xe vua đi có trỗ một con chim loan ngậm cái chuông, vì thế nên xa giá của vua gọi là ◦loan. Như ◦tùy loan 隨鑾 theo xe vua.


Words: 鑿
Meaning:
tạc ▫ ① Cái đục. Tục gọi là ◦tạc tử 鑿子. ② Đào. Như ◦tạc tỉnh nhi ẩm 鑿井而飲 đào giếng mà uống. ③ Cái lỗ đầu cột. Như ◦nhuế tạc 枘鑿 lỗ tròn, xà vuông, không tra vào được. Vì thế nên hai bên ý kiến khác nhau, không thể dung hợp được cũng gọi là ◦nhuế tạc. ④ Xuyên tạc. Lẽ không thể thông được mà cứ cố nói cho thông gọi là ◦xuyên tạc 穿鑿. ⑤ Rành rọt. Như ◦ngôn chí tạc tạc 言之鑿鑿 nói ra rành rọt. ⑥ Giã gạo cho thật trắng.


Words: 長
Meaning:
trường, trưởng, trướng ▫ ① Dài, so hai đầu với nhau, bên nào thừa hơn gọi là ◦trường. ② Lâu dài. Như ◦trường thọ 長壽 sống lâu. ③ Xa. Như ◦trường đồ 長途 đường xa. ④ Thường. Như ◦môn tuy thiết nhi trường quan 門雖設而長關 tuy có cửa mà thường đóng mãi. ⑤ Hay, tài. Như ◦nhất trường khả thủ 一長可取 có một cái hay khá lấy. ⑥ Một âm là ◦trưởng. Lớn, người đã đến tuổi trưởng thành gọi là ◦trưởng. ⑦ Tuổi cao hơn, có tuổi hơn. ⑧ Những bậc trên mình mà có tuổi gọi là ◦trưởng lão 長老. ⑨ Hàng thứ nhất. Như ◦trưởng tử 長子 con trưởng, ◦trưởng tôn 長孫 cháu trưởng, v.v. ⑩ Ðứng đầu. Chức đứng đầu các bộ đều gọi là ◦bộ trưởng 部長, ◦lục quân trưởng 陸軍長 chức đứng đầu các quân bộ. ⑪ Lớn lên, trái lại với tiếng tiêu mòn. Như ◦cẩu đắc kì dưỡng, vô vật bất trưởng 苟得其養無物不長 nếu nuôi hợp cách, không vật nào không lớn. ⑫ Lại một âm là ◦trướng. Chiều dài, nhiều, thừa. Như ◦trướng nhất thân hữu bán 長一身有半 đo chiều dài hơn một thân rưỡi.


Words: 門
Meaning:
môn ▫ ① Cửa. Cửa có một cánh gọi là ◦hộ 户, hai cánh gọi là ◦môn 門. ② Cửa mở ở nhà gọi là ◦hộ, ở các khu vực gọi là ◦môn. Như ◦lí môn 里門 cổng làng, ◦thành môn 城門 cổng thành, v.v. Phàm những chỗ then chốt đều gọi là ◦môn. Như ◦đạo nghĩa chi môn 道義之門 cái cửa đạo nghĩa (cái then chốt đạo nghĩa), ◦chúng diệu chi môn 眾妙之門 (Lão Tử 老子) cái then chốt của mọi điều mầu nhiệm. ④ Nhà họ (gia tộc) nhà họ nào vẫn thường có tiếng tăm lừng lẫy gọi là ◦danh môn 名門 hay ◦môn vọng 門望. ⑤ Ðồ đảng. Như đồ đảng của đức Khổng Tử 孔子 gọi là ◦Khổng môn 孔門, đồ đảng của Phật gọi là gọi là ◦phật môn 佛門. Lấy quyền thế mà chiêu tập đồ đảng gọi là ◦quyền môn 權門 hay ◦hào môn 豪門, v.v. ⑥ Loài, thứ. Như ◦phân môn 分門 chia ra từng loại. Chuyên nghiên cứu về một thứ học vấn gọi là ◦chuyên môn 專門. ⑦ Một cỗ súng trái phá. 


Words: 閃
Meaning:
thiểm ▫ ① Lánh ra, nghiêng mình lánh qua gọi là ◦thiểm. ② Thấy một loáng. Như ◦điện quang thiểm thiểm 電光閃閃 chớp sáng lòe lòe. ③ Họ Thiểm.


Words: 閎
Meaning:
hoành ▫ ① Cổng xóm. ② Bụng phềnh, đồ nào miệng nhỏ bụng to gọi là ◦hoành, vì thế nên độ lượng rộng rãi cũng gọi là ◦hoành. ③ Cái hãm cửa. ④ Họ Hoằng.


Words: 閏
Meaning:
nhuận ▫ ① Thừa. Lịch Tàu theo vòng quả đất xoay chung quanh mặt trời mà tính năm, theo vòng mặt trăng xoay chung quanh quả đất mà tính tháng, theo vòng quả đất tự xoay mà tính ngày, cứ hết mỗi một vòng quả đất xoay chung quanh mặt trời thì mặt trăng đã xoay chung quanh quả đất được mười hai vòng và một phần ba vòng nữa, cho nên mỗi năm lại thừa ra hơn mười ngày, tính số thừa ấy lại thì hai năm rưỡi lại thừa ra một tháng, tháng thừa ấy gọi là ◦nhuận nguyệt 閏月 tháng thừa. Lịch tây theo mặt trời tính năm, cứ hết một vòng quả đất xoay chung quanh mặt trời thì quả đất nó tự xoay mình nó được 365 vòng và lẻ một phần tư, cho nên tích bốn năm thì lại thừa một ngày gọi là ◦nhuận nhật 閏日 ngày thừa. Năm nào có ngày nhuận thì cho vào tháng hai là 29 ngày.


Words: 閑
Meaning:
nhàn ▫ ① Bao lơn, cái ngăn để hạn chế lối ra vào, vì thế cho nên hạn chế không cho phóng túng gọi là ◦phòng nhàn 防閑, chuồng ngựa ngăn ra từng ô gọi là ◦mã nhàn 馬閑. ② Tập quen, an nhàn. ③ Nhàn hạ, cùng nghĩa với chữ ◦nhàn 閒. Nguyễn Trãi 阮廌: ◦Bản thị canh nhàn điếu tịch nhân 本是耕閒釣寂人 ta vốn là kẻ cày nhàn, câu tịch.


Words: 閒
Meaning:
gian, nhàn, gián ▫ ① Khoảng giữa. ② Một gian nhà hay một cái buồng gọi là ◦nhất gian 一閒. ③ Một thứ thước đo của nước Nhật Bản, dài sáu thước. ④ Khoảng. Như ◦điền gian 田閒 khoảng ruộng. ⑤ Dong được. ⑥ Một âm là ◦nhàn. Nhàn rỗi vô sự. ⑦ An nhàn, yên ổn thư thái không có ý khoe khoang gọi là ◦nhàn. Như ◦nhàn nhã 閒雅. ⑧ Một âm là ◦gián. Hé, có lỗ hỗng. Như ◦độc thư đắc gián 讀書得閒 đọc sách có chỗ hé có thể hiểu được. ⑨ Làm chia rẽ, dùng lời gièm pha làm cho hai bên ghét nhau, ngờ nhau gọi là ◦li gián 離閒, là ◦phản gián 反閒. ⑩ ◦Gián điệp 閒諜 kẻ do thám quân tình, cũng gọi là ◦tế tác 細作. ⑪ Xen lẫn. Như ◦sơ bất gián thân 疏不閒親 kẻ xa không xen lẫn với người thân được. Các sắc lẫn lộn gọi là ◦gián sắc 閒色. ⑫ Ngăn cách. Như ◦gián bích 閒壁 cách vách, nhà láng giềng bên cạnh chỉ cách một bức vách. ⑬ Phân biệt, khác hẳn không cùng giống nhau gọi là ◦hữu gián 有閒. ⑭ ◦Nhất gián 一閒 chỉ cách nhau một tí, vì thế nên hơi khác nhau gọi là ◦nhất gián nhĩ 一閒耳. Còn chưa hợp một tí gọi là ◦vị đạt nhất gián 未達一閒. ⑮ Bệnh hơi bớt gọi là ◦bệnh gián 病閒. ⑯ Trừ chữ ◦nhàn 閒 nghĩa là ◦nhàn hạ 閒暇 ra, ta hay viết là ◦gian 間.


Words: 閔
Meaning:
mẫn ▫ ① Lo lắng, các sự ốm đau chết chóc đều gọi là ◦mẫn. ② Thương nhớ, cùng nghĩa với chữ ◦mẫn 憫. ③ Gắng gỏi. ④ Họ Mẫn.


Words: 閘
Meaning:
áp, sạp ▫ ① Trong sông làm cánh cửa ngăn nước, lúc nào thuyền bè đi qua thì lại mở ra, chỉ vừa một chiếc thuyền đi cứ nối đuôi nhau mà qua gọi là ◦áp. Tục đọc là ◦sạp. ② Cống, đập. Như ◦thuỷ áp 水閘 đập nước.


Words: 閡
Meaning:
ngại ▫ ① Trở ngại. Như ◦cách ngại 隔閡 (tình không thông hiểu nhau, tình ý hai bên không thông với nhau). ② Ngăn chặn. ③ Vùi lấp.


Words: 閣
Meaning:
các ▫ ① Gác, từng gác để chứa đồ. Như ◦khuê các 閨閣 chỗ phụ nữ ở. ② Tên bộ quan, ◦Nội các 內閣 gọi tắt là ◦các. ◦Các thần 閣臣 bầy tôi trong toà Nội các. Ở nước quân chủ thì giữ chức tham dự các chính sự, ở nước lập hiến thì là cơ quan trung ương hành chánh cao nhất. ③ Ván gác, ngày xưa đặt ván ở lưng tường lưng vách để các đồ ăn gọi là ◦các. ④ Đường lát ván. Dùng gỗ bắt sàn đi trên đường ở trong vườn gọi là ◦các đạo 閣道, bắc ở chỗ núi khe hiểm hóc gọi là ◦sạn đạo 棧道. ⑤ Cái chống cửa. ⑥ Ngăn. ⑦ Họ Các.


Words: 閤
Meaning:
cáp ▫ ① Cái cửa nách. ② Cùng nghĩa với chữ ◦các dùng về ◦khuê các 閨閣, ◦đài các 臺閣. Khi Công Tôn Hoằng 公孫弘 đời nhà Hán 漢 làm quan Thừa Tướng, liền xây ◦đông cáp 東閤 để đón những người hiền ở, vì thế đời sau mới dùng chữ ◦đông các là nơi quan tướng mời đón các hiền sĩ.


Words: 閥
Meaning:
phiệt ▫ ① ◦Phiệt duyệt 閥閱 viết công trạng vào giấy hay tấm ván rồi nêu ra ngoài cửa, cửa bên trái gọi là ◦phiệt, cửa bên phải gọi là ◦duyệt. Sách Sử Kí 史記 nói: Nêu rõ thứ bực gọi là ◦phiệt, tích số ngày lại gọi là ◦duyệt. Vì thế nên gọi các nhà thế gia là ◦phiệt duyệt 閥閱 hay ◦thế duyệt 世閱.


Words: 閨
Meaning:
khuê ▫ ① Cái cửa tò vò, cái cửa đứng một mình trên tròn dưới vuông. Tả truyện 左傳 có câu: ◦Tất môn khuê đậu 蓽門閨竇 (cửa phên ngõ hỏm), ý nói người nghèo hèn. ② Cái cửa nách trong cung. Ngày xưa gọi là ◦kim khuê 金閨 trong cửa ấy là chỗ các thị thần ở. ③ Chỗ con gái ở gọi là ◦khuê. Vì thế nên gọi con gái là ◦khuê các 閨閣.


Words: 閫
Meaning:
khổn ▫ ① Cái then cửa. ② Cổng thành ngoài. Sử kí 史記 có câu: ◦Khổn dĩ nội quả nhân chế chi, khổn dĩ ngoại tướng quân chế chi 閫以內寡人制之、閫以外將軍制之 từ cổng thành ngoài trở vào thì quả nhân soi xét, từ cổng thành ngoài trở ra thì tướng quân soi xét. Nay gọi kẻ thống lĩnh việc quân là ◦chuyên khổn 專閫 là vì đó. ③ Đàn bà ở trong, cho nên những lời gọi về đàn bà đều dùng chữ ◦khổn. Như ◦khổn an 閫安 thăm bà ấy được bình yên, ◦khổn phạm 閫範 khuôn mẫu đàn bà, v.v.


Words: 閬
Meaning:
lãng, lang ▫ ① Bát ngát. ② ◦Lãng Trung 閬中 tên huyện, thuộc tỉnh Tứ Xuyên 四川. ③ Một âm là ◦lang. ◦Lang lang 閬閬 đồ sộ, tả cái dáng cao lớn.


Words: 閭
Meaning:
lư ▫ ① Cổng làng. ② Lễ nhà Chu 周 đặt cứ năm nhà gọi một ◦tỉ 比, năm ◦tỉ gọi là một ◦lư 閭, vì thế nên gọi làng mạc là ◦lư lí 閭里. ③ Họp. ④ Tên một trận pháp. ⑤ Ở. ⑥ Con lư, như con lừa mà có một sừng.


Words: 閱
Meaning:
duyệt ▫ ① Xem xét. Như ◦duyệt binh 閱兵 xem xét binh lính tập luyện thế nào, ◦duyệt quyển 閱卷 xem xét quyển bài, v.v. ② Từng trải. Như ◦duyệt nhân đa hĩ 閱人多矣 từng trải xem người nhiều rồi. ③ ◦Phiệt duyệt 閥閱 (Xem chữ ◦phiệt 閥). ④ Dong. ⑤ Bẩm thụ. ⑥ Tóm.


Words: 閶
Meaning:
xương ▫ ① ◦Xương hạp 閶闔 cửa trời, cửa chính trong cung. ② Gió thu. Như ◦Xương hạp tây nam lai 閶闔西南來 gió thu từ hướng tây nam lại.


Words: 閹
Meaning:
yêm ▫ ① Hoạn, giống đực, con trai thiến mất dái đi gọi là ◦yêm. Như ◦yêm kê 閹雞 gà thiến. ② Khí dương thịnh.


Words: 閼
Meaning:
át, yên ▫ ① Chẹn, lấp. ② Một âm là ◦yên. ◦Yên chi 閼氏 tên hiệu vợ chính vua rợ Hung Nô 匈奴, thời Hán 漢.


Words: 闇
Meaning:
ám ▫ ① Mờ tối. Như ◦hôn ám 昏闇 tối tăm u mê. ② Lờ mờ. Như Trung Dong 中庸 nói: ◦Quân tử chi đạo, ám nhiên nhi nhật chương 君子之道，闇然而日章 đạo người quân tử lờ mờ mà ngày rõ rệt. ③ Đóng cửa. ④ Buổi tối. ⑤ Nhật thực, nguyệt thực. Mặt trời, mặt trăng phải ăn.


Words: 闈
Meaning:
vi ▫ ① Cái cửa nách trong cung. ② Ngày xưa gọi cái nhà để thi khảo là ◦vi, vì thế nên thi hội gọi là ◦xuân vi 春闈, thi hương gọi là ◦thu vi 秋闈. ③ Cái nhà trong.


Words: 闉
Meaning:
nhân ▫ ① ◦Nhân đồ 闉闍 cổng thành. ② Lấp. ③ Ở trong thành. ④ Khuất khúc, cong queo. Trang Tử 莊子: ◦Nhân kì chi li vô thần thuyết Vệ Linh Công, Vệ Linh Công duyệt chi, nhi thị toàn nhân, kì đậu kiên kiên 闉跂支離無脤說衛靈公，衛靈公說之；而視全人，其脰肩肩 (Ðức sung phù 德充符) Nhân Kì Chi Li Vô Thần (người cong queo, chân quẹo, chia lìa, không có môi) lại thuyết vua Vệ Linh Công. Vệ Linh Công thích hắn, nhìn đến người toàn vẹn thấy cổ họ khẳng kheo.


Words: 闊
Meaning:
khoát ▫ ① Rộng rãi. ② Xa vắng. Như ◦khoát biệt 闊別 cách biệt đã lâu. ③ Sơ suất. Như ◦sơ khoát 疏闊 sơ suất không cẩn thận. ④ Cần khổ, làm ăn lao khổ.


Words: 闋
Meaning:
khuyết ▫ ① Hết. Như ◦phục khuyết 服闋 hết trở, đoạn tang. ② Trọn hết. Hết một khúc nhạc gọi là ◦nhạc khuyết 樂闋, một bài từ một khúc ca cũng gọi là ◦nhất khuyết 一闋. ③ Rỗng, không.


Words: 闌
Meaning:
lan ▫ ① Tới hết, hầu hết. Như ◦tuế lan 歲闌 năm sắp hết (cuối năm), ◦dạ lan 夜闌 đêm khuya, ◦tửu lan 酒闌 cuộc rượu gần tàn, hết hứng thú gọi là ◦ý hứng lan san 意興闌姍. ② Lẻn ra. Cửa ô có lệnh cấm, ai có phép riêng mới được phép ra, nếu không có phép mà lẻn ra được gọi là ◦lan xuất 闌出. ③ Cùng nghĩa với chữ ◦lan 欄 hay chữ ◦lan 攔. ④ ◦Lan can 闌干 ngang dọc, bừa bãi. Các nơi sân nhà, kèn gỗ ngang dọc làm hàng rào gọi là ◦lan can. Vành con mắt cũng gọi là ◦lan can.


Words: 闍
Meaning:
đồ, xà ▫ ① ◦Nhân đồ 闉闍 cổng thành. ② Một âm là ◦xà. ◦Xà lê 闍黎 tiếng Phạn, thầy tăng, ông thầy coi học trò, ◦xà duy 闍維 tiếng Phạn nghĩa là đốt xác, hoả táng.


Words: 闓
Meaning:
khải, khai ▫ ① Mở, mở mang. ② Cùng nghĩa với chữ ◦khải 凱. ③ Một âm là ◦khai. Sáng. ④ Cái đồ dùng để bắn cung.


Words: 闔
Meaning:
hạp ▫ ① Lấp, đóng. Như ◦hạp hộ 闔戶 đóng cửa. ② Đồng nghĩa với chữ ◦hạp 合, dùng làm lời tóm tắt như ◦hạp đệ quang lâm 闔第光臨 tất cả nhà đều có lòng yêu mà tới.


Words: 闕
Meaning:
khuyết ▫ ① Cái cổng hai từng. Làm hai cái đài ngoài cửa, trên làm cái lầu, ở giữa bỏ trống để làm lối đi gọi là ◦khuyết, cho nên gọi cửa to là ◦khuyết. Cũng có khi gọi là ◦tượng nguỵ 象魏. Ngày xưa hay làm sở ban bố pháp lệnh ở ngoài cửa cung, cho nên gọi cửa cung là ◦khuyết. Như ◦phục khuyết thướng thư 伏闕上書 sụp ở ngoài cửa cung mà dâng thư. ② Lầm lỗi. Nhà Đường 唐 có đặt ra hai chức quan ◦tả thập di 左拾遺 và ◦hữu bổ khuyết 右補闕 chuyên về việc khuyên can các điều lầm lỗi của vua. ③ Còn thiếu, còn trống. Cùng nghĩa với chữ ◦khuyết 缺. Phàm cái gì chưa được hoàn toàn còn phải bù thêm mới đủ thì đều gọi là ◦khuyết. Như ◦khuyết văn 闕文 văn còn thiếu mất, còn sót chưa đủ.


Words: 關
Meaning:
quan, loan ▫ ① Đóng. Như ◦môn tuy thiết nhi thường quan 門雖設而常關 (Ðào Uyên Minh 陶淵明) tuy có làm cửa đấy nhưng vẫn đóng luôn. ② Cái dõi cửa, dùng một cái trục gỗ cài ngang cửa lại gọi là ◦quan. Cho nên then chốt trên cửa gọi là ◦quan kiện 關鍵. Nói rộng ra thì các máy móc trong các đồ đều gọi là ◦cơ quan 機關. Phàm các cái cốt yếu của sự vật gì hay chỗ tổng cục phân phát đi đều gọi là ◦quan kiện hay là ◦cơ quan. Như ta nói cơ quan truyền bá, cơ quan phát hành, v.v. ③ Cửa ải. Như ◦biên quan 邊關 cửa ải ngoài biên, chỗ nước này giáp với nước khác. ④ Cửa ô. Đặt ở các nơi ách yếu để tra xét hành khách và hàng hoá gọi là ◦quan. Ngày xưa đặt cửa ô chỉ để tra xét hành khách, đời sau mới đánh thuế. Như sách Mạnh Tử 孟子 nói ◦quan cơ nhi bất chinh 關譏而不征 cửa ô chỉ để tra xét hành khách mà không đánh thuế. ⑤ Giới hạn. Như ◦thánh vực hiền quan 聖域賢關 cõi thánh bực hiền. Nay gọi cuối năm là ◦niên quan tại nhĩ 年關在邇 cũng bởi nghĩa đó (cái hạn năm nó đã gần hết cũ sang mới). ⑥ Quan hệ. Hai bên cùng có liên thuộc với nhau gọi là ◦quan. Nay gọi sự để lòng thắc mắc nhớ luôn là ◦quan tâm 關心 hay ◦quan hoài 關懷 cũng bởi nghĩa đó. Nguyễn Du 阮攸: ◦Quan tâm nhất dạ khổ vô thuỵ 關心一夜苦無睡 (Thăng Long 升龍) nghĩ ngợi thâu đêm khổ tâm không ngủ được. ⑦ Cách bức. Như ◦quan thuyết 關說 lời nói cách bức, do một người khác nhắc lại, chứ không phải lời nói trước mặt. ⑧ Các văn bằng để đi lãnh lương gọi là ◦quan hưởng 關餉. Hai bên cùng đính ước với nhau gọi là ◦quan thư 關書. ⑨ ◦Quan quan 關關 tiếng con chim thư cưu kêu. ⑩ Mạch quan. Nhà làm thuốc chia ba bộ mạch, cứ nơi cổ tay, lấy cái xương chồi đằng sau làm cữ, giữa gọi là ◦mạch quan. ⑪ Tên đất. Một âm là ◦loan. Dương. Như ◦Việt nhân loan cung nhi xạ chi 越人關弓而射之 người Việt dương cung mà bắn đấy.


Words: 闢
Meaning:
tịch ▫ ① Mở, mở cửa. ② Mở mang. Như ◦nhật tịch quốc bách lí 日闢國百里 ngày mở rộng đất nước trăm dặm. ③ Khai khẩn, đất hoang vỡ ra làm ruộng cấy gọi là ◦tịch. ④ Bài bác.


Words: 阜
Meaning:
phụ ▫ ① Núi đất, đống đất, gò đất. ② To lớn. Nhiều nhõi, thịnh vượng. Như ◦ân phụ 殷阜 giàu có đông đúc. ③ Béo.


Words: 阡
Meaning:
thiên ▫ ① ◦Thiên mạch 阡陌 bờ ruộng, bờ ruộng về mặt phía đông phía tây gọi là ◦mạch, về mặt phía nam phía bắc gọi là ◦thiên. ② Đường lối trong bãi tha ma. Như ◦tân thiên 新阡 mả mới.


Words: 阬
Meaning:
khanh ▫ ① Cái hầm. Hầm hố nhỏ gọi là ◦khảm 坎, lớn gọi là ◦khanh 阬. ② Vùi, chôn lấp, chôn sống. Như ◦khanh nho 阬儒 chôn sống học trò. Nguyễn Trãi 阮廌: ◦Hân thương sinh ư ngược diễm, hãm xích tử ư hoạ khanh 焮蒼生於虐焰，陷赤子於禍坑 nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn, vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ (Bình Ngô đại cáo 平呉大誥). Có khi viết ◦khanh 坑.


Words: 阮
Meaning:
nguyễn ▫ ① Nước Nguyễn 阮, tên một nước ngày xưa, nay thuộc tỉnh Cam Túc 甘肅. ② Họ Nguyễn. ③ Tục gọi cháu là ◦nguyễn, vì Nguyễn Tịch 阮籍, Nguyễn Hàm 阮咸 hai chú cháu đều có tiếng giỏi ở đời nhà Tấn 晉, cho nên mượn dùng như chữ ◦điệt 姪. ④ Ðàn nguyễn.


Words: 阱
Meaning:
tịnh ▫ ① Cái hố. Ngày xưa săn giống muông thường đào hố, lừa nó ngã xuống rồi bắt gọi là ◦tịnh. Như ◦hãm tịnh 陷阱 cạm bẫy. Có khi viết là 穽.


Words: 防
Meaning:
phòng ▫ ① Cái đê. ② Phòng bị, cũng như ta nói đề phòng vậy. ③ Canh phòng. Như ◦hải phòng 海防 nơi đóng quân canh phòng ngoài bể, ◦biên phòng 邊防 chỗ đóng quân để canh phòng ngoài biên, v.v. ④ Cấm kị. ⑤ Sánh với, đương được.


Words: 靖
Meaning:
tĩnh ▫ ① Yên. Như ◦an tĩnh 安靖 yên lặng, ◦bình tĩnh 平靖, v.v. ② Mưu. ③ Trị. ④ Nghĩ. ⑤ Cùng nghĩa với chữ ◦tĩnh 靜.


Words: 靛
Meaning:
điện ▫ ① Thuốc nhuộm xanh, nguyên liệu lấy ở nước lá chàm, hoà với nước và vôi, lấy những cặn nó lắng ở dưới, thành ra phẩm xanh, còn phần nổi ở trên gọi là ◦điện hoa 靛花, dùng làm thuốc gọi là ◦thanh đại 青黛, dùng để vẽ gọi là ◦hoa thanh 花青 (◦thanh đại ta gọi là bột chàm).


Words: 靜
Meaning:
tĩnh ▫ ① ◦Tĩnh 靜, trái lại với ◦động 動. Phàm vật gì không hiện hẳn cái công tác dụng của nó ra đều gọi là ◦tĩnh. Nhà Phật có môn tham thiền, cứ ngồi yên lặng, thu nhiếp cả tinh thần lại không tư lự gì để xét tỏ chân lí gọi là ◦tĩnh. Tống nho cũng có một phái dùng phép tu này gọi là phép ◦chủ tĩnh 主靜. ② Yên tĩnh, không có tiếng động. ③ Yên ổn, không có giặc giã khuấy rối. ④ Mưu. ⑤ Trinh tĩnh. ⑥ Thanh sạch. ⑦ Nói sức ra, nói văn sức. 


Words: 馭
Meaning:
ngự ▫ ① Cùng nghĩa với chữ ◦ngự 御. ② Tiết chế kẻ dưới. Như ◦ngự hạ 馭下 tiết chế kẻ dưới cho khỏi làm xằng.


Words: 馮
Meaning:
phùng, bằng ▫ ① Họ Phùng. ② Một âm là ◦bằng. Tựa. Cũng như chữ ◦bằng 憑. ③ ◦Bằng hà 馮河 lội sông tay không, ý nói hữu dũng vô mưu. Luận ngữ 論語: ◦Bạo hổ bằng hà, tử nhi vô hối giả, ngô bất dữ dã 暴虎馮河，死而無悔者，吾不與也 (Thuật nhi 述而) tay không mà bắt cọp, không thuyền mà lội qua sông, chết không tiếc thân, kẻ ấy ta không cho theo giúp ta. ④ Ngựa đi nhanh. ⑤ Ðầy ựa. ⑥ Nổi giận đùng đùng. ⑦ Lấn hiếp. ⑧ Giúp. ⑨ Nhờ cậy.


Words: 馱
Meaning:
đà, đạ ▫ ① Ngựa cõng (đồ xếp trên lưng ngựa), ngựa thồ. Nói rộng ra phàm dùng sức mà cõng mà vác đều gọi là ◦đà. ② Một âm là ◦đạ. Cái đồ đã vác. Như ◦đạ tử 馱子 cái giá chở đồ (bắc lên lưng súc vật).


Words: 馳
Meaning:
trì ▫ ① Dong ruổi (tả cái dáng xe ngựa chạy nhanh). ② Theo đuổi. Như ◦thần trì 神馳 thần theo đuổi về cái gì. ◦Tha li khai gia hương dĩ cửu, thường tại mộng trung thần trì tổ quốc hà sơn 他離開家鄉已久，常在夢中神馳祖國河山 anh ấy cách xa quê hương đã lâu, trong mộng thường để thần trí dõi về tổ quốc giang sơn. ③ ◦Trì danh 馳名 nức tiếng, ý nói cái tiếng hay nó tràn khắp cả các nơi vậy. ④ Ðuổi.


Words: 馴
Meaning:
tuần ▫ ① Quen, lành. Ngựa tập đã thuần theo như ý người gọi là ◦tuần. Nói rộng ra phàm vật gì dữ tợn mà rèn tập cho đều theo như ý mình đều gọi là ◦tuần. ② Hay. Văn chương hay gọi là ◦nhã tuần 雅馴. ③ Dần dần, sự gì nó dần dần đến gọi là ◦tuần chí 馴至.


Words: 駁
Meaning:
bác ▫ ① Loang lổ. Có nhiều màu sắc khác nhau gọi là ◦bác. Nguyên là nói về ngựa, về sau cũng dùng để nói về đồ. ② Lẫn lộn. Sự vật gì lẫn lộn không có thứ tự gọi là ◦bác tạp 駁雜. ③ Bác đi, phản đối lời bàn bạc của người ta và chỉ trích chỗ sai lầm ra gọi là ◦bác. Có khi viết là 駮. ④ Tục gọi sự khuân xếp đồ hàng là ◦bác. Như ◦bác thuyền 駁船 xếp hàng xuống thuyền, ◦bác ngạn 駁岸 xếp hàng lên bờ.


Words: 陂
Meaning:
pha, bi, bí ▫ ① ◦Pha đà 陂陀 chiều đất chênh chênh xuống. ② Một âm là ◦bi. ◦Bi trì 陂池 vũng chứa nước, ao hồ. ③ Lại một âm là ◦bí. Nghiêng lệch.


Words: 附
Meaning:
phụ ▫ ① Bám, nương cậy, cái nhỏ bám vào cái lớn mới còn được gọi là ◦phụ. Như ◦y phụ 依附 nương tựa, nước nhỏ phục tùng nước lớn gọi là ◦quy phụ 歸附. ② Phụ thêm. Như sách Luận ngữ 論語 nói ◦Quý thị phú vu Chu Công nhi Cầu dã vị chi tụ liễm nhi phụ ích chi 季氏富于周公而求也爲之聚斂而附益之 (Tiên tiến 先進) họ Quý giàu hơn ông Chu Công, mà anh Cầu lại vì nó thu góp mà phụ thêm vào. ③ Gửi. Như ◦phụ thư 附書 gửi thư.


Words: 陋
Meaning:
lậu ▫ ① Hẹp. Như ◦lậu hạng 陋巷 ngõ hẹp, ◦lậu thất 陋室 nhà hẹp, v.v. Phàm cái gì mà quy mô khí tượng đều ủ dột xấu xí không có gì đáng thích đều gọi là ◦lậu. Như ◦bỉ lậu 鄙陋, ◦thiển lậu 淺陋 hẹp hòi, v.v. ② Xấu xí. Như ◦mạo lậu 貌陋 mặt mũi xấu xí. ③ Còn sơ sài chưa được hoàn toàn.


Words: 陌
Meaning:
mạch ▫ ① ◦Thiên mạch 阡陌 bờ ruộng, bờ ruộng về mặt phía đông phía tây gọi là ◦mạch, về mặt phía nam phía bắc gọi là ◦thiên. ② Con đường. Vương Xương Linh 王昌齡: ◦Hốt kiến mạch đầu dương liễu sắc, Hối giao phu tế mịch phong hầu 忽見陌頭楊柳色，悔教夫婿覓封侯 (Khuê oán 閨怨) Chợt thấy sắc cây dương liễu ở đầu đường, Hối tiếc đã khuyên chồng ra đi cầu mong được phong tước hầu. ③ Mượn dùng làm chữ ◦bách 百. Như bảy mươi đồng tiền hay sáu mươi đồng tiền gọi là một ◦bách. Tục đất Ngô gọi là ◦lục thân 六申 tiền ăn sáu mươi, ◦thất thân 七申 tiền ăn bảy mươi.


Words: 降
Meaning:
hàng, giáng ▫ ① Rụng xuống. Như ◦sương hàng 霜降 sương xuống. ② Phục, hàng phục. ③ Một âm là ◦giáng. Xuống, ở bực trên đánh xuống bực dưới gọi là ◦giáng. Như ◦giáng quan 降官 quan phải giáng xuống chức dưới cái chức đang làm. ③ Nên. Như ◦giáng tâm tương tùng 降心相從 nên lòng cùng theo theo. Xét chữ 降 này ngày xưa học là chữ ◦hàng cả. Về sau mới chia ra chữ ◦hàng dùng về nghĩa hàng phục, mà nói về ◦thăng giáng 升降 lên xuống, ◦hạ giáng 下降 giáng xuống, thì đọc là ◦giáng cả.


Words: 限
Meaning:
hạn ▫ ① Giới hạn, cõi, có cái phạm vi nhất định không thể vượt qua được gọi là ◦hạn. Như ◦hạn chế 限制 nói về địa vị đã chỉ định, ◦hạn kì 限期 hẹn kì, nói về thì giờ đã chỉ định. ② Cái bực cửa.


Words: 陔
Meaning:
cai ▫ ① Thềm nhà, bậc lên. ② Răn bảo. Kinh Thi 詩經 có khúc ◦Nam cai 南陔 nói người con hiếu cùng răn bảo nhau mà phụng dưỡng cha mẹ. ③ Trên chín từng trời gọi là ◦cửu cai 九陔. ④ ◦Cai duyên 陔埏 nơi rất xa xôi.


Words: 陟
Meaning:
trắc ▫ ① Trèo lên. Như ◦trắc bỉ nam sơn 陟彼南山 trèo lên núi nam kia. ② Cất lên, tiến lên dùng gọi là ◦trắc 陟, phải cách tuột gọi là ◦truất 黜. Như ◦truất trắc 黜陟 cách chức và thăng quan. ③ Cao. ④ Được.


Words: 院
Meaning:
viện ▫ ① Tường bao chung quanh. Nhà ở có tường thấp bao chung quanh gọi là ◦viện. ② Chái nhà, nơi chỗ. Như ◦thư viện 書院 chỗ đọc sách. ③ Toà quan. Như ◦đại lí viện 大里院 toà đại lí, ◦tham nghị viện 參議院 toà tham nghị.


Words: 陣
Meaning:
trận ▫ ① Hàng trận, hàng lối quân lính. Cho nên chia bày đội quân gọi là ◦trận. Nói rộng ra thì tả cái khí thế của cán bút viết cũng gọi là ◦bút trận 筆陣. Phàm cái gì mà khí thế nó dồn dập đến nối đuôi nhau thì mỗi một lần nó dồn đến gọi là ◦trận. Như ta nói trận gió, trận mưa, v.v. Đánh nhau một bận gọi là ◦trận.


Words: 除
Meaning:
trừ ▫ ① Thềm. Như ◦đình trừ 庭除 thềm trước sân. ② Trừ bỏ đi. Như ◦tiễn trừ 剪除 cắt sạch đi, ◦tảo trừ 掃除 quét sạch đi, v.v. ③ Phong quan. Như ◦trừ thụ 除授 bỏ chức quan cũ mà phong chức quan mới. ④ Ngày hết năm gọi là ◦trừ nhật 除日, ý nói là cái ngày trừ hết cái cũ mà thay cái mới vậy, ◦trừ tịch 除夕 đêm giao thừa. ⑤ Phép tính chia, lấy một số nguyên chia ra từng phần gọi là ◦trừ.


Words: 陪
Meaning:
bồi ▫ ① Bạn, tiếp giúp. Như ◦phụng bồi 奉陪 kính tiếp, ◦bồi khách 陪客 tiếp khách, v.v. ② Chức phụ, phàm chức sự gì có chánh có phó thì chức phó gọi là ◦bồi, nghĩa là chức phụ thêm, khi nào chức chánh khuyết thì bổ vào vậy. ③ Hai lần, bầy tôi vua chư hầu đối với Thiên tử tự xưng là ◦bồi thần 陪臣, nghĩa là bầy tôi của kẻ bầy tôi. ④ Đền trả. Như ◦bồi thường 賠償. Có khi viết 賠. ⑤ Tăng thêm.


Words: 陰
Meaning:
âm ▫ ① Số âm, phần âm, trái lại với chữ ◦dương 陽. Phàm sự vật gì có thể đối đãi lại, người xưa thường dùng hai chữ ◦âm dương 陰陽 mà chia ra. Như trời đất, mặt trời mặt trăng, rét nóng, ngày đêm, trai gái, trong ngoài, cứng mềm, động tĩnh, v.v. đều chia phần này là ◦dương, phần kia là ◦âm. Vì các phần đó nó cùng thêm bớt thay đổi nhau, cho nên lại dùng để xem tốt xấu nữa. Từ đời nhà Hán 漢 trở lên thì những nhà xem thuật số đều gọi là ◦âm dương gia 陰陽家. ② Dầm dìa. Như ◦âm vũ 陰雨 mưa dầm. ③ Mặt núi về phía bắc gọi là ◦âm. Như ◦sơn âm 山陰 phía bắc quả núi. ④ Chiều sông phía nam gọi là ◦âm. Như ◦giang âm 江陰 chiều sông phía nam, ◦hoài âm 淮陰 phía nam sông Hoài, v.v. ⑤ Bóng mặt trời. Như ông Đào Khản 陶侃 thường nói ◦Đại Vũ tích thốn âm, ngô bối đương tích phân âm 大禹惜寸陰，吾輩 當惜分陰 vua Đại Vũ tiếc từng tấc bóng mặt trời, chúng ta nên tiếc từng phân bóng mặt trời. ⑥ Chỗ rợp, chỗ nào không có bóng mặt trời soi tới gọi là ◦âm. Như ◦tường âm 牆陰 chỗ tường rợp. ⑦ Mặt trái, mặt sau. Như ◦bi âm 碑陰 mặt sau bia. ⑧ Ngầm, phàm làm sự gì bí mật không cho người biết đều gọi là ◦âm. Như ◦âm mưu 陰謀 mưu ngầm, ◦âm đức 陰德 cái phúc đức ngầm không ai biết tới. ⑨ Nơi u minh. Như ◦âm khiển 陰譴 sự trách phạt dưới âm ty (phạt ngầm). Vì thế nên mồ mả gọi là ◦âm trạch 陰宅.


Words: 陳
Meaning:
trần, trận ▫ ① Bày. Như ◦trần thiết 陳設 bày đặt. ② Cũ, trái lại với chữ ◦tân 新 mới. Như ◦trần bì 陳皮 thứ vỏ quýt đã cũ. ③ Nước Trần. ④ Nhà Trần 陳 (557-589). ⑤ Họ Trần. ⑥ ◦Châu Trần 朱陳 hai họ nối đời kết dâu gia với nhau. ⑦ Một âm là ◦trận. Cùng nghĩa với chữ ◦trận 陣.


Words: 陵
Meaning:
lăng ▫ ① Đống đất to, cái gò. ② Mả vua. Nhà Tần 秦 gọi mả vua là ◦sơn 山. Nhà Hán 漢 gọi là ◦lăng 陵. ③ Lấn hiếp. Như sách Trung dung 中庸 nói ◦Tại thượng vị bất lăng hạ 在上位不陵下 ở ngôi trên chẳng lấn hiếp kẻ dưới. ④ Vượt qua. Như ◦lăng tiết 陵節 vượt bực. ⑤ Bỏ nát. Như ◦lăng di 陵夷 tàn nát, ◦lăng trì 陵遲 tội xẻo thịt ra từng mảnh. ⑥ Lên. ⑦ Tôi đồ sắt.


Words: 陶
Meaning:
đào, giao ▫ ① Đồ sành. Đồ gốm. ② Thợ nặn, thợ gốm. Nói nghĩa bóng thì chỉ về sự giáo hoá. Như ◦chân đào 甄陶 hun đúc, ◦đào dong 陶鎔 nung đúc. ③ Mừng rỡ. Như ◦đào đào nhiên 陶陶然 hớn hở vậy. ④ Nhớ nhung. Như ◦uất đào 鬱陶 thương nhớ. ⑤ Một âm là ◦giao. ◦Cao Giao 皐陶 một vị bầy tôi hiền đời vua Thuấn 舜.


Words: 陷
Meaning:
hãm ▫ ① Vùi lấp mất. Bị vùi lấp vào trong đất gọi là ◦hãm. Nguyễn Trãi 阮廌: ◦Hân thương sinh ư ngược diễm, hãm xích tử ư hoạ khanh 焮蒼生於虐焰，陷赤子於禍坑 nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn, vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ (Bình Ngô đại cáo 平呉大誥). ② ◦Hãm tịnh 陷穽 cạm hố. Người đi săn đào hố lừa các giống thú sa xuống đấy không lên được nữa, rồi bắt sống lấy gọi là ◦hãm tịnh. ③ Hãm hại. Như dẫn dụ cho người phạm tội gọi là ◦cấu hãm 構陷. Đặt lời buộc cho người mắc tội gọi là ◦vu hãm 誣陷. ④ Phá hoại. Như thành thị bị tàn phá gọi là ◦thành hãm 城陷, trận bị phá tan gọi là ◦trận hãm 陣陷. ⑤ Ít, thiếu.


Words: 陸
Meaning:
lục ▫ ① Đồng bằng cao ráo, đất liền. Vì nói phân biệt với bể nên năm châu gọi là ◦đại lục 大陸 (cõi đất liền lớn). ② Đường bộ. Đang đi đường thuỷ mà lên bộ gọi là ◦đăng lục 登陸 đổ bộ, lên cạn, ◦lục hành 陸行 đi bộ. ③ ◦Lục tục 陸續 liền nối không dứt. ④ ◦Lục li 陸離 sặc sỡ, rực rỡ. ⑤ ◦Lục lương 陸梁 nguyên là tiếng chỉ về cái điệu bộ chồm nhảy của giống mãnh thú, vì thế nên trộm giặc cũng gọi là ◦lục lương. ⑥ ◦Lục trầm 陸沉 chìm nổi, nói sự tự nhiên mà bị chìm đắm tan lở. Sách Trang Tử 莊子 nói người hiền dấu họ dấu tên để trốn đời gọi là ◦lục trầm. Bây giờ thường mượn dùng để nói sự mất nước. ⑦ Sáu, cũng như chữ ◦lục 六 dùng để viết giấy má quan hệ cho khỏi chữa được, ta gọi là chữ lục kép. ⑧ Sao Lục.


Words: 陽
Meaning:
dương ▫ ① Phần dương, khí dương. Trái lại với chữ ◦âm 陰. Xem lại chữ ◦âm 陰. ② Mặt trời. Như sách Mạnh Tử 孟子 nói ◦Thu dương dĩ bộc chi 秋陽以暴之 mặt trời mùa thu rọi xuống cho. ③ Hướng nam. Như ◦thiên tử đương dương 天子當陽 vua ngồi xoay về hướng nam. ④ Chiều nước về phía bắc cũng gọi là dương. Như ◦Hán dương 漢陽 phía bắc sông Hán. ⑤ Mặt núi phía nam cũng gọi là ◦dương như ◦Hành dương 衡陽 phía nam núi Hành. ⑥ Tỏ ra. Như ◦dương vi tôn kính 陽爲尊敬 ngoài mặt tỏ ra đáng tôn kính. ⑦ Màu tươi, đỏ tươi. ⑧ Cõi dương, cõi đời đang sống. ⑨ Dái đàn ông.


Words: 隅
Meaning:
ngung ▫ ① Ðất ngoài ven. Như ◦hải ngung 海隅 ngoài góc bể. ② Cạnh vuông, phàm vật gì vuông cũng đều có bốn cạnh. Sách Luận ngữ nói ◦Cử nhất ngung bất dĩ tam ngung phản 舉一隅不以三隅反 (Thuật nhi 述而) cất một góc không biết xét đến ba góc kia, ý nói cho biết cái này mà không hay tìm hiểu tới cái kia vậy. ③ Quy vuông, một cách lấy vuông trong phép tính. ④ Cạnh góc, người biết phân biệt nên chăng không có lấy càn gọi là ◦liêm ngung 廉隅. ⑤ Không cùng mọi người cùng chịu ơn trạch gọi là ◦hướng ngung 向隅.


Words: 隆
Meaning:
long ▫ ① Ðầy ùn, đầy tù ụ, đầy đặn lại lớn lao. Vì thế nên cái gì lồi lên trội lên gọi là ◦long khởi 隆起. ② Thịnh, dày. Như ◦đức long vọng trọng 德隆望重 đức thịnh giá trọng. ③ Hậu. Như ◦chí nghị long tình 摯誼隆情 nghĩa thiết tình hậu. ④ ◦Long long 隆隆 ù ù, tiếng sấm động. ⑤ Tôn quý, cao nhất. ⑥ Lớn.


Words: 隈
Meaning:
ôi ▫ ① Chỗ núi, nước uống cong. Như ◦sơn ôi 山隈 khuỷu núi. ② Chỗ cong trong cái cung. ③ Chỗ đùi vế. ④ Góc.


Words: 隊
Meaning:
đội ▫ ① Ðội quân, phép nhà binh quân bộ và quân pháo thủ thì cứ 126 người gọi là một đội, quân kị mã thì 56 người là một đội. ② Phàm xếp bày thành hàng, thành đàn đều gọi là ◦đội. Như ◦trạm đội 站隊 đứng vào hàng.


Words: 隋
Meaning:
tùy, đoạ ▫ ① Nhà Tùy 隋 (581-618), vua Tùy Văn Ðế 隋文帝 là Dương Kiên 楊堅, trước được phong ở ấp Tùy, sau được nhà Bắc Chu 北周 trao ngôi cho lên ngôi vua, sau lại diệt nốt nhà Trần 陳, nhất thống cả thiên hạ, vì cho chữ 隨 ghép theo bộ 辶 có ý chạy vạy không yên, cho nên mới bỏ 辶 đi mà đặt là 隋 truyền nối được bốn đời, dài 39 năm, sau trao ngôi cho nhà Ðường 唐. ② Một âm là ◦đoạ. Thịt xé. ③ Tết Ðoạ.


Words: 階
Meaning:
giai ▫ ① Bực thềm, thềm cao hơn sàn, phải xây bực lên gọi là ◦giai. ② Bắc thang. Như Luận ngữ 論語 nói ◦Do thiên chi bất khả giai nhi thăng dã 猶天之不可階而升也 (Tử Trương 子張) cũng như trời không thể bắc thang mà lên được vậy. ③ Ngôi, bực, ngôi thứ trong quan chế gọi là ◦giai. Vì thế nên gọi ngôi quan là ◦quan giai 官階. ④ Lối lên, cái lối dắt dẫn lên. Như bởi cớ gì đó mà sinh ra loạn gọi là ◦hoạ giai 禍階 hay ◦loạn giai 亂階. ⑤ Nương tựa. Như ◦vô xích thốn chi giai 無尺寸之階 không còn có chỗ nương tựa được.


Words: 隔
Meaning:
cách ▫ ① Ngăn cách, giữa khoảng hai cái gì mà lại có một cái ngăn cách ở giữa khiến cho không thông với nhau được gọi là ◦cách. ② Xa lìa. Như ◦khuê cách 暌隔 cách biệt xa xôi.


Words: 隕
Meaning:
vẫn, viên ▫ ① Rơi xuống, từ trên cao rơi xuống. ② Một âm là ◦viên. ◦Bức viên cõi, đất. ◦Bức (xem phần phụ lục Chữ Hán cổ, đang soạn thảo) là nói về chiều rộng, ◦viên 隕 là nói về đường vòng quanh.


Words: 隖
Meaning:
ổ ▫ ① Cùng nghĩa với chữ ◦ổ 塢. Trong làng xóm xây lô cốt đá để phòng giặc cướp gọi là ◦ổ. ② Núi trong nước. ③ Dinh xây thành xung quanh.


Words: 隘
Meaning:
ải ▫ ① Nơi hiểm trở, chỗ địa thế hiểm hóc, giữ thì dễ mà đánh vào thì khó gọi là ◦hiểm ải 險隘. ② Hẹp hòi. Như ông Mạnh Tử 孟子 nói ◦Bá Di ải 伯夷隘 ông Bá di hẹp hòi. ③ Cùng nghĩa với chữ ◦ách 阨.


Words: 隙
Meaning:
khích ▫ ① Cái lỗ hổng trên tường trên vách. Như sách Mạnh Tử 孟子 nói ◦toàn huyệt khích tương khuy 鑽穴隙相窺 chọc lỗ tường cùng nhòm. ② Lúc nhàn hạ. Như lúc công việc làm ruộng được rỗi gọi là ◦nông khích 農隙. ③ Oán. Như ◦hiềm khích 嫌隙 có điều oán hận hiềm thù.


Words: 際
Meaning:
tế ▫ ① Giao tiếp, người ta cùng đi lại chơi bời với nhau gọi là ◦giao tế 交際. ② Địa vị, cái địa vị mà phận mình phải ở gọi là ◦phận tế 分際, được cái địa vị chân thực gọi là ◦chân tế 眞際 hay ◦thực tế 實際. ③ Ngoài biên. Như ◦biên tế 邊際 cõi ngoài biên, đầu mái nhà cũng gọi là ◦thiềm tế 簷際, nơi rừng rú gọi là ◦lâm tế 林際. ④ Trong khoảng giao nhau. Như lúc cuối thu đầu đông gọi là ◦thu đông chi tế 秋冬之際. ⑤ Vừa gặp. Như ◦hạnh tế thừa bình 幸際承平 may gặp lúc thái bình. Lúc thời vận vừa tới cũng gọi là ◦tế ngộ 際遇 hay ◦tế hội 際會.


Words: 障
Meaning:
chướng ▫ ① Che, ngăn. Có vật gì nó làm ngăn cách gọi là ◦chướng ngại 障礙. ② Che lấp. Bị vật dục nó che lấp mất chân tri gọi là ◦trần chướng 塵障, bị phần tri kiến nó che lấp mất chân tri gọi là ◦lí chướng 理障 đều là nói về sự làm mất cái sáng láng của bản thể chân tâm vậy. ③ Cái bức che cửa. Các nhà quý phái đi ra ngoài có tấm bình che trước mặt gọi là ◦bộ chướng 步障 hay ◦hành chướng 行障 đều là thứ dùng để che mà đẹp vậy. ④ Các cái xây đắp dùng để che chở phòng giữ phần nhiều đều gọi là ◦chướng. Như cái bờ đê gọi là ◦đê chướng 堤障, cái ụ thành gọi là ◦bảo chướng 保障, các nơi phòng giữ ngoài biên đắp tường đất để ngăn ngựa trận, xây chòi để trông được xa gọi là ◦đình chướng 亭障. Có khi viết là 鄣.


Words: 隧
Meaning:
toại ▫ ① Ðường hầm. Lễ tang vua ngày xưa đào hầm rước cữu (hòm) xuống huyệt gọi là ◦toại. Nay các con đường xe hoả nào mắc núi mà phải đào hầm đi qua cũng gọi là ◦toại đạo 隧道.


Words: 隨
Meaning:
tùy ▫ ① Theo sau. Cứ đi theo sau chân người, đi nghỉ chóng chầy đều tùy người gọi là  tùy. ② ◦Xướng tùy 倡隨 đạo vợ chồng, gióng lên trước là ◦xướng, thuận theo sau là  tùy. ◦Phu xướng phụ tùy 夫倡婦隨, lời ông Quan Duẫn Tử 關尹子 nói, ý nói chồng hay lấy ý đốc suất người, vợ hay thuận theo lời chồng chỉ bảo vậy. ③ Thuận. Như ◦tùy khẩu 隨口 thuận miệng, ◦tùy thủ 隨手 thuận tay, v.v. ④ Tùy cơ mà ứng ngay. Như ◦tùy thời 隨時 tùy thời mà xử, ◦tùy xứ 隨處 tùy nơi mà định, v.v. ⑤ Ngón chân. ⑥ ◦Tùy hỉ 隨喜 tiếng nhà Phật, nói nghĩa hẹp là tùy ý mình thích mà làm như bố thí, cúng dâng, v.v. Nói nghĩa rộng thì đi thăm cảnh chùa cũng gọi là ◦tùy hỉ, người ta làm việc thiện mình không làm chỉ thêm vào cũng gọi là ◦tùy hỉ, không ứng theo người hành động gì cũng gọi là ◦tùy hỉ. 


Words: 隩
Meaning:
áo, úc ▫ ① Chỗ nước hỏm vào trong bờ. ② Giấn. ③ Một âm là ◦úc. Bốn phương đất có thể ở được. ④ Ấm áp.


Words: 險
Meaning:
hiểm ▫ ① Hiểm trở. Nơi có nhiều sự ngăn trở khó đi lại gọi là ◦hiểm. Như ◦hiểm ải 險隘, ◦hiểm yếu 險要 đều nói chỗ hình thế hiểm trở dễ giữ mà khó phá vào được. ② Sự gì yên hay nguy, thành hay hỏng chưa thể biết trước được đều gọi là ◦hiểm. Như ◦mạo hiểm 冒險 không sợ gì nguy hiểm cứ việc tiến hành. ③ Hiểm hóc, gian hiểm, nói kẻ tiểu nhân đặt cách làm hại người vậy. ④ Không dễ dàng không như thường gọi là ◦hiểm. Như văn chương kì quái không theo phép thường khiến cho người xem phải ghê lòng sởn tóc gọi là ◦hiểm kính 險勁 hay ◦hiểm tiễu 險峭, v.v.


Words: 隱
Meaning:
ẩn, ấn ▫ ① Ẩn nấp, không hiện rõ ra. Như cơ vạ loạn còn ẩn nấp chưa phát ra gọi là ◦ẩn hoạn 隱患, mối tình không thể bộc bạch cho ai nấy đều biết được gọi là ◦ẩn tình 隱情, v.v. ② Ẩn trốn. Học trò không cần ra làm quan mà lánh đời ở ẩn một chỗ gọi là ◦ẩn luân 隱淪 hay ◦ẩn dật 隱逸. ② Ẩn nấp. Dùng cái đồ gì che kín mình khiến cho người không trông thấy được gọi là ◦ẩn. Như ◦ẩn ư bình hậu 隱於屏後 nấp ở sau bình phong. ③ Giấu. Sự gì biết rõ mà giấu kín không nói cho ai biết gọi là ◦ẩn. Như ◦tử vị phụ ẩn 子爲父隱 con giấu cho cha. ④ Giấu giếm, biết mà không nói, nói không hết ý gọi là ◦ẩn. Như sách Luận ngữ 論語 nói ◦Nhị tam tử dĩ ngã vi ẩn hồ, ngô vô ẩn hồ nhĩ 二三子以我爲隱乎，吾無隱乎爾 (Thuật nhi 述而) hai ba anh cho ta là giấu giếm gì chăng, ta không có giấu giếm gì cả. ⑤ Khốn khổ. Những điều dân lấy làm lo làm khổ gọi là ◦dân ẩn 民隱. ⑥ Xót, nghĩ. Như Mạnh tử 孟子 nói ◦Vương nhược ẩn kì vô tội nhi tựu tử địa 王若隱其無罪而就死地 nhà vua nếu xót nghĩ đến kẻ không có tội mà tới chỗ chết. ⑦ Sự gì chưa rõ ràng mà đã hơi có ý lộ ra gọi là ◦ẩn. Như ◦ẩn ẩn 隱隱 lờ mờ, ◦ẩn nhiên 隱然 hơi ro rõ vậy, ◦ẩn ước 隱約 lấp ló, v.v. ⑧ Lời nói đố. ⑨ Tường thấp. ⑩ Một âm là ◦ấn. Tựa. Như ◦ấn kỉ nhi ngoạ 隱几而臥 tựa ghế mà nằm, ◦ẩn nang 隱囊 tựa gối. Tục viết là 隠.


Words: 隸
Meaning:
lệ ▫ ① Thuộc. Như chia ra từng bộ từng loài, thuộc vào bộ mỗ thì gọi là ◦lệ mỗ bộ 隸某部. ② Tôi tớ, kẻ dùng để sai bảo gọi là ◦lệ. Như ◦bộc lệ 僕隸, ◦lệ dịch 隸役, v.v. ③ ◦Lệ thư 隸書 lối chữ lệ. Tần Trình Mạc 秦程邈 đặt ra. Từ nhà Hán 漢 về sau các sách vở cùng sớ biểu cho tới công văn, tư văn đều dùng lối chữ ấy. Vì đó là công việc của kẻ sai bảo cho nên gọi là chữ ◦lệ.


Words: 隻
Meaning:
chích ▫ ① Chiếc, cái gì chỉ có một mình đều gọi là ◦chích. Như ◦hình đan ảnh chích 形單影隻 chiếc bóng đơn hình. ② Một tiếng dùng để đếm xem số đồ có bao nhiêu. Như ◦nhất chích 一隻 một cái, một chiếc, ◦lưỡng chích 兩隻 hai cái, hai chiếc, v.v.


Words: 隼
Meaning:
chuẩn ▫ ① Một loài chim cắt nhỏ, sắc lông y như con cắt, chỉ khác rằng bụng và ngực trắng phớt và hơi đỏ kềnh kệch thôi.


Words: 雀
Meaning:
tước ▫ ① Con chim sẻ. ② Tính chim sẻ nó hay nhảy nhót, cho nên người mừng rỡ nhảy nhót gọi là ◦tước dược 雀躍.


Words: 雁
Meaning:
nhạn ▫ ① Chim nhạn, bay có thứ tự, mùa thu lại, mùa xuân đi, cho nên gọi là ◦hậu điểu 候鳥 chim mùa. Có khi viết là 鴈. Chim nhạn bay có thứ tự, nên anh em gọi là ◦nhạn tự 雁序. Ta gọi là con chim mòng.


Words: 雄
Meaning:
hùng ▫ ① Con đực, các loài có lông thuộc về giống đực gọi là ◦hùng, giống thú đực cũng gọi là ◦hùng. ② Mạnh. Như ◦hùng tráng 雄壯 mạnh khoẻ.


Words: 雅
Meaning:
nhã ▫ ① Chính, một lối thơ ca dùng vào nhạc ngày xưa. Như Kinh Thi 詩經 có ◦đại nhã 大雅, ◦tiểu nhã 小雅 ý nói những khúc ấy mới là khúc hát chính đính vậy. ② Thường. Như sách Luận ngữ 論語 nói ◦tử sở nhã ngôn 子所雅言 câu đức thánh thường nói. ③ Tên sách, sách ◦nhĩ nhã 爾雅 thường gọi tắt là ◦nhã. Các sách huấn hỗ đời sau bắt chước như thể văn Nhĩ nhã cũng phần nhiều gọi là ◦nhã. Như ◦dật nhã 逸雅, ◦quảng nhã 廣雅, v.v. ④ Nhàn nhã 嫻雅 dáng dấp dịu dàng. ⑤ Nhã, trái lại với tiếng tục, có phép tắc, có mẫu mực, không theo lối tục gọi là ◦nhã. ⑥ Vốn thường. Như ◦nhất nhật chi nhã 一日之雅 vốn thường có một ngày cũng thân gần nhau, ◦nhã thiện cầm thi 雅善琴詩 vốn giỏi đàn và thơ. ⑦ Rất, lắm, dùng làm trợ từ (trong cổ văn có khi dùng tới). ⑧ Một thứ âm nhạc.


Words: 集
Meaning:
tập ▫ ① Đậu, đàn chim đậu ở trên cây gọi là ◦tập, chim đang bay đỗ xuống cũng gọi là ◦tập. ② Hợp. Như ◦tập hội 集會 họp hội. ③ Mọi người đều đến. Như ◦thiếu trưởng hàm tập 少長咸集 lớn bé đều họp đủ mặt. ④ Nên, xong. Sự đã làm nên gọi là ◦tập sự 集事. ⑤ Góp lại, góp các số vụn vặt lại thành một số lớn gọi là ◦tập. Như ◦tập khoản 集款 khoản góp lại, ◦tập cổ 集股 các cổ phần góp lại, v.v. ⑥ Chợ triền, chỗ buôn bán họp tập đông đúc. ⑦ Sách đã làm trọn bộ gọi là ◦tập. Như ◦thi tập 詩集 (thơ đã dọn thành bộ), ◦văn tập 文集 (văn đã dọn thành bộ). ⑧ Đều. ⑨ ◦Tập đế 集諦 chữ nhà Phật, một đế trong Tứ đế, nghĩa là góp các nhân duyên phiền não lại thành ra quả khổ.


Words: 雉
Meaning:
trĩ ▫ ① Con trĩ (con dẽ) hay ăn hại thóc lúa rau cỏ. Vì mụ Lã hậu 呂后 nhà Hán 漢 tên là Trĩ 雉, nên người ta kiêng mà gọi con trĩ là ◦dã kê 野雞. ② Một cách đo về việc kiến trúc ngày xưa, vuông một trượng gọi là ◦đổ 堵, ba đổ gọi là ◦trĩ. Vì thế nên những bức tường thấp trên mặt thành gọi là ◦trĩ điệp 雉堞.


Words: 雋
Meaning:
tuyển, tuấn ▫ ① Thịt béo mập. ◦Tuyển vĩnh 雋永 lời bàn ngọt ngào mà sâu xa. ② Một âm là ◦tuấn. Cùng nghĩa với chữ ◦tuấn 儁 hay 俊.


Words: 雌
Meaning:
thư ▫ ① Con mái, loài có lông cánh thuộc về tính âm (giống cái) gọi là ◦thư, con thú cái cũng gọi là ◦thư. ② Yếu lướt. Như ◦thủ thư 守雌 giữ lối mềm nhũn.


Words: 雍
Meaning:
ung, úng ▫ ① Hoà, nguyên là chữ 雝. ② Một âm là ◦úng. ◦Úng châu 雍州 một châu trong chín châu nước Tàu ngày xưa, tức là vùng Thiểm Tây 陝西, Cam Túc 甘肅, Thanh Hải 青海 bây giờ (ta quen đọc là ◦ung cả).


Words: 雎
Meaning:
sư, thư ▫ ① ◦Sư cưu 雎鳩 con chim sư cưu, tính nó dữ tợn mà có phân biệt, nên họ Thiếu Hiệu mới lấy các loài chim mà đặt tên quan, quan Tư Mã chủ về việc chế ra hình phép, gọi là ◦sư cưu thị 雎鳩氏. Giống chim sư cưu, con mái con trống thường đi theo nhau mà không có đùa bỡn nhau, cho nên thơ ◦quan quan sư cưu 關關雎鳩 ví như người quân tử kết đôi vợ chồng. Xem chữ 鶚 ở dưới. Ta quen đọc là chữ ◦thư.


Words: 雒
Meaning:
lạc ▫ ① Sông Lạc. Chữ ◦y lạc 伊雒 trong thiên Vũ Cống nguyên là chữ ◦lạc 洛. Có nhà nói vì nhà Hán 漢 vượng về hoả đức, kiêng nước thích lửa, nên mới đổi chữ ◦lạc 洛 ra ◦lạc 雒 (xem lại chữ 洛). ② Quấn, cũng như chữ ◦lạc 絡 (chữ Trang Tử).


Words: 雕
Meaning:
điêu ▫ ① Con diều hâu, có khi viết là 鵰. ② Chạm khắc ngọc, nói rộng ra thì các lối chạm trổ gọi là ◦điêu cả. Luận ngữ 論語: ◦Hủ mộc bất khả điêu dã, phẩn thổ chi tường bất khả ô dã 朽木不可雕也，糞土之牆不可杇也 (Công Dã Tràng 公冶長) gỗ mục không thể chạm khắc được, vách bằng đất dơ không thể trát được.


Words: 雖
Meaning:
tuy ▫ ① Dầu, dù. Dùng làm lời suy xét tưởng tượng. Như ◦tuy nhiên 雖然 dầu thế, song le, tuy nhiên, v.v. ② Con tuy, một giống thú như con lợn, mũi hếch lên, đuôi dài rẽ làm đôi. ③ Cùng nghĩa với chữ ◦thôi 推 hay ◦duy 惟.


Words: 雛
Meaning:
sồ ▫ ① Non, chim non gọi là ◦sồ, gà con cũng gọi là ◦sồ, trẻ con cũng gọi là ◦sồ. ② ◦Uyên sồ 鵷雛 một loài chim như chim phượng.


Words: 雜
Meaning:
tạp ▫ ① Lẫn lộn. Các loài khác nhau họp lẫn ở một nơi gọi là ◦tạp. Như chỗ người trong nước và người nước ngoài ở lẫn với nhau gọi là ◦tạp cư địa 雜居地. ② Tạp nhạp. Không thể đứng phân biệt hẳn ra một loài gọi là ◦tạp. Như trong các môn học có môn học cả các môn tạp nhảm gọi là ◦tạp gia 雜家. Trong các đồ hàng có đồ lặt vặt gọi là ◦tạp hoá 雜貨, v.v. ③ Trừ hạng chính ngạch ra, ngoài ra đều gọi là ◦tạp cả. Như trong quan lại, các chức tá, chức phó đều gọi là ◦tạp chức 雜職. Trong các giống thóc lúa trừ lúa tẻ lúa nếp ra, ngoài ra đều gọi là ◦tạp lương 雜糧, v.v.


Words: 雞
Meaning:
kê ▫ ① Con gà. ② Dâm hiếp đàn ông gọi là ◦kê gian 雞姦. Nguyễn Du 阮攸: ◦Thâm đồ mật toán thắng phu quân, Ưng thị thần kê đệ nhất nhân 深圖密算勝夫君，應是晨雞第一人 (Vương Thị tượng 王氏像) mưu tính thâm hiểm hơn chồng, đúng là ◦gà mái gáy sáng bậc nhất.


Words: 離
Meaning:
li ▫ ① Lìa tan. Lìa nhau ở gần gọi là ◦li 離, xa gọi là ◦biệt 別. ② Dính bám. Như Kinh Thi 詩經 nói ◦bất li vu lí 不離于裏 chẳng dính bám với lần trong. ② ◦Li li 離離 tua tủa. ③ Chim vàng anh. ④ Chia rẽ. ⑤ Hai người song đều nhau. ⑥ Bày, xếp. ⑦ Gặp, bị. ⑧ Sáng, mặt trời. ⑨ Quẻ li, trong bốn phương thuộc về phương nam.


Words: 難
Meaning:
nan, nạn ▫ ① Khó. Trái lại với tiếng dễ. ② Một âm là ◦nạn. Tai nạn. Sự lo sợ nguy hiểm gọi là ◦nạn. Như ◦lạc nạn 落難 mắc phải tai nạn, ◦tị nạn 避難 lánh nạn, v.v. ③ Căn vặn. Như ◦vấn nạn 問難 hỏi vặn lẽ khó khăn, vạch tỏ sự lí gì không đúng khiến cho kẻ hỏi được rõ ràng gọi là ◦phát nạn 發難.


Words: 雨
Meaning:
vũ, vú ▫ ① Mưa. ② Một âm là ◦vú. Ðổ mưa xuống. Như ◦vú bạc 雨雹 đổ mưa đá, ◦vú tuyết 雨雪 mưa tuyết, v.v.


Words: 雪
Meaning:
tuyết ▫ ① Tuyết. Mưa gặp lúc rét quá rơi lại từng mảng gọi là ◦tuyết. Khi tuyết sa xuống nó toả ra như bông hoa, cho nên gọi là ◦tuyết hoa 雪花. Nguyễn Du 阮攸: ◦Nhất thiên phong tuyết độ Hoàng Hà 一天風雪渡黃河 một trời gió tuyết, qua sông Hoàng Hà. ② Rửa. Như ◦tuyết sỉ 雪恥 rửa hổ, rửa nhục. Vạch tỏ nỗi oan ra gọi là ◦chiêu tuyết 昭雪. ③ Lau.


Words: 颺
Meaning:
dương ▫ ① Gió tốc lên, lật lên. ② Bay đi. Kẻ phạm tội trốn thoát gọi là ◦viễn dương 遠颺. ③ Nói to mà nhanh gọi là ◦dương ngôn 颺言. ④ ◦Bất dương 不颺 trạng mạo xấu xa.


Words: 飄
Meaning:
phiêu ▫ ① Thổi. Như Kinh Thi 經詩 nói ◦phong kì phiêu nhữ 風其飄汝 gió thổi mày đi. ② Nhẹ nhàng. Như ◦phiêu phiêu dục tiên 飄飄欲仙 nhẹ nhàng muốn lên tiên.


Words: 飛
Meaning:
phi ▫ ① Bay. Loài chim và loài sậu cất cánh bay cao gọi là ◦phi. ② Nhanh như bay. Như ◦phi báo 飛報 báo nhanh như bay, kíp báo. ③ Lời nói không có căn cứ. Như cái thơ giấu không kí tên gọi là ◦phi thư 飛書, lời nói phỉ báng gọi là ◦phi ngữ 飛語, v.v. ④ Tiếng bổng. ⑤ Cao, nói ví dụ như sự cao. ⑥ Phi, phép chế thuốc hoặc dùng lửa đốt hoặc dùng nước gạn cho sạch gọi là ◦phi.


Words: 鹵
Meaning:
lỗ ▫ ① Ðất mặn. Ðất hàm có chất mặn không cày cấy được gọi là lỗ. ② Mỏ muối. Muối bởi trời sinh ra tự nhiên gọi là ◦lỗ 鹵, bởi người làm ra gọi là ◦diêm 鹽. ③ ◦Lỗ mãng 鹵莽 cẩu thả khinh xuất. Cũng viết là 魯莽. ④ Nghi vệ của thiên tử gọi là ◦lỗ bạ 鹵簿 nói số đồ binh áo giáp đều ghi vào sổ sách vậy.


Words: 龐
Meaning:
bàng, lung ▫ ① Họ Bàng. ② Rối beng. ③ Nhà cao. ④ Hậu hĩ. ⑤ Một âm là ◦lung. Ðầy đặn. Mặt mũi đầy đặn gọi là ◦thiểm lung 臉龐.


Words: 雲
Meaning:
vân ▫ ① Mây. Hơi nước dưới đất bốc lên trên cao, gặp khí lạnh rớt thành từng đám, hạt nước nho nhỏ, nổi quanh trong không gọi là ◦vân 雲. Sa mù ở gần mặt đất thì gọi là ◦vụ 霧. Nguyễn Du 阮攸: ◦Vũ tự bàng đà vân tự si 雨自滂沱雲自癡 mưa rơi tầm tã, mây thẫn thờ.


Words: 零
Meaning:
linh ▫ ① Mưa lác đác, mưa rây. ② Rơi xuống. Như Kinh Thi 詩經 nói ◦linh vũ kí linh 靈雨既零 mưa lành đã xuống, trận mưa ứng điềm lành đổ xuống. ③ Lẻ. Chưa đủ số đã định gọi là ◦linh, thí dụ như tính số trăm mà chưa đủ trăm thì số ấy gọi là số linh. Cái ngôi không của số đếm cũng gọi là ◦linh. Như ◦nhất linh nhị 一零二 một trăm lẻ hai, nghĩa là không đủ số mười.


Words: 雷
Meaning:
lôi ▫ ① Sấm. Như ◦lôi điện 雷電 sấm sét. ② Dùng thuốc nổ nhồi vào trong cái ống sắt to dùng để phá thành phá luỹ hay phá tàu chiến gọi là ◦lôi. Chôn ở dưới đất gọi là ◦địa lôi 地雷, thả ở mặt nước gọi là ◦thuỷ lôi 水雷. ③ Họ Lôi.


Words: 電
Meaning:
điện ▫ ① Chớp, điện. Là một cái sức cảm ứng của muôn vật đều có. Cái sức cảm ứng đó nó sẵn có hai tính đối đãi nhau, khác tính thì hút lấy nhau, cùng tính thì lại cự nhau, cho nên mới chia ra ◦âm điện 陰電 và ◦dương điện 陽電 hay gọi là ◦chính điện 正電 và ◦phụ điện 負電. Ðang lúc vật thể nó yên lặng, thì không thấy sức điện ở đâu, đến lúc nó quện nó sát vào vật khác, mất cái tính trung hoà đi, bấy giờ nó tất lôi thứ điện khác tính nó để sang đều với nó. Cái sức lôi kéo của nó rất mạnh và rất nhanh, tóe ra những ánh sáng rất mạnh rất sáng. Như chớp và sét ta thường trông thấy, ấy là thứ điện thiên nhiên. Bây giờ người ta lợi dụng nó để chạy máy thay sức người gọi là điện nhân tạo. Cách làm ra điện có hai cách: dùng bánh xe máy sát nhau mà sinh ra điện. Như xe điện, đèn điện thường dùng đó, dùng vật chất hoà hợp mà sinh ra điện. Như điện đánh dây thép và điện mạ thường dùng đó. ② Soi tỏ. Như đem trình cho người xét gọi là ◦trình điện 呈電. ③ Nhanh chóng. Như ◦phong trì điện xế 風馳電掣 nhanh như gió thổi chớp loé. ④ Ðiện báo, thường gọi tắt là ◦điện.


Words: 需
Meaning:
nhu ▫ ① Ðợi. Như ◦tương nhu 相需 cùng đợi. ② Dùng. Như ◦quân nhu 軍需 đồ dùng trong quân. ③ Lần lữa. Như sách Tả truyện 左傳 nói ◦nhu sự chi tặc giã 需事之賊也 lần lữa là cái hại cho công việc vậy.


Words: 霄
Meaning:
tiêu ▫ ① Khoảng trời không. Như ◦Cao nhập vân tiêu 高入雲霄 cao đến tận trời. ② Khí bên mặt trời. ③ Cùng nghĩa với chữ ◦tiêu 消. ④ Ðêm, như chữ ◦tiêu 宵.


Words: 震
Meaning:
chấn ▫ ① Sét đánh. ② Rung động. Như ◦địa chấn 地震 động đất, nguyên nhân vì núi lửa phun lửa mạnh quá, vì vùng đất nó thụt hay vì vỏ quả đất nó rút lại. ③ Sợ hãi. Như ◦chấn kinh 震驚 sợ khiếp. ④ Quẻ Chấn, trong bốn phương thuộc về phương đông.


Words: 霍
Meaning:
hoắc ▫ ① Tan mau. Văn tuyển 文選: ◦Niễn nhiên hãn xuất, hoắc nhiên bệnh dĩ 涊然汗出，霍然病已 nhơm nhớp ra mồ hôi, bệnh khỏi bẵng ngay. Nay ta gọi những sự tiêu phí tiền của là ◦huy hoắc 揮霍 cũng là do nghĩa ấy. ② ◦Hoắc hoắc 霍霍 soèn soẹt, tả cái tiếng nó đi nhanh chóng. Như ◦ma đao hoắc hoắc 磨刀霍霍 mài dao soèn soẹt. ③ Phương nam gọi là ◦hoắc. Ngày xưa gọi núi Nam Nhạc Hành Sơn 南岳衡山 là ◦hoắc sơn 霍山. Núi lớn bao quanh núi nhỏ cũng gọi là ◦hoắc.


Words: 霏
Meaning:
phi ▫ ① Lả tả. Như Kinh Thi 詩經 nói ◦vũ tuyết kì phi 雨雪其霏 mưa tuyết lả tả. Nguyễn Du 阮攸: ◦Ngô thành bạc mộ thượng phi phi 梧城簿暮尙霏霏 (đến) thành Ngô, trời sắp tối, vẫn mưa lất phất.


Words: 霑
Meaning:
triêm ▫ ① Thấm, ngấm. Cũng như chữ ◦triêm 沾. Lí Bạch 李白: ◦Bi quân lão biệt lệ triêm cân 悲君老別淚沾巾 thương anh tuổi già (còn phải) li biệt, lệ thấm ướt khăn.


Words: 霜
Meaning:
sương ▫ ① Sương (vì hơi nước bốc lên gặp lạnh dót lại từng hạt nhỏ thánh thót rơi xuống gọi là ◦sương. Nguyễn Du 阮攸: ◦Thu mãn phong lâm sương diệp hồng 秋滿楓林霜葉紅 (Từ Châu đạo trung 徐州道中) thu ngập rừng phong, sương nhuộm đỏ lá. ② Hàng năm, năm. Lí Bạch 李白: ◦Bạch cốt hoành thiên sương 白骨橫千霜 xương trắng vắt ngang ngàn năm. ③ Thuốc nghiền thấy nhỏ trắng ra gọi là ◦sương.


Words: 霞
Meaning:
hà ▫ ① Ráng, trong khoảng trời không thâm thấp có khí mù, lại có bóng mặt trời xiên ngang thành các màu rực rỡ, thường thấy ở lúc mặt trời mới mọc hay mới lặn gọi là ◦ráng. Vương Bột 王勃: ◦Lạc hà dữ cô vụ tề phi, thu thuỷ cộng trường thiên nhất sắc 落霞與孤鶩齊飛，秋水共長天一色 ráng chiều với cánh vịt trời đơn chiếc cùng bay, nước thu trộn lẫn bầu trời dài một sắc.


Words: 霤
Meaning:
lựu ▫ ① Nước giọt ranh, nước nhỏ giọt từ mái nhà. ② ◦Trung Lựu 中霤 tên thần, một vị thần trong năm vị thần ngày xưa thờ.


Words: 霰
Meaning:
tản ▫ ① Hạt tuyết, lúc giọt mưa đang rơi xuống, gặp không khí lạnh xuống dưới độ băng, đóng thành từng viên toả xuống gọi là ◦tản.


Words: 露
Meaning:
lộ ▫ ① Móc, hơi nước gần mặt đất, đêm bám vào cây cỏ, gặp khí lạnh dót lại từng giọt gọi là ◦lộ. ② Lộ ra ngoài. Như ◦hiển lộ 顯露 lộ rõ, ◦thấu lộ 透露 tỏ lộ, v.v. ③ Ở ngoài đồng. Như ◦lộ túc 露宿 ngủ ngoài đồng. ④ Gầy. ⑤ Họ Lộ.


Words: 霸
Meaning:
phách, bá ▫ ① Chỗ chấm đen trong mặt trăng, bây giờ dùng chữ ◦phách 魄. ② Một âm là ◦bá. Làm trùm trưởng cả các nước chư hầu gọi là ◦bá. Nguyễn Du 阮攸: ◦Lưu thuỷ phù vân thất bá đồ 流水浮雲失霸圖 (Sở vọng 楚望) nước trôi mây nổi, sạch hết mưu đồ làm bá làm vua. ③ Tục gọi các kẻ cường hào là ◦bá. Như ◦bá chiếm 霸佔 ăn hiếp, lấy hiếp, ăn hiếp người chiếm riêng làm phần mình. Kẻ cường hào ăn hiếp dân gọi là ◦ác bá 惡霸.


Words: 靈
Meaning:
linh ▫ ① Thần linh. Khí tinh anh của khí dương gọi là ◦thần 神, khí tinh anh của khí âm gọi là ◦linh 靈, ý nói vật gì được khí tinh anh đúc lại hơn cả trong các vật cùng loài với nó vậy. Như người là giống linh hơn cả muôn vật, con kì lân, con phượng hoàng, con rùa, con rồng gọi là ◦tứ linh 四靈 bốn giống linh trong loài vật. ② Thần. Như ◦bách thần 百神 gọi là ◦bách linh 百靈, thần núi gọi là ◦sơn linh 山靈, v.v. ③ Người chết gọi là ◦linh, ý nói hình chất tuy nát, tinh thần thường còn vậy. Ðặt bài vị thờ kẻ chết gọi là ◦thiết linh 設靈. ④ Uy phúc không hiện rõ gọi là ◦linh. Như ◦thanh linh 聲靈 cảm đến là ta thấy thấu ngay, hình như có cái gì soi xét bênh vực cho không cần phải dùng đến thực lực vậy. ⑤ Ứng nghiệm. Như bói toán thuốc thang mà thấy hiệu nghiệm ngay đều gọi là ◦linh. ⑥ Linh hoạt, lanh lẹ, không ngu ngốc xuẩn trệ.


Words: 青
Meaning:
thanh ▫ ① Màu xanh, một trong năm màu, hoà với màu đỏ thì thành ra màu tía, hoà với màu vàng thì hoá màu lục. ② Người đời xưa cho xanh là cái sắc phương đông, thái tử ở cung phía đông, nên cũng gọi thái tử là ◦thanh cung 青宮. ③ Người xưa lấy cái thẻ bằng tre để viết chữ gọi là ◦sát thanh 剎青, có khi dùng lửa hơ qua, cho tre nó thấm hết nước, để khắc cho dễ gọi là ◦hãn thanh 汗青. Xanh là cái màu cật tre, các quan thái sử ngày xưa dùng cật tre để ghi chép các việc, cho nên sử sách gọi là ◦thanh sử 青史 sử xanh. ④ ◦Thanh niên 青年 tuổi trẻ, cũng gọi là ◦thanh xuân 青春. ⑤ ◦Thanh nhãn 青眼 coi trọng, Nguyễn Tịch 阮籍 nhà Tấn 晉 tiếp người nào coi là trọng thì con mắt xanh, người nào coi khinh thì con mắt trắng, vì thế nên trong lối tờ bồi hay dùng chữ ◦thùy thanh 垂青 hay ◦thanh lãm 青覽 đều là nói cái ý ấy cả, cũng như ta nói, xin để mắt xanh mà soi xét cho vậy. ⑥ Châu Thanh, thuộc vùng Sơn Ðông Giác đông đạo và Phụng Thiên, Liêu Dương bây giờ.


Words: 非
Meaning:
phi ▫ ① Trái, không phải, sự vật gì có nghĩa nhất định, nếu không đúng hết đều gọi là ◦phi. ② Lầm lỗi. Như ◦văn quá sức phi 文過飾非. Có lỗi rành rành lại còn kiếm lí bôi xoá che lấp. ③ Chê, huỷ báng. Như ◦phi thánh vu pháp 非聖誣法 chê thánh, vu miệt chánh pháp. ④ Chẳng phải, dùng làm tiếng lặp lại. Như ◦thành phi bất cao dã 城非不高也 thành chẳng phải là chẳng cao. ⑤ Châu Phi 非洲, một tiếng gọi tắt châu ◦A-phi-lợi-gia 阿非利加 Africa. ⑥ Không, cùng nghĩa với ◦vô 無.


Words: 靠
Meaning:
kháo, khốc ▫ ① Nương tựa. Nương tựa vật khác cho vững gọi là ◦kháo, nương tựa người khác gọi là ◦y kháo 依靠. Ta quen đọc là chữ ◦khốc. ② Sát lại, nhích gần. Như ◦thuyền kháo ngạn 船靠岸 thuyền cập bến.


Words: 靡
Meaning:
mĩ, mi ▫ ① Lướt theo. Nhân thế nó đi mà lướt theo. Như ◦tùng phong nhi mĩ 從風而靡 theo gió mà lướt, ◦phong mĩ nhất thời 風靡一時 như gió tràn lướt cả một thời (nói nghĩa bóng là phong trào nó đi, thảy đều lướt theo). ② Xa xỉ. Như ◦xa mĩ 奢靡, ◦phù mĩ 浮靡, v.v. ③ Không. Như Thi Kinh 詩經 nói ◦mĩ thất mĩ gia 靡室靡家 không cửa không nhà. ④ Tốt đẹp. ⑤ ◦Mĩ mĩ 靡靡 đi lững thững. Phong tục bại hoại cũng gọi là ◦mĩ mĩ. ⑥ Một âm là ◦mi. Chia. ⑦ Diệt, tan nát. ⑧ Tổn hại.


Words: 面
Meaning:
diện ▫ ① Mặt, là cái bộ phận gồm cả tai, mắt, miệng, mũi. ② Ngoài mặt. Như ◦chánh diện 正面 mặt giữa, ◦trắc diện 側面 mặt bên. ③ Bề mặt, chỉ tính dài rộng lớn bé, không kể đến dày mỏng gọi là bề mặt. ④ Ngoảnh về. Như ◦nam diện 南面 ngoảnh về hướng nam. Tục viết là 靣.


Words: 靦
Meaning:
điến ▫ ① Bẽn lẽn, tả cái dáng mặt thẹn thùng. Như Kinh Thi 詩經 nói ◦hữu điến diện mục 有靦面目 có vẻ thẹn thùng.


Words: 革
Meaning:
cách, cức ▫ ① Da, da giống thú thuộc bỏ sạch lông đi gọi là ◦cách. ② Ðổi, đổi chính thể khác gọi là ◦cách mệnh 革命. ③ Cách bỏ đi. Như ◦cách chức 革職 cách mất chức vị đang làm. ④ Tiếng cách, một tiếng trong bát âm. Như tiếng trống tiếng bộc gọi là tiếng ◦cách. ⑤ Lông cánh loài chim. ⑥ Áo dày mũ trụ. ⑦ Họ Cách. ⑧ Một âm là ◦cức. Kíp. Bệnh nguy gọi là ◦bệnh cức 病革.


Words: 靳
Meaning:
cận ▫ ① Ngày xưa đóng xe bốn ngựa, hai con ở trong gọi là ◦phục mã 服馬 hay gọi là ◦cận 靳, hai con ở ngoài gọi là ◦tham mã 驂馬. Ngựa tham phải theo ngựa phục mà đi, cho nên cùng theo đuổi nhau không rời gọi là ◦tham cận 驂靳. ② Keo lận, trù trứ không dám cho ngay gọi là ◦cận. ③ Trêu, quấy, đùa làm cho xấu hổ. ④ Lấy.


Words: 鞘
Meaning:
sao ▫ ① Cái túi dao. Cái bao da để cho dao vào. Xẻ gỗ đóng hộp đựng bạc cho tiện đem đi đem lại gọi là ◦sao.


Words: 鞠
Meaning:
cúc ▫ ① Quả bóng da ngày xưa gọi là ◦tháp cúc 蹋鞠, cũng gọi là ◦túc cúc ◦蹙鞠. ② Nuôi. Như Kinh Thi 詩經 nói ◦mẫu hề cúc ngã 母兮鞠我 mẹ hề nuôi ta. ③ Cong, khom. Như ◦cúc cung 鞠躬 khom mình làm lễ chào. ④ Cùng nghĩa với chữ ◦cúc 菊. ⑤ Nhiều. ⑥ Hỏi vặn. ⑦ Bảo. ⑧ Họ Cúc.


Words: 鞦
Meaning:
thu ▫ ① Dây, da thắng vào vế sau ngựa, dây thắng đái. ② ◦Thu thiên 鞦韆 cái đu. Cũng viết là 秋千. Xem chữ ◦thiên 韆.


Words: 鞭
Meaning:
tiên ▫ ① Hình roi. Một thứ dùng trong hình pháp để đánh người. ② Cái roi trun, cái roi đánh ngựa. ③ Một thứ đồ binh rèn bằng sắt gọi là ◦thiết tiên 鐵鞭.


Words: 韆
Meaning:
thiên ▫ ① ◦Thu thiên 鞦韆 cây đu, là một trò chơi đánh đu của Hán Vũ Đế 漢武帝. Nguyên tên gọi là ◦thiên thu 千秋 là lời chúc thọ của vua, và nói trẹo đi mới gọi là 秋千 đời sau lại gọi lầm là 鞦韆.


Words: 韓
Meaning:
hàn ▫ ① Tên nước ngày xưa. Là một nước nhà Chu 周 phong cho người cùng họ, sau bị nước Tấn 晉 lấy mất, nay thuộc vào vùng tỉnh Thiểm Tây 陝西. ② Ðời Chiến quốc 戰國 (475-221 trước Tây lịch) có quan đại phu nước Tấn 晉 là họ Hàn 韓, cùng với họ Triệu 趙 họ Nguỵ 魏 chia nhau lấy nước Tấn 晉 gọi là nước Hàn 韓 thuộc vùng Sơn Tây 山西 bây giờ, sau bị nhà Tần 秦 lấy mất. ③ Dải đất phía nam nước Triều Tiên 朝鮮, ngày xưa gọi là ◦Tam Hàn 三韓, đến đời vua Lí hi gần đây đổi tên nước là nước Hàn 韓, vì thế mới gọi người Triều Tiên là người Hàn 韓.


Words: 韘
Meaning:
thiếp, nhiếp ▫ ① Một thứ làm bằng da bao vào ngón tay cái bên hữu để giữ đốc cung. Cũng đọc là chữ ◦nhiếp.


Words: 韜
Meaning:
thao ▫ ① Cái túi đựng gươm, đựng cung. ② Giấu kín, phàm sự gì giấu kín không lộ ra đều gọi là ◦thao. Như ◦thao hối 韜晦 có tài có trí mà giữ kín đáo không cho người ta biết mình. ③ Phép binh, phép binh của ông Thái Công 太公 gọi là ◦lục thao 六韜. Người có tài tháo vát giỏi gọi là ◦thao lược 韜畧, có tài làm tướng dùng binh giỏi cũng gọi là ◦thao lược. Cũng có khi viết ◦thao 弢.


Words: 韞
Meaning:
uẩn ▫ ① Giấu. Như Luận ngữ 論語 (Thái Bá 泰伯) nói ◦uẩn độc nhi tàng chư 韞匵而藏諸 giấu vào hòm mà cất đi chăng.


Words: 音
Meaning:
âm ▫ ① Tiếng, tiếng phát lộ ra có điệu trong đục cao thấp gọi là ◦âm. Tiếng phát ra thành văn cũng gọi là ◦âm.


Words: 韶
Meaning:
thiều ▫ ① Tên một khúc nhạc của vua Thuấn nhà Ngu 虞舜. ② Tốt đẹp. Như ◦thiều hoa 韶華, ◦thiều quang 韶光 đều nghĩa là quang cảnh tốt đẹp cả. Cảnh sắc mùa xuân, bóng mặt trời mùa xuân cũng gọi là ◦thiều quang.


Words: 頃
Meaning:
khoảnh, khuynh, khuể ▫ ① Thửa ruộng trăm mẫu. ② Vụt chốc. Như ◦nga khoảnh 俄頃 vụt chốc, ◦khoảnh khắc 頃刻 giây lát, v.v. ③ Một âm là khuynh. Nghiêng lệch, cùng nghĩa với chữ ◦khuynh 傾. ④ Lại một âm là khuể. Nửa bước.


Words: 項
Meaning:
hạng ▫ ① Cổ sau. Không chịu cúi đầu nhún lòng theo với người khác gọi là ◦cường hạng 強項 cứng cổ. ② Hạng, thứ. Như ta nói hạng tốt, hạng xấu, hạng nhất, hạng nhì, v.v. ③ To, lớn.


Words: 順
Meaning:
thuận ▫ ① Theo. Bé nghe lớn chỉ bảo không dám trái một tí gì gọi là thuận. ② Thuận, noi theo lẽ phải gọi là thuận. Như vua nghĩa tôi trung, cha lành con hiếu, anh yêu em kính gọi là ◦lục thuận 六順. ③ Yên vui. Như sách Trung Dung 中庸 nói ◦phụ mẫu kì thuận hĩ hồ 父母其順矣呼 cha mẹ được yên vui lắm thay. ④ Hàng phục. Như Kinh Thi 詩經 nói ◦tứ quốc thuận chi 四國順之 các nước bốn phương đều hàng phục cả. ⑤ Đợi, phàm sự gì được thông đồng tiện lợi đều gọi là thuận. Như ◦thuận lợi 順利, ◦thuận tiện 順便, v.v.


Words: 須
Meaning:
tu ▫ ① Đợi. Như ◦tương tu thậm ân 相須甚殷 cùng đợi rất gấp. ② Nên. Phàm cái gì nhờ đó để mà làm không thể thiếu được đều gọi là tu. Vì thế nên sự gì cần phải có ngay gọi là ◦thiết tu 切須, ◦cấp tu 急須 kíp nên, v.v. Sự gì không phải cần đến gọi là ◦vô tu 無須 (không cần). Dùng như chữ ◦nhu 需. ③ ◦Tư tu 斯須, ◦tu du 須臾 đều nghĩa là vụt chốc, là chốc lát. Như kinh Lễ kí 禮記 nói: ◦Lễ nhạc bất khả tư tu khử thân 禮樂不可斯須去身 mình không thể rời lễ nhạc được chốc lát. Sách Trung Dung 中庸 nói: ◦Đạo dã giả bất khả tu du li giã 道也者不可須臾離也 đạo ấy là cái không thể rời ra được phút chốc vậy. ④ Chậm trễ.


Words: 頌
Meaning:
tụng ▫ ① Khen, ca tụng. Như ◦ca công tụng đức 歌功頌德. Như Kinh Thi 詩經 có những thiên Chu tụng 周頌, Lỗ tụng 魯頌 đều là thơ ca tụng công đức cả. Những bài văn ca ngợi công đức cũng gọi là tụng. Lối văn kệ của nhà Phật, Tàu cũng dịch là tụng.


Words: 頏
Meaning:
hàng, kháng ▫ ① ◦Hiệt hàng 頡頏 bay liệng, bay bổng lên gọi là ◦hiệt 頡, bay là là xuống gọi là ◦hàng 頏. ② Một âm là kháng. Cổ họng.


Words: 預
Meaning:
dự ▫ ① Sẵn, cùng nghĩa với chữ ◦dự 豫. Như ◦dự bị 預備 phòng bị sẵn. ② Dự vào. Như ◦can dự 干預 cũng dự vào, can thiệp vào, ◦tham dự 參預 xen dự vào, v.v.


Words: 頑
Meaning:
ngoan ▫ ① Ngu, ương, không biết gì mà lại làm càn gọi là ngoan. ② Tham. Như ◦ngoan phu liêm 頑夫亷 kẻ tham hoá liêm. ③ Chơi đùa.


Words: 頒
Meaning:
ban, phân ▫ ① Ban bố ra, người trên ban phát hay chỉ bảo kẻ dưới gọi là ban. ② ◦Ban bạch 頒白 hoa râm, tóc nửa bạc nửa đen gọi là ban bạch. ③ Chia. ④ Một âm là phân. Lù lù, tả cái dáng đầu cá to.


Words: 頓
Meaning:
đốn ▫ ① ◦Đốn thủ 頓首 lạy dập đầu sát đất. ② Đứng, đình đốn, dừng lại một chút gọi là đốn. ③ Quán trọ, ăn một bữa cũng gọi là ◦nhất đốn 一頓. ④ Vội, nói về sự nó biến động mau chóng, ý không lường tới, phần nhiều dùng làm tiếng trợ ngữ. Như ◦đốn linh 頓令 liền khiến. ⑤ Đình trệ, bị khốn khó mãi không tiến lên được gọi là ◦khốn đốn 困頓. ⑥ ◦Chỉnh đốn 整頓 sự gì cái gì đã tán loạn lâu rồi mà lại sửa sang lại cho được như cũ gọi là chỉnh đốn. ⑦ ◦Đốn giáo 頓教 chữ trong Kinh Phật, dùng một phương phép tuyệt mầu khiến cho mình theo đó mà tu được tới đạo ngay.


Words: 頗
Meaning:
pha, phả ▫ ① Lệch, không bằng (không được bằng phẳng). ② Một âm là phả, dùng làm trợ từ. Vả, hơi. Như ◦phả đa 頗多 hơi nhiều, ◦phả thiểu 頗少 hơi ít. Đem hai mặt so sánh nhau, cái chỗ hơn kém nhau một chút đó gọi là phả. ③ Hết, đều. ④ Rất, lắm.


Words: 領
Meaning:
lĩnh ▫ ① Cái cổ. Như Mạnh Tử 孟子 nói: ◦Tắc thiên hạ chi dân, giai dẫn lĩnh nhi vọng chi hĩ 則天下之民皆引領而望之矣 thì dân trong thiên hạ đều nghển cổ mà trông mong vậy. ② Cái cổ áo, một cái áo cũng gọi là ◦nhất lĩnh 一領. Xóc áo thì phải cầm cổ cầm tay thì áo mới sóng, vì thế nên người nào quản lí một bộ phận, một nhóm gọi là ◦lĩnh tụ 領袖 (đầu sỏ). ③ Đốc xuất hết thẩy, người nào giữ cái chức đốc xuất tất cả công việc một khu đều gọi là lĩnh. Như ◦lĩnh sự 領事 người giữ chức đốc xuất tất cả mọi việc ở nước ngoài. Ta thường gọi là lãnh sự. ④ Nhận lấy. Như ◦lĩnh hướng 領餉 lĩnh lương, ◦lĩnh bằng 領憑, v.v. ⑤ Lí hội, hiểu biết. Như ◦lĩnh lược 領略 lí hội qua được đại ý, nghe rõ được lời người ta bàn luận gọi là ◦lĩnh giáo 領教.


Words: 頞
Meaning:
át ▫ ① Chỗ sống mũi. Như Mạnh Tử 孟子 nói: ◦Tật thủ xúc át 疾首蹙頞 lắc đầu nhăn mũi, tả cái dáng chán ghét.


Words: 頣
Meaning:
di ▫ ① Má, chỗ má bên mép. Như ◦di chỉ khí sử 頤指氣使 nhách mép truyền hơi, tả cái dáng kẻ quyền quý kiêu ngạo sai khiến ai chỉ nhếch mép truyền hơi thôi không thèm cất miệng nói. ② Nuôi.


Words: 頫
Meaning:
phủ, thiếu ▫ ① Cúi đầu, nguyên là chữ ◦phủ 俯. ② Một âm là thiếu. Cái lễ tương kiến trong khi đi sính các nước lân bang. Nhiều quan đại phu lại gọi là thiếu, ít gọi là sính.


Words: 頭
Meaning:
đầu ▫ ① Bộ đầu (đầu lâu). ② Phàm cái gì ở vào bộ vị cao nhất đều gọi là đầu. Như ◦sơn đầu 山頭 đầu núi. ③ Bực nào hạng nào hơn hết cả đều gọi là đầu. Như ◦đầu đẳng 頭等 hạng đầu, ◦đầu hiệu 頭號 số đầu, v.v. ④ Ngoài đầu vật gì cũng gọi là đầu. Như ◦lưỡng đầu 兩頭 hai đầu. ⑤ Người trùm sỏ (đầu sỏ). Như ◦đầu mục 頭目 người làm trùm cả một tụi. ⑥ Tiếng dùng để đếm các con vật. Như ◦ngưu nhất đầu 牛一頭 một con trâu. ⑦ Ngày xưa gọi một người là ◦nhất đầu 一頭. Như ghi sự tích của chín anh em họ Nhân Hoàng gọi là ◦cửu đầu kỉ 九頭紀. ⑧ ◦Ðầu đà 頭陀 tiếng Phạn, một phép tu khổ hạnh. Như đi xin ăn, ngồi ngủ gốc cây, nhập định bên mả để trừ sạch phiền não, v.v.


Words: 頷
Meaning:
hạm ▫ ① Cằm. Chỗ cằm nở nang đầy đặn gọi là ◦yến hạm 燕頷 (cằm yến), ◦hổ đầu yến hạm 虎頭燕頷 đầu hổ cằm yến, cổ nhân cho là cái tướng phong hầu. ② ◦Hạm chi 頷之 gật đầu, sẽ gật đầu đáp lễ lại người gọi là hạm chi, lối chào của kẻ quyền quý. 


Words: 頸
Meaning:
cảnh ▫ ① Cái cổ. Ðằng trước gọi là ◦cảnh 頸, đằng sau gọi là ◦hạng 項, cổ các đồ đạc cũng gọi là cảnh.


Words: 頹
Meaning:
đồi ▫ ① Sụt lở. Kinh Lễ kí 禮記 có câu: ◦Thái Sơn kì đồi hồ 泰山其頹呼 núi Thái Sơn sụt lở mất ư? Nguyên là câu nói lúc đức Khổng Tử 孔子 sắp mất. Núi Thái Sơn là chỗ người ta đều trông ngóng hâm mộ, nói núi Thái Sơn lở là nói ví như lúc hiền nhân quân tử sắp mất vậy. ② Suy đồi, tả cái dáng lúc già yếu không được thích ý. Như ◦đồi đường 頹唐, ◦đồi táng 頹喪 đều chỉ về phần tinh thần nó suy tàn không phấn chấn lên được nữa. ③ Gió dữ. ④ Thuận. ⑤ Nước chảy dốc.


Words: 顆
Meaning:
khoã ▫ ① Hột, viên. Một cái đồ gì tròn cũng gọi là ◦nhất khoã 一顆. Phàm đếm vật gì tròn đều dùng chữ khoã.


Words: 題
Meaning:
đề ▫ ① Cái trán. Tục mán miền nam ngày xưa hay chạm trổ vào trán rồi bôi thuốc đỏ thuốc xanh vào gọi là ◦điêu đề 雕題. ② Tiên đề lên, viết chữ lên trên khiến cho người trông thấy là biết ngay gọi là đề. Như viết vào cái thẻ gọi là ◦đề tiêm 題籤, viết bức biển ngang gọi là ◦đề ngạch 題額. Như nói ◦đề thi 題詩 (đề thơ), ◦đề từ 題辭 (đề lời văn), v.v. ③ Ðề mục (đầu đề; đầu bài). Ðầu bài văn hay bài thơ, nêu cái ý chỉ lên để làm mẫu mực cho cả một bài gọi là ◦đề mục 題目, có khi gọi tắt là đề. Như đoạn đầu văn giải thích cả đại ý trong bài gọi là ◦phá đề 破題 (mở đầu). Ðoạn cuối kết lại cho đủ ý nghĩa là ◦kết đề 結題 (đóng bài). ④ ◦Phẩm đề 品題. Cũng như nghĩa chữ ◦bình phẩm 評品 hay ◦phẩm bình 品評 vậy.


Words: 額
Meaning:
ngạch ▫ ① Bộ trán, trên chỗ lông mày dưới mái tóc gọi là ngạch. ② Cái số chế ra nhất định. Như số binh đã chế nhất định gọi là ◦binh ngạch 兵額. Số lương đã chế nhất định gọi là ◦ngạch hướng 額餉. ③ Cái hoành phi. Cái hoành phi treo ở trên cửa trên mái. Như cái trán của người nên gọi là ◦biển ngạch 匾額.


Words: 顏
Meaning:
nhan ▫ ① Dáng mặt. Như Kinh Thi 詩經 nói: ◦Nhan như ác đan 顏如渥丹 dáng mặt đỏ như thoa son. ② Sắc mùi. Như ◦nhan sắc 顏色 sắc màu, sắc mặt, ◦nhan liệu 顏料 chất dùng để hồ màu, để vẽ ngoài mặt, v.v. ③ Chữ đề ở trên biển hay hoành phi cũng gọi là nhan.


Words: 顓
Meaning:
chuyên ▫ ① Chuyên Húc 顓頊 tên một vị vua họ Cao Dương 高陽 ngày xưa. ② Chuyên, cùng nghĩa với chữ ◦chuyên 專. Như ◦chuyên ngu 顓愚 đã ngu lại làm xằng, không bàn không hỏi ai.


Words: 願
Meaning:
nguyện ▫ ① Muốn. Lòng mong cầu gọi là ◦tâm nguyện 心願. Ðem cái quyền lợi mình muốn được hưởng mà yêu cầu pháp luật định cho gọi là ◦thỉnh nguyện 請願. ② Nguyện, dùng làm trợ từ, ý nói lòng muốn như thế. Như ông Mạnh Tử 孟子 nói: ◦Bất cảm thỉnh nhĩ cố sở nguyện dã 不敢請耳固所願也 chẳng dám xin vậy, vốn vẫn muốn thế vậy. Như ta nói ◦tình nguyện 情願 (thực tình muốn thế), ◦phát nguyện 發願 (mở lòng muốn thế), ◦thệ nguyện 誓願 (thề xin muốn được như thế), đều một ý ấy cả. ③ Khen ngợi, hâm mộ.


Words: 顚
Meaning:
điên ▫ ① Ðỉnh đầu. ② Gốc. Như ◦điên mạt 顛末 gốc ngọn, nói về sự trước và sau. ③ Ngã nghiêng. ④ Cùng nghĩa với chữ ◦điên 癲.


Words: 類
Meaning:
loại ▫ ① Loài giống. Như ◦phân môn biệt loại 分門別類 chia từng môn, rẽ từng loài. ② Giống. Không được giống gọi là ◦bất loại 不類. ③ Dùng làm trợ ngữ từ. Như ◦đại loại 大類 cũng như ta nói đại loại, đại khái vậy. ④ Lành, tốt. ⑤ Tùy theo. ⑥ Tế loại, lễ tế trời không phải thời. ⑦ Một loài rùa. 


Words: 顣
Meaning:
túc, xúc ▫ ① ◦Tần túc 頻顣 cau mày (tả cái dáng lo buồn). Ta quen đọc là chữ xúc. Cũng như chữ ◦túc 蹙.


Words: 顧
Meaning:
cố ▫ ① Trông lại, đoái, chỉ về mối tình nhớ nhưng không sao quên được. Như ◦dĩ khứ nhi phục cố 已去而復顧 đã đi mà lại trông lại, cha mẹ yêu con gọi là ◦cố phục 顧復, lời di chiếu của vua gọi là ◦cố mệnh 顧命 cũng là một nghĩa ấy cả. Quên hẳn đi mà không phải vì cố ý gọi là ◦bất cố 不顧 (chẳng đoái hoài). ② Ngắm nghía khắp cả. Như ◦tứ cố 四顧 ngắm kĩ cả bốn mặt, ◦kiêm cố 兼顧 gồm xét cả các nơi khác, sự khác, v.v. ③ Tới thăm, khách qua thăm mình gọi là cố. Như ◦huệ cố 惠顧 ra ơn đến thăm, ◦uổng cố 枉顧 khuất mình đến thăm, đều là tiếng nói nhún trong sự giao tế cả. Trong nhà buôn bán gọi khách mua là ◦chủ cố 主顧 cũng là nói nghĩa ấy. ④ Dùng làm tiếng chuyển câu, nghĩa là nhưng, song.


Words: 顫
Meaning:
chiến, đản ▫ ① Rét run. Nhân rét mà chân tay run lập cập gọi là ◦hàn chiến 寒顫. ② Cái gì nó rung động, đi lại nhanh chóng gọi là ◦chiến động 顫動. ③ Những tiếng sợ hãi, xót xa gọi là ◦chiến thanh 顫聲. ④ Ta quen đọc là chữ đản. 


Words: 顯
Meaning:
hiển ▫ ① Rõ rệt. Như ◦hiển nhi dị kiến 顯而易見 rõ rệt dễ thấy. ② Vẻ vang. Như ◦hiển quý 顯貴, ◦hiển đạt 顯達 đều nghĩa là sang trọng vẻ vang cả. Vì thế nên kẻ phú quý cũng gọi là ◦hiển giả 顯者. ③ Con cháu gọi tổ tiên cũng xưng là hiển. Như bố đã chết gọi là ◦hiển khảo 顯考, mẹ đã chết gọi là ◦hiển tỉ 顯妣.


Words: 餲
Meaning:
ế, ái, át ▫ ① Biến mùi. Như sách Luận Ngữ 論語 nói: ◦Tự ý nhi ế bất thực 食饐而餲不食 (Hương đảng 鄉黨) cơm nát mà thiu chẳng ăn. Cũng đọc là chữ ái, chữ át.


Words: 餼
Meaning:
hí, hi, khái ▫ ① Tặng lương ăn. ② Cấp lương. Phép nhà Minh 明, nhà Thanh 清 hễ học trò nào được vào hạng tốt thì nhà nước cấp lương cho ăn thì gọi là ◦lẫm sinh 廩生, được bổ vào hạng lẫm sinh gọi là ◦thực hí 食餼. ③ Con muông sống. Như sách Luận Ngữ 論語 nói: ◦Tử Cống dục khử cốc (cáo) sóc chi hí dương 子貢欲去告朔之餼羊 (Bát dật 八佾) Thầy Tử Cống muốn bỏ việc dâng dê sống trong lễ Cáo sóc (ngày mồng một) đi. Vì lúc bấy giờ cái lễ Cốc sóc đã bỏ rồi mà vẫn còn chiếu lệ dùng dê sống nên nói thế. Cũng đọc là chữ ◦hi. Còn đọc là ◦khái.


Words: 饌
Meaning:
soạn ▫ ① Cỗ. Như sách Luận Ngữ 論語 nói: ◦Hữu thịnh soạn tất biến sắc nhi tác 有盛饌必變色而作 (Hương đảng 鄉黨) có thết cỗ to ắt biến sắc mặt mà đứng dậy (tỏ ý cảm kích). ② Ăn uống.


Words: 饑
Meaning:
cơ, ki ▫ ① Năm mất mùa, đói cơm, mất mùa lúa gọi là cơ. ② Đói, cùng nghĩa với chữ ◦cơ 飢. Có khi đọc là chữ ◦ki.


Words: 饒
Meaning:
nhiêu ▫ ① Nhiều, đầy đủ. Như ◦phú nhiêu 富饒 giàu có đầy đủ. ② Khoan dung, tha, tha lỗi cho người gọi là ◦nhiêu. ③ Họ Nhiêu.


Words: 饕
Meaning:
thao ▫ ① ◦Thao thiết 饕餮 tên một giống ác thú. ② Ngày xưa dùng làm cái tiếng riêng để gọi những kẻ hung ác, tham ăn tham uống.


Words: 饗
Meaning:
hưởng ▫ ① Thết. Lễ thết khách trọng thể nhất gọi là ◦hưởng 饗, thứ nữa gọi là ◦yến 宴. ② Tế hợp đồng, tế chung cả làm một gọi là hưởng. ③ Hưởng thụ, cùng nghĩa với chữ ◦hưởng 享.


Words: 首
Meaning:
thủ, thú ▫ ① Đầu. Như ◦khể thủ 稽首 lạy dập đầu. Dân gọi là ◦kiềm thủ 黔首 nói những kẻ trai trẻ tóc đen có thể gánh vác mọi việc cho nhà nước vậy. ② Chúa, chức tổng thống hay vua cai trị cả nước gọi là ◦nguyên thủ 元首. ③ Kẻ trùm trưởng, kẻ lĩnh tụ một phái nào gọi là ◦thủ lĩnh 首領. ④ Người đứng bực nhất cũng gọi là ◦thủ. Như người có công thứ nhất gọi là ◦thủ công 首功, giàu có nhất gọi là ◦thủ phú 首富, v.v. ⑤ Trước nhất. Như chốn kinh sư gọi là ◦thủ thiện chi khu 首善之區 một nơi phong khí mở mang trước nhất. ⑥ Thiên, bài, một bài thơ hay một bài văn gọi là ◦nhất thủ 一首. ⑦ Một âm là ◦thú. Tự ra thú tội gọi là ◦xuất thú 出首 hay ◦tự thú 自首.


Words: 香
Meaning:
hương ▫ ① Hơi thơm. ② Phàm thứ cây cỏ nào có chất thơm đều gọi là ◦hương. Như ◦đàn hương 檀香 cây đàn thơm, ta gọi là ◦trầm bạch. Nguyễn Du 阮攸: ◦Nhất chú đàn hương tiêu tuệ nghiệp 一炷檀香消慧業 (Vọng Quan Âm miếu 望觀音廟) đốt nén hương đàn để tiêu tan nghiệp chướng do trí tuệ gây ra. ③ Lời khen lao.


Words: 馨
Meaning:
hinh ▫ ① Thơm lừng. Mùi thơm xa gọi là ◦hinh. Làm được sự gì tốt tiếng thơm truyền mãi mãi cũng gọi là ◦hinh. ② Một âm là ◦hấn. Ngày xưa dùng làm lời trợ từ. Như ◦ninh hấn nhi 寧馨兒 đứa bé ấy.


Words: 馬
Meaning:
mã ▫ ① Con ngựa. Xem tướng ngựa phải xem răng trước, vì thế nên nói nhún số tuổi của mình cũng kêu là ◦mã xỉ 馬齒. ② Cái thẻ ghi số đếm. ③ Họ Mã.


Words: 駐
Meaning:
trú ▫ ① Ðóng. Xe ngựa đỗ lại nghỉ gọi là ◦trú. Lưu ở lại chỗ nào cũng gọi là ◦trú. Như đóng ở chỗ mỗ làm việc gọi là ◦trú trát mỗ xứ 駐紮某處. Ði sứ đóng ở nước ngoài cũng gọi là ◦trú. Như đóng ở nước Anh gọi là ◦trú Anh 駐英, đóng ở nước Pháp gọi là ◦trú Pháp 駐法.


Words: 駑
Meaning:
nô ▫ ① Ngựa hèn nhát. ② Phàm tài năng kém hèn cũng gọi là ◦nô. Phần nhiều dùng làm chữ nói tự nhún mình. Như ◦nô tài 駑才 tài hèn kém.


Words: 駒
Meaning:
câu ▫ ① Ngựa hai tuổi gọi là ◦câu. Phàm ngựa còn non còn khoẻ đều gọi là ◦câu cả. Vì thế khen các con em có tài khí hơn người gọi là ◦thiên lí câu 千里駒.


Words: 駔
Meaning:
tảng, tổ ▫ ① Ngựa khỏe. Kẻ lái chợ giảo hoạt gọi là ◦tảng quái 駔儈. ② Một âm là ◦tổ. Cùng nghĩa với chữ ◦tổ 組.


Words: 駕
Meaning:
giá ▫ ① Ðóng xe ngựa (đóng ngựa vào xe). ② Giá ngự. Như ◦tràng giá viễn ngự 長駕遠馭 tiết chế được cả phương xa. ③ Xe cộ. Như vua xuất hành có chia ra ◦đại giá 大駕 và ◦pháp giá 法駕. ◦Ðại giá là nói về chuyến đi có nhiều xe theo hầu, ◦pháp giá là nói về chuyến đi có ít xe theo hầu. Song đều gọi tắt là ◦giá. Vì thế nên gọi sự vua xuất hành là ◦giá. ④ Một tiếng dùng để xưng hô tôn trọng người khác. Như tạ ơn người ta đến thăm mình gọi là ◦lao giá 勞駕, ước hẹn đón người ta đến chơi gọi là ◦túc giá 夙駕. ⑤ Tiến hành. Như trình độ trình độ tiến ngang nhau gọi là ◦tịnh giá tề khu 並駕齊驅. Cũng có khi gọi là ◦phương giá tề khu 方駕齊驅. ⑥ ◦Biệt giá 別駕 một chức quan giúp việc quan thứ sử, cũng như chức thông phán bây giờ.


Words: 駘
Meaning:
đài, thai, đãi ▫ ① Con ngựa hèn. Người hèn dốt cũng gọi là ◦nô đài 駕駘. Có khi đọc là ◦thai. ② Một âm là ◦đãi. ◦Ðãi đãng 駘蕩 quang đãng bao la.


Words: 駙
Meaning:
phụ, phò ▫ ① Con ngựa đóng kèm bên xe. ② ◦Phụ mã đô uý 駙馬都尉 một quan chức đời nhà Hán 漢. Từ đời nhà Tấn 晉 trở về sau, ai lấy công chúa tất được phong vào chức ấy, vì thế nên chàng rể của vua gọi là ◦phụ mã 駙馬. Cũng đọc là ◦phò. ③ Nhanh chóng.


Words: 駝
Meaning:
đà ▫ ① ◦Lạc đà 駱駝 một giống thú ở châu Phi, trên lưng có bướu, rất tiện xếp đồ, trong bụng có túi chứa nước, dùng để đi qua các bể cát (sa mạc). Cổ nhân cho là một món ăn quý trong tám món ăn quý, ◦bát trân 八珍.


Words: 駟
Meaning:
tứ ▫ ① Cỗ xe bốn ngựa. ◦Nhất ngôn kí xuất, tứ mã nan truy 一言既出，駟馬難追 một lời nói ra, xe bốn ngựa cũng khó đuổi kịp.


Words: 駭
Meaning:
hãi ▫ ① Giật mình (tả cái dáng giật nẩy mình). Như ◦kinh hãi 驚駭. ② Ngựa sợ. ③ Quấy nhiễu. ④ Lấy làm lạ lùng. Như ◦hãi dị 駭異. ⑤ Tản đi.


Words: 駱
Meaning:
lạc ▫ ① ◦Lạc đà 駱駝 một giống thú ở châu Phi, trên lưng có bướu, rất tiện xếp đồ, trong bụng có túi chứa nước, dùng để đi qua các bể cát (sa mạc). Cổ nhân cho là một món ăn quý trong tám món ăn quý, ◦bát trân 八珍.


Words: 駿
Meaning:
tuấn ▫ ① Con ngựa tốt. Như ◦tuấn mã 駿馬. Phàm sự gì cao lớn nhanh nhẹn đều gọi là gọi là ◦tuấn cả. Như ◦thần thái tuấn phát 神采駿發 tinh thần sung mãn, vẻ mặt tươi sáng. ② Nghiêm chỉnh. ③ Tài giỏi.


Words: 騁
Meaning:
sính ▫ ① Thẳng dong, chạy thẳng miết một mạch, phi, phóng. Như ◦mã sính 馬騁 ngựa phi. ② Ý tứ văn tự trôi chảy cũng gọi là ◦sính.


Words: 騂
Meaning:
tuynh, tinh ▫ ① Muông sinh sắc đỏ. Luận ngữ 論語: ◦Lê ngưu chi tử tuynh thả giác, tuy dục vật dụng, sơn xuyên kì xả chư 犁牛之子騂且角，雖欲勿用，山川其舍諸 (Ung dã 雍也) Con của con bò lang lông đỏ mà sừng ngay ngắn, dù người ta không muốn dùng (để cúng tế, vì chê nó là bò lang), nhưng thần núi thần sông đâu có bỏ nó. ② Ngựa lông đỏ, ngựa nhuôm nhuôm. ③ Mặt đỏ lững. ④ Cũng đọc là ◦tinh.


Words: 騈
Meaning:
biền ▫ ① Hai con ngựa cùng đóng kèm nhau. ② Phàm vật gì liền kèm với nhau đều gọi là ◦biền. Như ◦biền hiếp 騈脅 xương sườn liền nhau. Thể văn hai vế đối nhau gọi là ◦biền văn 騈文.


Words: 騎
Meaning:
kị ▫ ① Cưỡi ngựa. ② Phàm cưỡi lên cái gì mà buông hai chân xuống đều gọi là ◦kị. Như ◦kị tường 騎牆 xoạc chân trên tường. ③ Ngựa đã đóng yên cương rồi gọi là ◦kị. ④ Quân cưỡi ngựa gọi là ◦kị binh 騎兵.


Words: 騑
Meaning:
phi ▫ ① Con ngựa đóng kèm hai bên. Xe tứ mã hai con trong gọi là ◦phục, hai con ngoài gọi là ◦phi 騑.


Words: 騖
Meaning:
vụ ▫ ① Chạy lồng. Như ◦bàng vụ 旁騖, ◦phiếm vụ 泛騖 đều nghĩa là đâm quàng, nói kẻ không noi đường chính mà đi. ② Nhanh chóng. ③ Phóng túng.


Words: 騫
Meaning:
khiên, kiển ▫ ① Thiếu, sứt mẻ. ② Hất lên, nghển đầu lên. ③ Giật lấy. ④ Tội lỗi. ⑤ Một âm là ◦kiển. Ngựa hèn.


Words: 騭
Meaning:
chất ▫ ① Ðịnh. Như ◦âm chất 陰騭 tốt xấu hoạ phúc đều bởi trời định, người không thể biết được. ② Phân biện, phán định. Như ◦bình chất thị phi 評騭是非 phán xét phải trái. ③ Ngựa cái. ④ Lên, cưỡi ngựa lên núi.


Words: 騰
Meaning:
đằng ▫ ① Ngựa nhảy chồm. ② Bốc lên. Phàm cái gì nó bốc lên đều gọi là ◦đằng. Như ◦hoá khí thượng đằng 化氣上騰 hoá hơi bốc lên. Giá đồ vật gì bỗng đắt vọt lên gọi là ◦đằng quý 騰貴. ③ Nhảy. ④ Cưỡi.


Words: 騶
Meaning:
sô ▫ ① Khi người quan quý đi ra, trước có kẻ dẹp đường, sau có kẻ hộ vệ đều gọi là ◦sô. Vì thế nên gọi kẻ đi hầu của một người nào là ◦tiền sô 前騶 hay ◦sô tụng 騶從. ② Chức quan coi về việc xe ngựa.


Words: 騷
Meaning:
tao ▫ ① Quấy nhiễu. Như bắt phu thu thuế làm cho dân lo sợ không yên gọi là ◦tao nhiễu 騷擾. ② Ðời Chiến quốc 戰國 có ông Khuất Nguyên 屈原 làm ra thơ ◦Li tao 離騷, nói gặp sự lo lắng vậy. Người bất đắc chí gọi là ◦lao tao 牢騷 bồn chồn, cũng là noi cái ý ấy. Lại sự phong nhã cũng gọi là ◦phong tao 風騷. Vì thế gọi các làng thơ là ◦tao nhân 騷人.


Words: 驀
Meaning:
mạch ▫ ① ◦Mạch nhiên 驀然 bỗng dưng, cũng như ta nói hốt nhiên, ý nói sực thấy mà giật mình. ② Lên ngựa. ③ Siêu việt.


Words: 驁
Meaning:
ngao, ngạo ▫ ① Ngựa bất kham. ② Phàm người hay vật gì mà xấc lấc không thuần đều gọi là ◦ngao. Có khi đọc là ◦ngạo.


Words: 驃
Meaning:
phiếu ▫ ① Con ngựa vàng lang trắng. ② Khoẻ mạnh. Nhà Hán 漢 có chức quan võ gọi là ◦phiếu kị tướng quân 驃騎將軍. ③ Dáng ngựa chạy nhanh.


Words: 驅
Meaning:
khu ▫ ① Ruổi ngựa, đánh ngựa cho chạy nhanh. ② Ðuổi. Như là ◦khu trừ 驅除 xua đuổi. ③ Giá ngự. Như ◦khu sách 驅策 đứng cầm nọc cho kẻ dưới cứ tuân lệnh mà làm. ④ Chạy vạy, bôn tẩu. Gắng sức vì người gọi là ◦nguyện hiệu trì khu 願效馳驅.


Words: 驊
Meaning:
hoa ▫ ① ◦Hoa lưu 驊驑 tên một con ngựa tốt trong số tám con ngựa tốt của ông Chu Mục Vương 周穆王. Có khi dùng nghĩa bóng là người có tài đức tốt. Cũng viết là ◦hoa lưu 驊騮.


Words: 驑
Meaning:
lưu ▫ ① ◦Hoa lưu 驊驑 tên một con ngựa tốt trong số tám con ngựa tốt của ông Chu Mục Vương 周穆王. Có khi dùng nghĩa bóng là người có tài đức tốt. Cũng viết là ◦hoa lưu 驊騮.


Words: 驕
Meaning:
kiêu ▫ ① Ngựa lồng, ngựa cất. ② Kiêu căng, lên mặt kiêu ngạo. Như ◦kiêu binh tất bại 驕兵必敗 quân kiêu tất thua. ③ Vạm vỡ, lực lưỡng.


Words: 驗
Meaning:
nghiệm ▫ ① Chứng nghiệm. ② Nghiệm xem. Như ◦thí nghiệm 試驗 thử nghiệm. ③ Hiệu nghiệm. Phàm sự gì kết quả tốt không ra ngoài chỗ ý mình đoán đều gọi là ◦nghiệm. Sự gì có thành hiệu cũng gọi là ◦nghiệm.


Words: 驚
Meaning:
kinh ▫ ① Ngựa sợ hãi. ② Sợ. Phàm cái gì lấy làm sợ đều gọi là ◦kinh. ③ Chứng sài. Trẻ con phải chứng sài sợ giật mình mẩy, co chân co tay trợn mắt uốn lưng đều gọi là ◦kinh.


Words: 驛
Meaning:
dịch ▫ ① Ngựa trạm, dùng ngựa đưa thư. Ngày xưa đặt các trạm để truyền đưa văn thư, mỗi trạm có một chức quan coi giữ, gọi là ◦dịch thừa 驛丞. ② ◦Lạc dịch 絡驛 liền nối không dứt. Cũng viết là 駱驛.


Words: 驤
Meaning:
tương ▫ ① Ngựa chạy nhanh mà cất đầu cao gọi là ◦tương. Như ngựa nhảy vọt lên gọi là ◦đằng tương 騰驤.


Words: 驥
Meaning:
kí ▫ ① Con ngựa kí, ngày đi nghìn dặm mà lại thuần. ② Người tài giỏi. ③ ◦Kí vĩ 驥尾 theo được người giỏi. Người xưa khen ông Nhan Tử 顏子 phục tòng đức Khổng Tử 孔子 là ◦phụ kí vĩ nhi hành ích hiển 附驥尾而行益顯 theo sau ngựa kí mà công hành càng rõ rệt. Bây giờ nói đánh bạn với người là ◦phụ kí 附驥 là noi ý ấy.


Words: 驪
Meaning:
li ▫ ① Con ngựa ô. ② ◦Li câu 驪駒 một bài thơ tiễn biệt ngày xưa. Vì thế văn từ tặng kẻ đi xa gọi là ◦li ca 驪歌. ③ ◦Li châu 驪珠 hòn ngọc châu ở dưới cổ con li long 驪龍. Tục gọi những câu văn lột được hết chỗ yếu ước là ◦thâm li đắc châu 探驪得珠.


Words: 骨
Meaning:
cốt ▫ ① Xương, là một phần cốt yếu trong thân thể người và vật. ② Cái cốt, dùng để làm cái mẫu để đúc nắn các hình đứng đều gọi là ◦cốt. ③ ◦Thứ cốt 次骨 khắc sâu vào. Giận người không quên gọi là ◦hàm chi thứ cốt 銜之次骨. ④ Cứng cỏi. Như kẻ cứ đứng thẳng mà can, không a dua nịnh hót gọi là ◦cốt ngạnh 骨鯁 (xương cá). ⑤ Người chết.


Words: 骸
Meaning:
hài ▫ ① Xương đùi. ② Hình hài, tiếng gọi tóm cả hình thể. Người nào phóng khoáng gọi là ◦phóng lãng hình hài 放浪形骸. ③ Xương chân. ④ Xương khô.


Words: 骼
Meaning:
cách ▫ ① Xương khô. ② Xương cầm thú. ③ Bộ xương. ④ Ðánh. ⑤ ◦Cốt cách 骨格 tinh thần, tính nết, tính cách. Như ◦mai cốt cách tuyết tinh thần 梅骨格雪精神 cốt cách thanh tao như mai, tinh thần trong như tuyết.


Words: 髓
Meaning:
tuỷ ▫ ① Tuỷ, chất mỡ ở trong xương. ② Chẻ xương cho tuỷ chảy ra. ③ Vật gì ở trong có chất đọng như mỡ đều gọi là ◦tuỷ. ④ Tinh tuỷ, phần tinh hoa của sự vật.


Words: 體
Meaning:
thể ▫ ① Thân thể. Nói tất cả một bộ phận gọi là ◦toàn thể 全體. Nói riêng về một bộ phận gọi là ◦nhất thể 一體. Bốn chân tay gọi là ◦tứ thể 四體. ② Hình thể. vật gì đủ các chiều dài chiều rộng chiều cao gọi là ◦thể. ③ Sự gì có quy mô cách thức nhất định đều gọi là ◦thể. Như ◦văn thể 文體 thể văn, ◦tự thể 字體 thể chữ, ◦chính thể 政體, ◦quốc thể 國體, v.v. Lại nói như ◦thể chế 體制 cách thức văn từ, ◦thể tài 體裁 thể cách văn từ, đều do nghĩa ấy cả. ④ Ðặt mình vào đấy. Như ◦thể sát 體察 đặt mình vào đấy mà xét, ◦thể tuất 體恤 đặt mình vào đấy mà xót thương, v.v. ⑤ Cùng một bực. Như nhất khái, ◦nhất thể 一體 suốt lượt thế cả. ⑥ Một tiếng trái lại với chữ ◦dụng 用 dùng. Còn cái nguyên lí nó bao hàm ở trong thì gọi là ◦thể 體. Như nói về lễ, thì sự kính là ◦thể, mà sự hoà là ◦dụng vậy.


Words: 魏
Meaning:
nguỵ ▫ ① Cao. Nguyên là chữ ◦nguy 巍. ② Nước ◦Nguỵ 魏 (220—265), nay thuộc vào nam tỉnh Hà Nam 河南 và phía tây tỉnh Sơn Tây 山西. ③ Nhà ◦Ngụy 魏 (220-265). Tào Phi 曹丕 cướp ngôi nhà Hán 漢 lên làm vua gọi là nhà ◦Ngụy. Sau mất về nhà Tấn 晉. Ðến đời Ðông Tấn 東晉 lại có ◦Ðông Ngụy 東魏 (534-550) và ◦Tây Ngụy 西魏 (534-556).


Words: 魔
Meaning:
ma ▫ ① Ma quỷ. Các cái làm cho người ta mê muội, làm mất lòng đạo đều gọi là ◦ma cả. ② Ham thích cái gì đã thành ra nghiện cũng gọi là ◦ma. ③ Ma chướng. Các thứ làm chướng ngại đường tu. Như ◦ma do tâm sinh 魔由心生 ma chướng tự tâm mà ra.


Words: 龠
Meaning:
dược, thược ▫ ① Cái dược, một thứ như cái sáo có ba lỗ. ② Ðồ để đong, đựng được 1200 hạt thóc. Ta quen đọc là chữ ◦thược.


Words: 髕
Meaning:
bận, tẫn ▫ ① Cái xương cối đầu gối (cái xương che cả đầu gối). Có khi đọc là chữ ◦tẫn. Thông dụng như chữ ◦tẫn 臏.


Words: 高
Meaning:
cao ▫ ① Cao. Trái lại với thấp. Như ◦sơn cao thuỷ thâm 山高水深 núi cao sông sâu. ② Kiêu, đắt. Như nói giá kiêu giá hạ vậy. ③ Không thể với tới được gọi là ◦cao. Như ◦đạo cao 道高. ④ Cao thượng, khác hẳn thói tục. Như ◦cao nhân 高人 người cao thượng. Nguyễn Du 阮攸: ◦Thạch ẩn cao nhân ốc 石隱高人屋 (Ðào Hoa dịch đạo trung 桃化驛道中) đá che khuất nhà bậc cao nhân. ⑤ Giọng tiếng lên cao. Như ◦cao ca 高歌 hát to, hát lên giọng. ⑥ Quý, kính. ⑦ Nhiều, lớn hơn. Như ◦cao niên 高年 bậc lão niên, nhiều tuổi.


Words: 髠
Meaning:
khôn ▫ ① Cắt tóc. Ngày xưa có một hình phạt cắt tóc, nhà Hán 漢 gọi là ◦khôn kiềm 髠鉗. Nhà sư cắt tóc nên cũng gọi là ◦khôn. ② Cây trụi cành lá cũng gọi là ◦khôn, nghĩa là xén hết cành lá. ③ Cũng viết là ◦khôn 髡.


Words: 髣
Meaning:
phảng ▫ ① ◦Phảng phất 髣髴 lờ mờ. Hình như có mà chưa thấy đích thực gọi là ◦phảng phất. Có khi viết là 彷彿.


Words: 髦
Meaning:
mao ▫ ① Cái cút. Trẻ con để mái tóc chấm lông mày gọi là ◦mao. Vì thế nên học trò trẻ có tài gọi là ◦mao sĩ 髦士, cũng gọi là ◦thời mao 時髦 nghĩa là đang thì tuổi trẻ vậy. ② Bờm ngựa. ③ Kén chọn. ④ Tài giỏi.


Words: 髫
Meaning:
thiều ▫ ① Trái đào. Trẻ con để hai trái tóc hai bên đầu gọi là ◦thiều. Vì thế nên gọi lúc còn bé là ◦thùy thiều chi niên 垂髫之年 tuổi còn để trái đào. Xem thêm chữ ◦phát 髮.


Words: 髮
Meaning:
phát ▫ ① Tóc. Lễ đời xưa lúc nhỏ đều bỏ xoã tóc, lúc lớn lên thì búi tóc. Như nói ◦thúc phát thụ thư 束髮受書 búi tóc đi học, ◦kết phát tòng nhung 結髮從戎 búi tóc ra lính, đều nói về thì trai trẻ cả. Ðến lúc già gọi là ◦hoàng phát 黃髮. Ðào Uyên Minh 陶淵明: ◦Nam nữ y trước, tất như ngoại nhân, hoàng phát thùy thiều, tịnh di nhiên tự lạc 男女衣著，悉如外人，黃髮垂髫，並怡然自樂 (Ðào hoa nguyên kí 桃花源記) đàn ông đàn bà ăn bận đều giống người bên ngoài, từ những người già tóc bạc tới những trẻ để trái đào, đều hớn hở vui vẻ. ② Một phần nghìn của một tấc gọi là một phát.


Words: 鬆
Meaning:
tông ▫ ① Tóc rối bù, tục gọi là ◦bồng tông 蓬鬆. ② Lỏng lẻo, không được chắc chắn bén sắc gọi là ◦phóng tông 放鬆.


Words: 鬈
Meaning:
quyền ▫ ① Tóc tốt đẹp. ② Tóc chia ra từng múi, búi ra nhiều búi tóc con. Như ◦quyền phát 鬈髮 tóc quăn.


Words: 鬢
Meaning:
tấn, mấn ▫ ① Tóc mai, tóc bên mái tai. Ta quen đọc là chữ ◦mấn. Bạch Cư Dị 白居易: ◦Vân mấn hoa nhan kim bộ dao, Phù dung trướng noãn độ xuân tiêu 雲鬢花顏金步搖，芙蓉帳暖度春霄 (Trường hận ca 長恨歌) Mặt nàng đẹp như hoa, tóc mượt như mây, cài chiếc bộ dao bằng vàng, trải qua đêm xuân trong trướng Phù Dung. Tản Ðà dịch thơ: ◦Vàng nhẹ bước lung lay tóc mái, Màn phù dung êm ái đêm xuân.


Words: 鬣
Meaning:
liệp ▫ ① Râu. Người râu dài gọi là ◦trường liệp 長鬣. ② Lông cổ (bờm) các giống thú cũng gọi là ◦liệp. Bờm con lợn gọi là ◦cương liệp 剛鬣. ③ Cái vây bên mang cá.


Words: 鬧
Meaning:
nháo, náo ▫ ① Huyên náo, rầm rĩ không yên tĩnh gọi là ◦nháo. Chỗ người tụ họp chen chúc rầm rĩ gọi là ◦nhiệt nháo 熱鬧. Ta quen đọc là ◦náo.


Words: 鬩
Meaning:
huých ▫ ① Cãi nhau, đánh nhau. Kinh Thi 經詩 có câu: ◦Huynh đệ huých vu tường, ngoại ngữ kì vũ 兄弟鬩于牆，外禦其侮 anh em đánh nhau ở trong nhà, có người ngoài đến ăn hiếp, lại cùng chống lại. Ý nói anh em dẫu hiềm oán nhau, nhưng gặp có kẻ ngoài lấn áp, lại đồng tâm chống lại. Vì thế nên anh em bất hoà cũng gọi là ◦huých tường 鬩牆.


Words: 鯨
Meaning:
kình ▫ ① Cá kình (voi). Hình tuy giống cá mà thực ra thuộc về loài thú. Có con to dài đến tám chín mươi thước. Nguyễn Trãi 阮廌: ◦Ngao phụ xuất sơn, sơn hữu động, Kình du tắc hải, hải vi trì 鰲負出山，山有洞，鯨遊塞海，海爲池 (Long Ðại Nham, 龍袋岩) Con ba ba đội núi nổi lên, núi có động, Cá kình bơi lấp biển, biển thành ao.


Words: 鯪
Meaning:
lăng ▫ ① Cá lăng, cá đác. ② ◦Lăng lí 鯪鯉 tức là con ◦xuyên sơn giáp 穿山甲, con tê tê. Còn viết là ◦long lí 龍鯉.


Words: 鯫
Meaning:
tưu ▫ ① Cá tép. ② Một âm là tẩu. Tả cái dáng mặt kẻ tiểu nhân. Người bây thường tự nói nhún mình là tẩu sinh ý nói mình là kẻ hèn mọn.


Words: 鰈
Meaning:
điệp ▫ ① Cá điệp, cá bơn, thứ cá mắt dính liền nhau lệch về bên hữu. Một tên là ◦vương dư ngư 王餘魚. Cũng có tên là ◦tị mục ngư 比目魚.


Words: 鰉
Meaning:
hoàng ▫ ① Cá hoàng dài tới hai trượng, lưng có xương bọc như áo giáp, mũi dài, mỡ vàng như sáp ong, cứ một từng thịt lại có một từng mỡ, xương sống mà mũi đều mềm sụn, dùng nấu ăn được. Một tên là ◦tầm ngư cốt 鱘魚骨.


Words: 鰒
Meaning:
phục ▫ ① Con hàu nhỏ. Cũng gọi là ◦bào ngư 鮑魚. Thứ to gọi là ◦thạch quyết minh 石决明 vỏ dùng làm thuốc.


Words: 鰩
Meaning:
diêu ▫ ① Cá bo, thứ cá hay chúi ở dưới bùn, có thứ gọi là ◦văn diêu ngư 文鰩魚. Bay được, cho nên cũng gọi là ◦phi ngư 飛魚 cá bay.


Words: 鰭
Meaning:
kì ▫ ① Vây cá, cá có vây mới bơi đi được. Vây ở trên lưng gọi là ◦tích kì 脊鰭, vây ở ngực gọi là ◦hung kì 胸鰭, vây ở bụng gọi là ◦phúc kì 腹鰭, vây ở gần đuôi là ◦vĩ kì 尾鰭.


Words: 鱈
Meaning:
tuyết ▫ ① Cá tuyết. Một giống cá sinh ở đáy bể xứ lạnh, thịt trắng như tuyết, nên gọi là ◦tuyết ngư 鱈魚. Trong bộ gan nó có dầu là một thứ rất bổ, ta gọi là dầu cá, ◦ngư can du 魚肝油.


Words: 鱸
Meaning:
lư ▫ ① Cá lư. Cổ nhân gọi là ◦ngân lư 銀鱸 hay ◦ngọc hoa lư 玉花鱸. Xuất sản ở Tùng Giang gọi là ◦tứ tai lư 四鰓鱸 là một giống cá rất ngon.


Words: 鳩
Meaning:
cưu ▫ ① Con tu hú. Tính nó vụng không biết làm tổ, nên hay dùng để nói ví những kẻ không biết kinh doanh việc nhà. Nó lại là một loài chim ăn không mắc nghẹn bao giờ, cho nên những gậy của người già chống hay khắc hình con cưu vào. Như ◦cưu trượng 鳩杖 gậy khắc hình chim cưu. ② Họp. Như ◦cưu công tí tài 鳩工庇材 họp thợ sắm gỗ để làm nhà. ③ ◦Cưu hình hộc diện 鳩形鵠面 hình dung đói khát (như chim cưu), mặt mày vàng võ (như con hộc). Cũng như nói ◦hình dung khô cảo 形容枯槁.


Words: 鳲
Meaning:
thi ▫ ① ◦Thi cưu 鳲鳩 con chim bố cốc, chim cu, chim gáy. Qua tiết cốc vũ rồi nó mới kêu, qua tiết hạ chí rồi mới thôi. Tiếng nó như thể giục người cấy lúa, cho nên gọi là chim ◦bố cốc 布穀. Lại gọi là chim ◦quách công 郭公.


Words: 鳳
Meaning:
phượng ▫ ① Chim phượng. Ðời xưa bảo chim phượng hoàng ra là điềm có đế vương. Con đực gọi là ◦phượng 鳳, con cái gọi là ◦hoàng 凰.


Words: 鳴
Meaning:
minh ▫ ① Tiếng chim hót. Nói rộng ra phàm cái gì phát ra tiếng đều gọi là minh. Như ◦minh cổ 鳴鼓 đánh trống.


Words: 鴆
Meaning:
chậm ▫ ① Một loài chim rất độc, ngày xưa bảo lấy cánh nó khuấy vào rượu uống thì chết ngay. ② Rượu có chất độc. Như ◦chậm độc 鴆酒 rượu độc.


Words: 鴇
Meaning:
bảo ▫ ① Chim bảo, giống như con mòng mà lang lổ, chân không có ngón sau. Ngày xưa bảo nó là giống rất dâm, cho nên gọi đĩ nhà thổ là ◦bảo nhi 鴇兒, mẹ giầu, tú bà là ◦bảo mẫu 鴇母.


Words: 鴉
Meaning:
nha ▫ ① Con quạ khoang. Giống quạ đen biết mớm trả mẹ gọi là ◦ô 烏, không biết mớm trả gọi là ◦nha 鴉. ② Sắc đen cũng gọi là nha. Như ◦nha hoàn 鴉鬟 búi tóc đen nhẫy.


Words: 鴒
Meaning:
linh ▫ ① ◦Tích linh 鶺鴒 con chim chìa vôi. Kinh Thi 詩經 có câu: ◦Tích linh tại nguyên, huynh đệ cấp nạn 鶺鴒在原，兄弟急難 con chim chìa vôi ở đồng, anh em hoạn nạn vội vàng cứu vớt nhau. Vì thế nói về anh em hay dùng hai chữ ◦linh nguyên 鴒原.


Words: 鴛
Meaning:
uyên ▫ ① ◦Uyên ương 鴛鴦 một giống chim ở nước hình như con vịt mà bé (con le). Con đực thì trên cổ có lông mã trắng và dài, cánh to mà đẹp, con cái thì không có lông mã, cánh cũng xấu, thường ở trong sông trong hồ. Con đực gọi là uyên, con cái gọi là ương, đi đâu cũng có đôi không rời nhau, vì thế nên người xưa nói ví sự vợ chồng hoà mục Cũng viết là 鵷鷺.


Words: 鴝
Meaning:
cù ▫ ① ◦Cù dục 鴝鵒 con yểng, con sáo. Mình và đầu nó đen, dưới hai cánh lốm đốm trắng, đem cạo lưỡi đi, học nói được tiếng người. Tục gọi là ◦bát kha 八哥.


Words: 鴻
Meaning:
hồng ▫ ① Chim hồng. Một loài chim ở ven nước, to hơn con mòng, lưng và cổ màu tro, cánh đen bụng trắng, mỏ dẹp, chân ngắn, khi bay sắp thành hàng. Hồng là con nhạn lớn. ② Lớn, cùng nghĩa với chữ ◦hồng 洪. Như ◦hồng hi 鴻禧 phúc lớn. ③ Họ Hồng.


Words: 鴿
Meaning:
cáp ▫ ① Con chim bồ câu. Có hai giống, giống ◦dã cáp 野鴿 ở rừng hay ăn hại lúa, giống ◦gia cáp 家鴿 là do dã cáp biến giống ra, bay rất cao, trí nhớ tốt, cho đem đi thật xa mới thả cũng biết bay về, vì thế nên ngày xưa hay dùng nó để đưa thư từ về việc quân. Tục gọi là ◦bột cáp 鵓鴿.


Words: 鵑
Meaning:
quyên ▫ ① ◦Ðỗ quyên 杜鵑 con quốc. Có chỗ gọi là ◦tử quy 子規. Còn gọi là ◦đỗ vũ 杜宇. Nguyễn Du 阮攸: ◦Ai trung xúc xứ minh kim thạch, Oán huyết quy thời hoá đỗ quyên 哀衷觸處鳴金石，怨血歸時化杜鵑 (Ðộ Hoài hữu cảm Văn Thừa Tướng 渡淮有感文丞相) Nỗi thương cảm thốt ra chỗ nào đều reo tiếng vàng tiếng đá, Máu oán hận lúc trở về hoá thành chim cuốc. Quách Tấn dịch thơ: Lòng thơm chạm trổ lời kim thạch, Máu hận trào sôi kiếp tử quy. ② Hoa đỗ quyên. Có khi gọi tắt là hoa quyên.


Words: 鵜
Meaning:
đề ▫ ① ◦Ðề hồ 鵜鶘 một thứ chim ở nước, lông màu đỏ, đầu nhỏ, mỏ dài, dưới hàm có cái túi, bắt được cá thì đựng ở cái túi ấy. Tục gọi là ◦đào hà 淘河 có lẽ là con bồ nông. Cũng viết là ◦đào nga 淘鵝. Còn viết là già ◦lam điểu 伽藍鳥.


Words: 鵠
Meaning:
hộc, cốc ▫ ① Chim hộc, con ngỗng trời. ② Một âm là cốc. Cái đĩa để tập bắn. Trong cái bia vẽ một cái vòng, bắn vào giữa vòng là trúng, người xưa gọi là ◦chánh 正 hay là ◦cốc 鵠. Vì thế cho nên làm cái gì khả dĩ làm nêu làm mốc cho việc làm cũng gọi là ◦chánh cốc 正鵠.


Words: 鶉
Meaning:
thuần ▫ ① ◦Am thuần 鵪鶉 một giống chim hình như con gà con, đầu nhỏ đuôi cộc, tính nhanh nhẩu, hay nhảy nhót, nuôi quen cho chọi nhau chơi được.


Words: 鶚
Meaning:
ngạc ▫ ① Chim ngạc, mỏ ngắn, chân có mạng, sống ở mặt nước, bắt tôm cá. Ngày xưa gọi là chim ◦thư cưu 睢鳩.


Words: 鶡
Meaning:
hạt ▫ ① ◦Hạt kê 鶡雞 giống như con trĩ mà to, sắc lông đỏ kềnh kệch, đầu có lông mao, tính mạnh tợn, hay đánh nhau, chết không chịu lùi, vì thế mũ của các quan võ ngày xưa đều cắm lông nó gọi là ◦hạt quan 鶡冠.


Words: 鶻
Meaning:
cốt ▫ ① ◦Cốt cưu 鶻鳩 chim cốt cưu, tục gọi là ◦ban cưu 斑鳩. ② Một loài chim cắt, tính hung ác. ③ Hồi Cốt 回鶻 tên một nước ngày xưa, thuộc vùng ngoại Mông Cổ bây giờ. Cũng viết là Hồi Hột 回紇. Một âm là hoạt.


Words: 鷀
Meaning:
từ ▫ ① ◦Lô từ 鸕鷀 một giống chim ở nước, lông đen mỏ dài, hơi khum khum, tài lặn xuống nước mò cá ăn. Cũng viết là ◦lô tư 鸕鷥. Một tên là ◦ô quỷ 烏鬼. Tục gọi là ◦thuỷ lão nha 水老鴉.


Words: 鷁
Meaning:
nghịch ▫ ① Một giống chim ở nước, giống như con lô tư mà lông trắng, tài liệng không sợ gió, người ta thường vẽ hình nó ở đầu thuyền cho nên gọi cái thuyền là ◦nghịch thủ 鷁首. Có khi viết là ◦dật thủ 艗首.


Words: 鷓
Meaning:
chá, gia ▫ ① ◦Chá cô 鷓鴣 chim chá cô, chim ngói, gà gô. Ngày xưa bảo nó bao giờ bay cũng bay về hướng nam, cho nên các lời thơ ca bị thiên bị đày về phương bắc hay mượn nó mà ví dụ mà khởi hứng. Tục ta quen đọc là chữ ◦gia.


Words: 鷗
Meaning:
âu ▫ ① Con cò bể. Mỏ khoằm mà cứng, lông trắng toát, cánh nhơ nhơ như màu tro mà dài quá đuôi, thường hay liệng trên mặt bể để bắt cá ăn.


Words: 鷞
Meaning:
sương, sảng ▫ ① ◦Sương cưu 鷞鳩 tức là con cắt. Có khi đọc là sảng. ◦Túc sương 鷫鷞 một giống chim sắc xanh cổ dài, giống như con nhạn.


Words: 鷦
Meaning:
tiêu ▫ ① ◦Tiêu liêu 鷦鷯 con chim ri, chim hồng tước, quanh quách. Trang Tử 莊子: ◦Tiêu liêu sào ư thâm lâm bất quá nhất chi 鷦鷯巢於深林不過一枝 (Tiêu dao du 逍遙遊) quanh quách làm tổ ở rừng sâu chẳng qua một cành.


Words: 鷲
Meaning:
thứu ▫ ① Kên kên, một giống chim hung tợn. ② ◦Linh Thứu sơn 靈鷲山 núi Linh Thứu. Một núi nhỏ gần Vương Xá 王舍, nơi đức Phật Thích Ca hay dừng chân. Theo truyền thuyết, đức Phật giảng Diệu Pháp Liên Hoa kinh tại đây. Tên núi Kên Kên xuất phát từ tích nói rằng, Ma Vương đã tìm cách quấy phá thiền định của A-nan-đà bằng cách hiện hình với dạng của một con chim kên kên. Có sách cho rằng, các tảng đá ở núi này có hình chim kên kên.


Words: 鷴
Meaning:
nhàn ▫ ① ◦Bạch nhàn 白鷴 gà lôi, một giống chim giống như con gà rừng sắc trắng có vằn đen, đuôi dài ba bốn thước, mỏ và móng chân đều đỏ.


Words: 鷸
Meaning:
duật ▫ ① Chim dẽ giun, một giống chim mỏ dài, ngoài đầu mỏ thì rắn, trong có da mỏng bao bọc, lưng sắc như tro, có hoa trắng, ngực và bụng trắng toát, hay ở ngoài đồng ăn sâu, cá nhỏ.


Words: 鷹
Meaning:
ưng ▫ ① Chim ưng, con cắt, giống chim rất mạnh, chuyên bắt các chim khác ăn thịt, người đi săn thường nuôi nó để săn các chim khác. Nguyễn Du 阮攸: ◦Cao nguyên phong thảo hô ưng lộ 高原豐草呼鷹路 (Hàm Ðan tức sự 邯鄲即事) bãi cỏ tươi xanh trên cao nguyên là đường gọi chim ưng (đi săn).


Words: 鸂
Meaning:
khê ▫ ① ◦Khê xích 鸂鶒 một giống chim ở nước, giống như con le mà cánh biếc. Tục gọi là ◦tử uyên ương 紫鴛鴦.


Words: 鸛
Meaning:
quán ▫ ① Chim khoang, chim quán. Giống con hạc mà đầu không đỏ, cổ dài, mỏ dài, suốt mình màu tro, đuôi và cánh đen, làm tổ ở trên cây cao.


Words: 鹼
Meaning:
giảm, kiềm, thiêm ▫ ① Chất dảm. Một chất lẫn ở trong đất, tính trơn mà vị mặn, có thể dùng để giặt quần áo, là một nguyên liệu làm sà phòng là thạch ◦giảm 石鹼. Ta quen đọc là ◦thiêm. Có chỗ đọc là ◦kiềm.


Words: 鹿
Meaning:
lộc ▫ ① Con hươu. Con đực có sừng mỗi năm thay một lần, gọi là lộc ◦nhung 鹿茸 rất bổ. Con cái không có sừng. Giống hươu sắc lông lổ đổ, nên tục gọi là ◦mai hoa lộc 梅花鹿. ② Họ Lộc.


Words: 麂
Meaning:
kỉ ▫ ① Con hoẵng, con kỉ. Một loài thú giống như con nai, con đực có sừng ngắn, chân ngắn mà khoẻ, tài nhảy, da mềm nhũn, phần nhiều thuộc dùng làm ví, có khi dùng để may áo.


Words: 麅
Meaning:
bào ▫ ① Con bào. Một giống thú thuộc về giống nai. Tục gọi là ◦bào tử 麅子 da nó chỉ dùng làm mui xe, thịt ăn ngon.


Words: 麇
Meaning:
quân, quần, khuân ▫ ① Tên riêng của con chương. ② Một âm là quần. Họp từng đàn từng lũ. Tu họp nhau lại mà kéo đến gọi là ◦quần chí 麇至. Có khi viết là 麕. Ta quen đọc là chữ khuân.


Words: 麈
Meaning:
chủ ▫ ① Một giống thú thuộc về giống nai, giống như con hươu mà to, lúc đi đàn hươu theo sau, đuôi nó phẩy sạch bụi, nên ngày xưa thường dùng làm cái phất trần. Vì thế nên có khi gọi cái phất trần là ◦chủ vĩ 麈尾.


Words: 麋
Meaning:
mi ▫ ① Con nai, mỗi năm cũng thay sừng một lần, chỉ khác là sừng hươu thì cuối xuân mới thay mà nai thì sang mùa đông mới thay.


Words: 麒
Meaning:
kì ▫ ① ◦Kì lân 麒麟 ngày xưa gọi là giống thú nhân đức. Con đực gọi là kì, con cái gọi là lân. Nguyễn Du 阮攸: ◦Hu ta, nhân thú hề, kì lân 吁嗟，仁獸兮麒麟 (Kì lân mộ 麒麟墓) than ôi, lân là loài thú nhân từ.


Words: 麗
Meaning:
lệ, li ▫ ① Ðẹp. Như ◦diễm lệ 豔麗 tươi đẹp, đẹp lộng lẫy. ② Dính bám. Như ◦nhật nguyệt lệ hồ thiên 日月麗乎天 (Dịch Kinh 易經, quẻ Li 離卦) mặt trời mặt trăng dính bám vào trời. ③ Một âm là li. Như Cao Li 高麗 nước Cao Li, tức là nước Triều Tiên 朝鮮.


Words: 麝
Meaning:
xạ ▫ ① Con xạ, con hươu xạ. Một giống thú giống như con hươu mà bé, không có sừng, lông đen, bụng có một cái bọng da to bằng cái trứng gà, gọi là ◦xạ hương 麝香 dùng để làm thuốc, giá rất đắt.


Words: 麞
Meaning:
chương ▫ ① Con chương. Giống như con hươu mà nhỏ, không có sừng, lông hơi vàng vàng, núi rừng nào cũng có.


Words: 麟
Meaning:
lân ▫ ① Con lân. Ngày xưa nói hễ có đấng vương giả chí nhân ra đời thì có con lân hiện ra. Nay ở bên châu Phi có một giống hươu cao cổ, hình thù giống như con lân ngày xưa đã nói, nên cũng gọi là ◦kì lân 麒麟. ② Rực rỡ. Như ◦bỉnh bỉnh lân lân 炳炳麟麟 chói lói rực rỡ.


Words: 麤
Meaning:
thô ▫ ① Thô sơ. Không được tinh tế gọi là thô. Cùng nghĩa với chữ ◦thô 粗. ② To lớn. ③ Lược qua. ④ Gạo giã dối.


Words: 麥
Meaning:
mạch ▫ ① Lúa tẻ.Thông thường chia ra hai thứ (1) ◦tiểu mạch 小麥 hột không có tua, nhiều phấn, hột dùng để làm miến, làm bánh, làm tương, (2) ◦đại mạch 大麥 hột có tua dài, chuyên để thổi cơm ăn, thân nó dùng để đan mũ.


Words: 麻
Meaning:
ma ▫ ① ◦Ðại ma 大麻 cây gai. Có khi gọi là ◦hoả ma 火麻 hay ◦hoàng ma 黃麻. Có hai giống đực và cái, giống đực gọi là ◦mẫu ma 牡麻, giống cái gọi là ◦tử ma 子麻. Sang tiết xuân phân mới gieo hạt, trước sau tiết hạ chí mới nở hoa, sắc trắng xanh xanh. Gai đực có năm nhị, gai cái có một nhị. Gai đực thì khi hoa rụng hết liền nhổ, ngâm nước bóc lấy vỏ, mềm nhũn mà có thớ dài, dùng để dệt vải thưa. Gai cái thì đến mùa thu mới cắt, bóc lấy hạt rồi mới đem ngâm, dùng để dệt sô gai, vì nó đen và xù xì nên chỉ dùng làm đồ tang và túi đựng đồ thôi. Hạt nó cũng ăn được. ② ◦Hồ ma 胡麻 cây vừng, có khi gọi là ◦chi ma 脂麻 hay ◦du ma 油麻. Hạt nó có hai thứ đen và trắng. Tương truyền rằng ông Trương Khiên đem giống ở Tây Vực 西域 về, nên gọi là hồ ma.


Words: 麾
Meaning:
huy ▫ ① Cờ đầu, cờ chỉ huy. ◦Vọng huy nhi tiến, thính cổ nhi động 望麾而進，聽鼓而動 (Nam sử, Lương Vũ Ðế kỉ thượng 南史，梁武帝紀上) trông cờ đầu mà tiến lên, nghe trống mà động quân. ② Chỉ huy. Như ◦huy quân 麾軍 chỉ huy quân. ③ Vậy.


Words: 黄
Meaning:
hoàng ▫ ① Sắc vàng, sắc ngũ cốc chín. Ngày xưa lấy năm sắc chia sánh với năm phương. Màu vàng cho là sắc ở giữa, cho nên coi màu vàng là màu quý nhất. Về đời quân chủ các tờ chiếu mệnh đều dùng màu vàng, cho đến các đồ trang sức chỉ vua là được dùng màu vàng thôi. ② ◦Huyền hoàng 玄黄 trời đất. Như ◦huyền hoàng phẩu phán 玄黄剖判 lúc mới chia ra trời đất. ③ Người già lông tóc đều vàng, cho nên gọi là ◦hoàng phát 黄髮 và ◦hoàng củ 黄耇. ④ Trẻ con. Phép tính số dân của nhà Ðường 唐, cứ ba tuổi trở xuống là hoàng. Cho nên trẻ con gọi là ◦hoàng khẩu 黄口. ⑤ Sắc loài kim (sắc vàng), cho nên vàng bạc gọi là ◦hoàng bạch vật 黄白物. ⑥ Họ Hoàng.


Words: 黌
Meaning:
huỳnh ▫ ① Tràng học. Các tràng học ngày xưa thường trang sức sắc vàng cho nên gọi là ◦huỳnh cung 黌宮. Còn gọi là ◦huỳnh môn 黌門 hay ◦huỳnh hiệu 黌校.


Words: 黎
Meaning:
lê ▫ ① Ðen. Bách tính, dân chúng gọi là ◦lê dân 黎民 nghĩa là kể số người tóc đen vậy. Cũng gọi là ◦lê nguyên 黎元. ② ◦Lê minh 黎明 tờ mờ sáng. ③ Họ Lê.


Words: 黔
Meaning:
kiềm ▫ ① Ðen. Nhà Tần 秦 gọi dân đen là ◦kiềm thủ 黔首, cũng như chữ ◦lê dân 黎民. ② Tỉnh Quý Châu 貴州 gọi là tỉnh Kiềm 黔. ③ Họ Kiềm.


Words: 黛
Meaning:
đại ▫ ① Thuốc đen của đàn bà vẽ lông mày. Vì thế gọi đồ trang sức là ◦phấn đại 粉黛. Cũng để ví người đàn bà đẹp. Bạch Cư Dị 白居易: ◦Hồi mâu nhất tiếu bách mị sinh, Lục cung phấn đại vô nhan sắc 回眸一笑百媚生，六宮粉黛無顏色 (Trường hận ca 長恨歌) Nàng liếc mắt lại, mỉm một nụ cười, trăm vẻ đẹp phát sinh, (khiến cho) các phi tần trong sáu cung đều như không có nhan sắc. Tản Ðà dịch thơ: Một cười trăm vẻ thiên nhiên, Sáu cung nhan sắc thua hờn phấn son. ② ◦Thanh đại 青黛 bột chàm, dùng để làm thuốc, màu nó xanh sẫm. ③ Cái gì xanh sẫm cũng gọi là đại.


Words: 點
Meaning:
điểm ▫ ① Cái vật bé tí. Tục nói cái gì bé tí gọi là là ◦nhất điểm 一點. Cái gì tế toái vụn vặt gọi là ◦điểm điểm 點點. ② Nét chấm. Nói rộng ra phàm cái gì dính líu vào một tí liền buông ra ngay đều gọi là điểm. ③ Dấu chấm câu. ④ Chỗ xoá hay chỗ chữa trong bài văn cũng gọi là điểm. Như ◦văn bất gia điểm 文不加點 ý nói tài tứ nhanh nhẹn, làm văn xong không phải chữa nữa. ⑤ Giờ. Như ◦thập điểm 十點 mười giờ. ⑥ Xét nét. Như ◦kiểm điểm 檢點, ◦tra điểm 查點. ⑦ Chỉ định cho, chỉ điểm cho. ⑧ Ăn lót dạ. Như ◦điểm tâm 點心. ⑨ Trong phép tính (môn hình học), cho phần chỉ có vị trí mà không có lớn bé, dài ngắn, dày mỏng gọi là điểm. Như ◦lưỡng tuyến đích giao điểm 兩線的交點 điểm gặp nhau của hai đường chéo. ⑩ Nhơ bẩn. ⑪ Giọt nước rớt vào. ⑫ Hơ nóng.


Words: 鼎
Meaning:
đỉnh ▫ ① Cái đỉnh. Ðúc bằng loài kim, ba chân hai tai, lớn bé khác nhau, công dụng cũng khác. Vua Vũ 禹 nhà Hạ 夏 thu vàng trong chín châu lại, đúc làm chín cái đỉnh. Về đời Tam Ðại 三代 (Hạ 夏, Thương 商, Chu 周) cho là một vật rất trọng lưu truyền trong nước. Cho nên ai lấy được thiên hạ gọi là định đỉnh 定鼎. ② Cái đồ đựng đồ ăn. Như ◦đỉnh chung 鼎鍾 nói về nhà quý hiển. Lệ ngày xưa ai có công thì khắc công đức vào cái đỉnh. Vì thế chữ triện ngày xưa có lối chữ viết như cái chuông cái đỉnh gọi là ◦chung đỉnh văn 鐘鼎文. ③ Cái vạc. ④ Cái lư đốt trầm. ⑤ Ðang. Như ◦xuân thu đỉnh thịnh 春秋鼎盛 đang lúc mạnh khỏe trai trẻ. ⑥ ◦Ðỉnh đỉnh 鼎鼎 lừng lẫy. Như ◦đại danh đỉnh đỉnh 大名鼎鼎 tiếng cả lừng lẫy. ⑦ Ba mặt đứng đều nhau gọi là đỉnh. Như ◦đỉnh trị 鼎峙 ba mặt đứng đối ngang nhau. ⑧ Ngày xưa nói vị chức tam công như ba chân đỉnh, nên đời sau gọi chức tể tướng là đỉnh.


Words: 鼕
Meaning:
đông ▫ ① ◦Ðông đông 鼕鼕 tiếng trống kêu tùng tùng. Nguyễn Du 阮攸: ◦Tiêu cổ đông đông sơ xuất môn 簫鼓鼕鼕初出門 (Minh Giang chu phát 明江舟發) tiếng tiêu, tiếng trống ầm ĩ lúc mới ra đến cửa (sông).


Words: 鼗
Meaning:
đào ▫ ① Cái trống cơm. Hình giống như cái trống mà bé, bên có hai tai, cầm chuôi mà lắc, tự khắc nó kêu.


Words: 鼠
Meaning:
thử ▫ ① Con chuột. ② Chuột hay truyền bệnh dịch hạch cho người, nên gọi chứng dịch hạch là ◦thử dịch 鼠疫. ③ Người hay trù trừ, du di, ba phải gọi là ◦thủ thử 首鼠. Cũng gọi là ◦thủ thí 首施.


Words: 鼧
Meaning:
đà ▫ ① ◦Ðà bạt 鼧鼥 một giống chuột rất lớn ở lỗ, tục gọi là ◦thổ bát thử 土撥鼠 hình như con rái cá, da lông nó làm áo cừu rất ấm.


Words: 鼫
Meaning:
thạch ▫ ① ◦Thạch thử 鼫鼠 một giống thú giống như con chuột mà lớn, đuôi to mà dài, làm hang ở trong núi hay dưới cây cổ thụ, hay ăn các thứ quả, có khi gọi là ◦thạc thử 碩鼠 hay ◦tước thử 雀鼠.


Words: 鼬
Meaning:
dứu ▫ ① Con chồn sóc. Một giống thú mình dài hơn một thước, có con sắc đỏ kềnh kệch, có con sắc vàng, bốn chân nhỏ mà ngắn, lúc đi vẫn khuất khúc tự do, cho nên nên chui qua hang hốc như rắn được, tài bắt chuột, đêm hay bắt trộm gà ăn thịt, hễ bị đuổi quẫn quá thì trong lỗ đít phun ra một thứ hơi rất thối hăng, khiến cho người khó chịu mà không đuổi nữa, tục gọi là ◦hoàng thử lang 黃鼠狼 hay ◦tì tử 貔子, lông dùng làm bút gọi là ◦lang hào 狼毫.


Words: 鼯
Meaning:
ngô ▫ ① ◦Ngô thử 鼯鼠 con sóc bay, một giống chuột bé, dài độ bảy tám tấc, giống như con thỏ, tai nhỏ đuôi dài, có cánh mạng thịt như con dơi, bay được. Còn gọi là ◦phi thử 飛鼠.


Words: 鼴
Meaning:
yển ▫ ① Chuột chũi. Một giống chuột sinh hoạt ở trong đất, mình dài hơn năm tấc, lông nâu nâu mà rậm và mượt, hình trông y như con chuột, chỉ khác rằng cổ ngắn chân ngắn, chân trước kề sát với đầu, móng chân to và cứng như răng bồ cào, mắt bé mà sâu hoắm, mũi nhọn hoắt mà rất thính, hay dũi đất bắt giun ăn. Cũng gọi là ◦yển thử 鼴鼠.


Words: 鼻
Meaning:
tị ▫ ① Cái mũi. ② Trước tiên. Như ông thuỷ tổ gọi là ◦tị tổ 鼻祖. ③ Xỏ mũi. ④ Cái chuôi ấm. ⑤ Cái núm ấn.


Words: 齊
Meaning:
tề, tư, trai ▫ ① Chỉnh tề, không có so le lẫn lộn gọi là ◦tề. ② Ðều. Cái trình độ tiến hành đều ngang nhau gọi là ◦tịnh giá tề khu 並駕齊驅. ③ ◦Tuẫn tề 徇齊 nhanh chóng, mẫn tiệp, thông tuệ. ④ Nước Tề, thuộc tỉnh Sơn Ðông 山東 bây giờ. Vì thế có khi gọi tỉnh Sơn Ðông là tỉnh ◦Tề. ⑤ Nhà ◦Tề 齊. Tề Cao Ðế 齊高帝 là Tiêu Ðạo Thành 蕭道成 được nhà Tống 宋 trao ngôi cho làm vua gọi là nhà ◦Nam Tề 南齊 (409-502). Cao Dương 高洋 được nhà Ðông Nguỵ 東魏 trao ngôi cho làm vua gọi là nhà ◦Bắc Tề 北齊 (550-577). ⑥ Tục gọi sự gì được đủ cả gọi là ◦tề. ⑦ Cùng khởi lên làm trong một lúc cũng gọi là ◦tề. ⑧ Một âm là ◦tư. Cái gấu áo. Áo tang vén gấu gọi là ◦tư thôi 齊衰. ⑨ Lại một âm nữa là ◦trai. Cùng nghĩa với chữ ◦trai 齋.


Words: 齋
Meaning:
trai ▫ ① Tâm chí chuyên chú cả vào một cái. Ngày xưa sắp tế lễ tất kiêng rượu, kiêng thịt, ngủ nhà riêng gọi là ◦trai giới 齋戒. ② Cái chái ngoài, cái nhà riêng để ở trong lúc sắp tế lễ gọi là ◦trai. Cái phòng riêng để học gọi là ◦thư trai 書齋. ③ Ăn chay, ăn rau dưa. ④ Cơm của sư ăn gọi là ◦trai. ⑤ Thết cơm sư ăn cũng gọi là ◦trai. ⑥ Sư làm đàn cầu cúng gọi là ◦trai tiếu 齋醮.


Words: 齒
Meaning:
xỉ ▫ ① Răng. Mọc lúc nhỏ gọi là ◦nhũ xỉ 乳齒 răng sữa, mọc lúc lớn gọi là ◦vĩnh cửu xỉ 永乆齒 răng già. ② Tuổi. ③ Kể tuổi mà định trên dưới gọi là ◦tự xỉ 序齒. ④ Kể. Kể làm người cùng bọn với mình gọi là ◦xỉ 齒, không kể làm bọn với mình gọi là ◦bất xỉ 不齒. ⑤ Vật gì xếp bày như hàm răng đều gọi là ◦xỉ. Như ◦cứ xỉ 鋸齒 răng cưa. ⑥ Lượng số tuổi ngựa cũng gọi là ◦xỉ.


Words: 齟
Meaning:
trở ▫ ① ◦Trở ngữ 齟齬 răng vẩu (răng so le không đều nhau). ② Ý kiến không hợp nhau cũng gọi là ◦trở ngữ 齟齬. ③ Ta quen đọc là ◦trở ngỡ.


Words: 齧
Meaning:
niết, khiết ▫ ① Cắn, lấy răng cắn đứt gọi là ◦niết. ② Khuyết, sứt. ③ Ăn mòn. Ta quen đọc là chữ ◦khiết.


Words: 齮
Meaning:
nghĩ ▫ ① Cắn. Như ◦nghĩ hột 齮齕 nhai nghiến. ② Cầy bẩy, ghen ghét người có tài mà xô đẩy người ta ra.


Words: 龍
Meaning:
long, sủng ▫ ① Con rồng. ② Người xưa nói nó hay làm mây làm mưa, lợi cả muôn vật, cho nên cho nó là một trong bốn giống linh. ③ Lại dùng để ví với các ông vua. Cho nên vua lên ngôi gọi là ◦long phi 龍飛. ④ Ngựa cao tám thước trở lên gọi là ◦long. ⑤ Lối mạch núi đi gọi là ◦long. Như nhà xem đất (thầy địa lí) kêu là ◦long mạch 龍脈 vậy. ⑥ Nói ví dụ người phi thường. ⑦ Một âm là ◦sủng. Cùng nghĩa với chữ ◦sủng 寵.


Words: 龜
Meaning:
quy, cưu, quân ▫ ① Con rùa, rùa tính chậm chạp mà thọ hàng trăm tuổi. Ngày xưa dùng mai nó để bói, cho nên gọi là vật linh. ② Tục dùng làm tiếng để mỉa người. ③ Ðời nhà Ðường 唐 bọn ca nhạc chít khăn xanh như con rùa, cho nên gọi kẻ chít khăn xanh là ◦quy. Vợ con bọn ca nhạc đều làm con hát, nên gọi những kẻ mở nhà hát, nhà thổ cho vợ con mãi dâm là ◦quy. ④ Ðầu ngọc hành cũng gọi là ◦quy đầu 龜頭. ⑤ Một âm là ◦cưu. ◦Cưu Tư 龜茲 tên một nước ở Tây Vực 西域, thuộc tỉnh Tân Cương 新疆 bây giờ. ⑥ Lại một âm là ◦quân. ◦Bất quân thủ 不龜手 tuy rét giá mà không nứt nở. Trang Tử 莊子: ◦Tống nhân hữu thiện vi bất quân thủ chi dược giả 宋人有善爲不龜手之藥者 (Tiêu dao du 逍遙遊) người nước Tống có kẻ khéo làm thứ thuốc không cóng tay.


